Brzoza brodawkowata (Betula pendula) jest gatunkiem drzewa z rodziny brzozowatych. Znana pod nazwami brzezina, brzoza biała i gruczołowata od lat stosowana jest w ziołolecznictwie. Jakimi właściwościami wyróżnia się ta roślina jednopienna? Surowcem zielarskim są wysuszone liście bogate we flawonoidy, garbniki i inne składniki odżywcze. Brzoza stosowana jest jako środek moczopędny i zwiększający potliwość. Podobne właściwości posiada sok brzozowy, zwany dawniej oskołą. Poznaj właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie brzozy brodawkowatej.
Brzoza brodawkowata – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Sok brzozowy
Wiedza w pigułce
- Brzoza brodawkowata wykazuje przede wszystkim działanie moczopędne, przeciwzapalne i wspomagające oczyszczanie organizmu, dlatego znajduje zastosowanie w łagodnych dolegliwościach układu moczowego oraz w fitoterapii wspierającej usuwanie nadmiaru wody z organizmu.
- Sok z brzozy oraz preparaty z liści znajdują zastosowanie nie tylko w fitoterapii, ale również jako składniki kosmetyków do pielęgnacji skóry i włosów.
- Stosowanie preparatów z brzozy nie jest zalecane u osób z uczuleniem na pyłek brzozy oraz w przypadku obrzęków związanych z niewydolnością serca lub nerek.
- Długotrwałe lub nadmierne stosowanie preparatów o działaniu moczopędnym może prowadzić do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, dlatego należy przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania.
- W przypadku utrzymujących się dolegliwości ze strony układu moczowego lub pojawienia się gorączki, krwiomoczu czy silnego bólu konieczna jest konsultacja lekarska.
Brzoza brodawkowata – jakie ma właściwości?
Brzoza brodawkowata zaliczana jest do grupy dziesięciu najpożyteczniejszych roślin leczniczych w Europie. Za cenne właściwości rośliny odpowiadają zawarte w niej związki czynne:
- flawonoidy,
- triterpeny,
- olejki eteryczne,
- poliprenole,
- garbniki katechinowe,
- kwasy polifenolowe,
- sole magnezu, miedzi i cynku.
Za białe zabarwienie drzewa odpowiada betulina, wykazująca antyseptyczne właściwości. Brzoza brodawkowata wyróżnia się przede wszystkim działaniem silnie moczopędnym. Stosowana w formie naparu zwiększa wydalanie jonów chlorkowych, sodowych i kwasu moczowego. Brzoza zwiększa również potliwość organizmu. Podawana w postaci okładów kora z brzozy ma działanie odkażające. Stosowanie rośliny usprawnia przemianę materii i wzmacnia organizm.
>> Jak wzmocnić odporność organizmu?
Brzoza brodawkowata – działanie i wskazania do stosowania
Na co pomaga brzoza brodawkowata? Ze względu na moczopędne właściwości roślina zalecana jest na przewlekłe schorzenia dróg moczowych ze zmniejszonym wydzielaniem moczu. Napar z rośliny stosowany jest na kamicę nerkową i skazę moczanową. Brzoza jest skutecznym uzupełnieniem leczenia choroby gośćcowej, a także niektórych chorób skóry. Przygotowywany odwar podawany jest na zapalenie węzłów chłonnych oraz ogólne osłabienie organizmu.
>> Powiększone węzły chłonne - objawy i leczenie
Brzoza brodawkowata na regenerację
Elementem rośliny o szczególnej zawartości składników odżywczych są liście. Zawarte w nich związki obniżają temperaturę ciała, co jest szczególnie pomocne w przypadku wysokiej gorączki. Liście brzozy łagodzą ból gardła i wspomagają regenerację organizmu. Roślina ma również zbawienny wpływ na mięśnie, co docenią szczególnie osoby cierpiące na reumatyzm. Brzoza brodawkowata regeneruje nadwyrężone tkanki, jednocześnie zmniejszając odczuwane dolegliwości bólowe.
Brzoza brodawkowata – dawkowanie
Brzoza brodawkowata podawana jest w postaci:
- naparu,
- herbaty,
- nalewki,
- soku.
Napar z brzozy przygotowywany jest poprzez zalanie jednej łyżki świeżych, młodych liści szklanką wrzącej wody. Całość należy zaparzać przez 15-20 minut. Gotowy napar należy spożywać trzy razy dziennie – jednorazowo nie więcej niż 5 łyżek.
Napar można również przygotować z suszonych liści. W tym przypadku dwie łyżki suszu należy zalać 500 ml wrzącej wody. Całość należy gotować przez 5 minut, a następnie odstawić na kwadrans.
Preparaty zawierające brzozę brodawkowatą
Na rynku dostępne są liczne preparaty wzbogacone o brzozę brodawkowatą. Należą do nich suplementy na cholesterol, zakażenia układu moczowego, infekcje i detoksykację organizmu. Brzozę stosować można pod postacią m.in. tabletek, kapsułek, kremu i płynu doustnego.
