Arnika górska (Arnica montana) jest gatunkiem rośliny z rodziny astrowatych. Od wielu lat jest szeroko wykorzystywana w ziołolecznictwie i kosmetologii. Ze względu na swoje kwiatostany w przydomowych ogródkach pełni również funkcję ozdobną. Na co pomaga arnika górska? Roślina jest przede wszystkim zalecana na stany zapalne i otarcia naskórka. Zawarte w niej substancje wspomagają leczenie siniaków, stłuczeń, urazów, a nawet oparzeń. Poznaj właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie arniki górskiej!
Arnika górska – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Arnika górska stosowana jest przede wszystkim zewnętrznie i stanowi składnik żeli, maści, kremów oraz preparatów przeznaczonych do pielęgnacji skóry po urazach i przeciążeniach.
- W fitoterapii wykorzystuje się głównie koszyczki kwiatowe arniki, które zbiera się w okresie kwitnienia rośliny.
- Preparatów zawierających arnikę nie należy stosować na uszkodzoną skórę, otwarte rany ani błony śluzowe ze względu na ryzyko podrażnienia i zwiększonego wchłaniania substancji czynnych.
- Długotrwałe lub zbyt częste stosowanie preparatów z arniką może prowadzić do miejscowych reakcji skórnych, takich jak zaczerwienienie, świąd czy kontaktowe zapalenie skóry.
Arnika górska – jakie ma właściwości?
Które składniki arniki górskiej odpowiadają za cenne właściwości rośliny? Są to m.in.
- flawonoidy,
- laktony seskwiterpenowe,
- triterpeny,
- karotenoidy,
- garbniki,
- saponiny,
- fitosterole,
- kwasy organiczne i sole mineralne.
Arnika górska ceniona jest przede wszystkim za swoje właściwości przeciwbakteryjne i antyseptyczne. Z tego względu zalecana jest zarówno w przypadku wszelkiego rodzaju urazów, jak i stanów zapalnych skóry. Podawany doustnie wyciąg z kwiatów stymuluje również wytwarzanie soku żołądkowego oraz żółci. Z tego względu może być podawana na zaburzenia ze strony układu pokarmowego. Arnica montana stosowana jest także jako środek:
- przeciwbólowy,
- rozkurczowy,
- moczopędny,
- poprawiający krążenie w kończynach i mózgu.
Arnika górska – działanie i wskazania do stosowania
Na co pomagają preparaty z arniką górską? Roślina znacznie częściej stosowana jest miejscowo w postaci maści, okładów. Nacieranie arniką stosowane jest na wszelkiego rodzaju urazy, stany zapalne i naruszenia naskórka. Ziele łagodzi objawy zakrzepowego (bądź zarostowego) zapalenia żył, zapalenia jamy ustnej i dziąseł. Stosowana zewnętrznie arnika jest skutecznym uzupełnieniem leczenia owrzodzeń żylakowych, zapalenia ścięgien, stawów i nerwów oraz wylewów podskórnych.
Arnika górska nadaje się również do użytku wewnętrznego. Spożywana w formie naparu może być skutecznym wsparciem w leczeniu zaburzenia wieńcowego i mózgowego krążenia krwi, a także zespołu pozakrzemowego. Wskazania do zastosowania arniki to również: postępujące osłabienie mięśnia sercowego spowodowane miażdżycą, stany zapalne i zakrzepowe naczyń krwionośnych w kończynach dolnych, parestezja i żylaki odbytu.
Arnika górska na urazy
W której dziedzinie arnika górska znalazła największe zastosowanie? W leczeniu urazów zewnętrznych! Wskazaniem do okładu z rośliny są:
- stłuczenia, krwiaki i obrzęki pourazowe,
- złamania,
- siniaki.
Arnika na układ krążenia
Arnika górska wykazuje pozytywny wpływ na cały układ sercowo-naczyniowy. Regularne stosowanie rośliny chroni przed powstaniem zakrzepów żylnych. Substancje zawarte w arnice zwiększają wydolność mięśnia sercowego, podwyższając przepływ krwi i jego objętość wyrzutową. To z kolei przekłada się na usprawnione krążenie w kończynach i mózgu.
>> Zawał serca – objawy, przyczyny, pierwsza pomoc. Czy zawał serca boli?
Arnika na blizny i żylaki
Preparaty wzbogacone o arnikę górską to skuteczny sposób na przyspieszenie procesu gojenia się blizn. Z tego względu roślina zalecana jest po zabiegach chirurgicznych, zwiększając ukrwienie i natłuszczając newralgiczne miejsce.
Arnika wykazuje szczególne działanie na żylaki. Substancje pozyskiwane z rośliny przenikają przez wierzchnią warstwę naskórka, usprawniając krążenie w kończynach. Arnika zapobiega rozciąganiu się żył i cofaniu się krwi.
Arnika górska – dawkowanie
Arnika górska może być podawana w formie:
- naparu
- odwaru
- nalewki
- wyciągu octowego.
Najczęstszą formą jest napar przygotowywany z 1 łyżki rośliny zalanej szklanką wrzącej wody. Po 30 minutach całość należy przecedzić. Napar należy przechowywać w lodówce do kilku dni.
