Kocanka piaskowa (Helichrysum arenarium) to znany od wieków środek leczniczy wykorzystywany w terapii wielu różnych przypadłości. Poleca się ją zastosować jako uzupełnienie diety osobom cierpiącym z powodu problemów gastrycznych o różnorakim podłożu. Za sprawą obecności flawonoidów w składzie chemicznym kocanka wspomaga oczyszczanie wątroby. Roślina znajduje zastosowanie nie tylko w walce z problemami wewnętrznymi, ale także w zakresie poprawiania urody. Dowiedz się, kiedy warto sięgać po kocankę piaskową i w jakiej formie najlepiej ją stosować.
Kocanka piaskowa – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Olejek eteryczny z kocanki piaskowej
Wiedza w pigułce
- Kocanka piaskowa jest w Polsce gatunkiem objętym częściową ochroną, dlatego surowiec wykorzystywany do produkcji preparatów zielarskich pochodzi głównie z upraw, a nie ze stanowisk naturalnych.
- Kwiatostany kocanki piaskowej zachowują kształt i intensywną barwę nawet po wysuszeniu, dlatego roślina jest często nazywana „nieśmiertelnikiem” i wykorzystywana również w kompozycjach florystycznych.
- Preparaty z kocanki stosuje się m.in. przy uczuciu pełności po posiłku, wzdęciach, niestrawności i osłabionym apetycie. Roślina może pobudzać wydzielanie soku żołądkowego i wspierać fizjologiczne procesy trawienia.
- Do przygotowania preparatów wykorzystuje się koszyczki kwiatowe zebrane na początku kwitnienia, ponieważ właśnie wtedy zawierają najwięcej cennych substancji biologicznie czynnych.
- Kocanka piaskowa jest wykorzystywana przede wszystkim w łagodnych dolegliwościach trawiennych; nie powinna być traktowana jako zamiennik diagnostyki i leczenia chorób wątroby, pęcherzyka żółciowego czy dróg żółciowych.
Kocanka piaskowa – jakie ma właściwości?
W tej niepozornej roślinie, jaką jest kocanka piaskowa, znajduje się całe mnóstwo substancji czynnych. Skład chemiczny rośliny obejmuje głównie flawonoidy (ok. 0,8%, a wśród nich kwercetynę, naryngeninę i apigeninę), a także kumaryny i hydroksykumaryny oraz karotenoidy i inne barwniki (arenol i homoarenol). Pozostałe związki aktywne obecne w kocance piaskowej to kwasy fenolowe, gorycze, woski i olejek eteryczny.
Składniki czynne zawarte w zielu kocanki piaskowej wykazują właściwości:
- antyseptyczne,
- przeciwzapalne,
- żółciopędne,
- żółciotwórcze,
- spazmolityczne,
- rozkurczowe,
- hepatoprotekcyjne (ochronne dla wątroby).
To właśnie wymienione właściwości sprawiają, że kocanka piaskowa wykazuje skuteczność w walce z różnymi przypadłościami.
Kocanka piaskowa – działanie i wskazania do stosowania
Kocanka piaskowa:
- rozkurcza i zmniejsza napięcie mięśni gładkich jelit, pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych,
- pobudza czynności wydzielnicze wątroby, zwiększając ilość produkowanej żółci,
- usprawnia proces trawienia i przywraca prawidłową perystaltykę,
- działa pobudzająco na wydzielanie soku żołądkowego,
- zwiększa ilość wydalanego moczu, usprawniając usuwanie toksyn i nadmiaru wody z organizmu,
- poprawia stan skóry i zapobiega pękaniu naczynek,
- zapobiega powstawaniu stresu oksydacyjnego,
- przyspiesza gojenie siniaków, obtłuczeń i podrażnień skóry,
- sprzyja redukowaniu blizn,
- zmniejsza rozstępy i ślady po trądziku.
Wskazania do stosowania kocanki piaskowej to m.in. niewydolność wątroby, stany zapalne i skurczowe dróg żółciowych oraz kamica żółciowa.
Kocanka piaskowa na układ pokarmowy
Kocanka piaskowa znana jest przede wszystkim ze swojego dobroczynnego wpływu na funkcjonowanie układu pokarmowego. Wykazuje działanie rozkurczowe i udrażniające na ścianki przewodów żółciowych, śledziony i wątroby.