>> Sprawdź, jakie preparaty zaiwerają wyciąg z brzozy
Sok z brzozy
Jednym z popularniejszych preparatów jest sok z brzozy, pozyskiwany z pnia drzewa, liści bądź dojrzewających pączków. Za drogocenne właściwości odpowiadają m.in. bioaktywne komponenty i aminokwasy zawarte w składzie. Na co pomaga sok z brzozy? Preparat stosowany jest m.in. na wzmocnienie odporności, łagodzenie bólów reumatycznych, przeciwdziałanie anemii, złogów i kamieni moczowych.
Kosmetyki z brzozę brodawkowatą
Brzoza brodawkowata zalecana jest nie tylko do stosowania wewnętrznego. Liście rośliny są szeroko wykorzystywane w kosmetyce, w postaci m.in. preparatów do pielęgnacji włosów przetłuszczających. Brzoza zapobiega również wypadaniu włosów i powstawaniu łupieżu. Liście drzewa stosowane są w leczeniu chorób skóry, takich jak:
- łojotok,
- trądzik,
- łuszczyca.
Napary ze świeżych liści wykazują działanie antycellulitowe. W kosmetologii stosowane są również ekstrakt z betuliny (95%) oraz kwas betulinowy. Ze względu na przeciwgrzybicze, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne właściwości wspomniane związki wykorzystywane są w leczeniu trądziku i egzemy. Ekstrakt z kory regeneruje podrażnioną skórę, odbudowuje jej naturalną warstwę ochronną. Z tego względu zalecany jest osobom cierpiącym na atopowe zapalenie skóry i alergie.
Brzoza brodawkowata w ciąży
Zgodnie ze współczesną wiedzą medyczną preparaty z brzozą brodawkowatą nie powinny być stosowane przez kobiety w ciąży. Roślina nie jest również zalecana matkom karmiącym piersią.
Brzoza brodawkowata – przeciwwskazania do stosowania
Brzoza brodawkowata nie powinna być stosowana przez osoby nadwrażliwe na pyłki i liście brzozy. Do przeciwwskazań zaliczają się również niedrożność dróg moczowych i obrzęki spowodowane niewydolnością nerek bądź serca. Preparatów z brzozą nie powinny zażywać dzieci do 12. roku życia, kobiety w ciąży oraz matki karmiące piersią.
>> Bluszcz - właściwości lecznicze i zastosowanie
Brzoza brodawkowata – możliwe skutki uboczne
Brzoza stosowana zgodnie z zaleceniami nie powinna wiązać się z działaniami niepożądanymi. Do skutków ubocznych stosowania preparatów z brzozy można zaliczyć reakcje alergiczne (pokrzywka, wysypka, świąd), nudności, gorączka, trudności w oddawaniu moczu, krwiomocz. Na wspomniane działania pomocne będzie wypicie dużej ilości wody i zgłoszenie się do lekarza.
Brzoza brodawkowata w Encyklopedii ziół i roślin – podsumowanie
- Wykazuje działanie moczopędne i zwiększające potliwość organizmu.
- Zalecana jest na przewlekłe schorzenia dróg moczowych, kamicę nerkową i skazę moczanową.
- Podawana jest w postaci naparu, herbaty, nalewki i soku.
- Jest szeroko wykorzystywana w kosmetyce, w postaci m.in. preparatów do pielęgnacji włosów przetłuszczających.
Brzoza brodawkowata – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Brzoza brodawkowata często wchodzi w skład mieszanek ziołowych wspierających funkcjonowanie układu moczowego lub procesy oczyszczania organizmu. Jednoczesne stosowanie kilku preparatów roślinnych warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza w przypadku chorób przewlekłych lub przyjmowania leków.
Choć oba surowce pochodzą z brzozy brodawkowatej, różnią się składem chemicznym i tradycyjnym zastosowaniem. Sok brzozowy jest pozyskiwany z pnia drzewa i najczęściej spożywany jako napój. Natomiast w fitoterapii wykorzystuje się przede wszystkim liście brzozy brodawkowatej, które są tradycyjnie stosowane we wspomaganiu zwiększania ilości wydalanego moczu oraz przepłukiwania dróg moczowych. Z tego względu soku brzozowego i liści brzozy nie należy traktować jako zamienników.
Sok brzozowy może być elementem zróżnicowanej diety, o ile nie ma przeciwwskazań zdrowotnych. Warto jednak pamiętać, że nie zastępuje leczenia ani preparatów stosowanych w konkretnych schorzeniach.
Sok z brzozy pozyskuje się wczesną wiosną, najczęściej na przełomie marca i kwietnia, zanim na drzewach rozwiną się liście. Świeży sok jest dostępny tylko sezonowo, natomiast produkty dostępne w sprzedaży można spożywać przez cały rok zgodnie z zaleceniami producenta.
- Rastogi S., Pandey M.M., Rawat A.K.S. Medicinal plants of the genus Betula – Traditional uses and a phytochemical-pharmacological review. Journal of Ethnopharmacology, 2015.
- Wichtl M. Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals. A Handbook for Practice on a Scientific Basis.
- Ożarowski A., Jaroniewski W. Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie.