Preparaty zawierające arnikę górską
Najpopularniejszym preparatem z arniką górską jest lek w postaci żelu. Roślina odpowiada za przeciwzapalne właściwości preparatu i wzmocnienie naczyń krwionośnych. Na rynku można również spotkać wyciągi ziołowe z dodatkiem arniki. Wskazaniem do ich zastosowania są trudności w oddawaniu moczu.
>> Zapalenie pęcherza moczowego – objawy, diagnostyka i leczenie
Kosmetyki z arniką górską
W drogeriach, aptekach i sklepach ekologicznych można spotkać liczne kosmetyki z arniką górską. Roślina zalecana jest szczególnie w przypadku cery z problemami naczyniowymi. Arnika wzmacnia i uszczelnia skórę, obkurczając rozszerzone naczynka.
Kosmetyki z rośliną zalecane są również w przypadku trądziku różowatego i stanów zapalnych. Ze względu na właściwości przeciwbakteryjne i antyseptyczne arnika skutecznie oczyszcza cerę ze skłonnością do wyprysków. Wyciąg z ziela zawarty jest także w kosmetykach antycellulitowych.
Arnika górska w ciąży
Zgodnie ze współczesną wiedzą medyczną arnika górska może być stosowana przez kobiety w ciąży. Okłady, żele i maści stosowane zewnętrznie nie są szkodliwe dla rozwijającego się płodu.
Arnika górska – przeciwwskazania do stosowania
Arnika górska nie powinna być pod żadnym pozorem stosowana na otwarte rany, rozległe obtarcia naskórka i ostre stany zapalne skóry. Przeciwwskazaniem są również oparzenia III stopnia i uczulenie na rośliny z rodziny Asteraceae.
Arnika górska – możliwe skutki uboczne
Arnika górska stosowana zgodnie z zaleceniami nie powinna się wiązać z żadnymi skutkami ubocznymi. W przypadku przedawkowania rośliny może pojawić się reakcja uczuleniowa. Można się spodziewać takich objawów jak: wymioty, bóle i zawroty głowy, omdlenia, podrażnienie gardła i trudności z sercem.
Skutkami ubocznymi miejscowego stosowania arniki mogą być podrażnienie skóry bądź gorączka.
Arnika górska w Encyklopedii ziół i roślin – podsumowanie
- Za jej właściwości lecznicze odpowiadają m.in. flawonoidy, laktony seskwiterpenowe, triterpeny, garbniki, saponiny, kwasy organiczne i sole mineralne.
- Wykazuje działanie przeciwbólowe i rozkurczowe.
- Zalecana jest w przypadku urazów, stłuczeń, krwiaków, złamań, siniaków i stanów zapalnych skóry.
- Jej najczęstszą formą jest napar przygotowywany z 1 łyżki rośliny zalanej szklanką wrzącej wody.
- W kosmetyce przeznaczona jest do leczenia trądziku, stanów zapalnych i cery naczynkowej.
Arnika górska – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Tak, arnika górska jest w Polsce objęta częściową ochroną gatunkową, dlatego jej pozyskiwanie ze stanowisk naturalnych podlega ograniczeniom prawnym. Surowiec wykorzystywany do produkcji preparatów leczniczych, wyrobów medycznych i kosmetyków pochodzi głównie z upraw prowadzonych w kontrolowanych warunkach.
Wyciąg z arniki górskiej jest składnikiem wielu kosmetyków przeznaczonych do pielęgnacji skóry naczynkowej oraz skłonnej do zaczerwienień. Można go znaleźć również w preparatach stosowanych w okolicy oczu, których celem jest zmniejszenie widoczności opuchlizny i zasinień.
Preparatów zawierających arnikę górską nie należy stosować na otwarte rany, uszkodzoną skórę ani rozległe otarcia naskórka. Aplikacja na uszkodzone tkanki może zwiększać ryzyko podrażnienia, wystąpienia reakcji alergicznych oraz nasilenia działań niepożądanych.
W ziołolecznictwie wykorzystuje się przede wszystkim koszyczki kwiatowe arniki górskiej, które stanowią źródło cennych substancji biologicznie czynnych. Zebrany surowiec poddawany jest następnie suszeniu i wykorzystywany do produkcji preparatów przeznaczonych do stosowania zewnętrznego.
- Toma C.C., Olah N.K., Vlase L. i wsp., „Effects of Arnica Phytotherapeutic and Homeopathic Formulations on Pain and Inflammatory Signs: A Systematic Review”, Plants, vol. 13, nr 21, 2024.
- Smith A.G., Fleming L., „Clinical Trials, Potential Mechanisms, and Adverse Effects of Arnica as an Adjunct Medication for Pain Management”, Medicines, vol. 8, nr 11, 2021.
- Schmidt T.J., Willuhn G., „Arnica montana L.: Doesn't Origin Matter?”, Plants, vol. 12, nr 20, 2023.
- Kriplani P., Guarve K., Baghael U.S., „Arnica montana L. – a plant of healing: review”, Journal of Pharmacy and Pharmacology, vol. 69, nr 8, 2017.