Skutecznie łagodzi objawy związane z zaburzeniami trawienia i przemiany materii, wynikającymi np. z zastoju żółci. Działa na stany zapalne i skurczowe dróg żółciowych oraz w kamicy żółciowej.
Preparaty z kocanką w składzie polecane są osobom, które walczą z brakiem apetytu. Roślina wzmaga wydzielanie soku żołądkowego, poprawiając w ten sposób łaknienie.
Kocanka piaskowa – dawkowanie
Odwar z kocanki piaskowej można pić 2-3 razy dziennie, podobnie zresztą jak napar. Leki i suplementy diety z kocanką w składzie zwykle stosuje się w dawce 1 tabletka od 1 do 3 razy dziennie. Najlepiej jednak stosować się do zaleceń producenta wybranego produktu w zakresie dawkowania.
Preparaty zawierające kocankę piaskową
Surowiec leczniczy stanowią przede wszystkim kwiatostany kocanek, które zbiera się na samym początku lub w pełni ich kwitnienia, następnie wykorzystuje do produkcji leków, suplementów diety i wyrobów medycznych.
Kocanka piaskowa dostępna jest przede wszystkim w formie suszu do samodzielnego przygotowywania. Do zastosowań zewnętrznych służą głównie czopki i maść. Oprócz wymienionych produktów z kocanki dostać także można płyn doustny.
Leki z kocanką piaskową
Jednym z bardziej znanych leków na bazie kocanki piaskowej jest płyn doustny Cholesol. Wykorzystuje się go jako środek żółciopędny na niestrawność.
Suplementy z kocanką piaskową
Przykładem produktu z tej grupy jest maść z aplikatorem wspomagająca leczenie objawów guzków krwawniczych odbytu. Inny powszechnie dostępny preparat to czopki doodbytnicze przeznaczone do miejscowego łagodzenia objawów łagodnego rozrostu prostaty lub zapalenia gruczołu krokowego.
>> Jak wygląda badanie prostaty?
Kosmetyki z kocanką piaskową
Kocanka piaskowa wykorzystywana jest też w branży kosmetycznej. Stanowi choćby składnik kosmetyków do pielęgnacji cery.
Kocanka piaskowa w ciąży
Kobiety ciężarne oraz karmiące piersią nie powinny stosować preparatów zawierających kocankę piaskową w swoim składzie.
Kocanka piaskowa – przeciwwskazania do stosowania
Przeciwwskazaniem do przyjmowania produktów z kocanki piaskowej są niektóre choroby. Do najważniejszych należą kamica żółciowa oraz niedrożność dróg żółciowych.
Kocanka piaskowa – możliwe skutki uboczne
Wyciąg z kwiatów kocanki piaskowej może stać się przyczyną alergii i problemów skórnych. Dotyczy to osób uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych. Ponadto stosowanie kocanki piaskowej może pogłębić objawy schorzeń, które wskazano jako przeciwwskazania do jej przyjmowania.
Kocanka piaskowa – interakcje z lekami i preparatami
W badaniach klinicznych nie stwierdzono znaczących interakcji kocanki piaskowej z lekami lub innymi ziołami. W razie jakichkolwiek wątpliwości w kwestii jednoczesnego przyjmowania preparatów z kocanką z innymi produktami medycznymi warto zasięgnąć porady lekarza.
>> Wierzbownica drobnokwiatowa na prostatę i łysienie. Poznaj właściwości wierzbownicy
Kocanka piaskowa w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
Podsumowując, kocanka piaskowa:
- Łagodzi przykre dolegliwości ze strony układu pokarmowego i wspomaga leczenie chorób z nim związanych.
- Zmniejsza zmiany skórne i przyspiesza ich gojenie.
- Jest powszechnie dostępna na rynku farmaceutycznym i kosmetycznym w postaci leków i suplementów diety, a także kosmetyków.
- U osób uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych może powodować alergię i problemy skórne.
- Nie wchodzi w interakcje z innymi ziołami ani lekami.
- Nie powinna być przyjmowana przez kobiety w ciąży i karmiące piersią, a także osoby chorujące na kamicę żółciową lub niedrożność dróg żółciowych.
Kocanka piaskowa – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Kocanka piaskowa jest tradycyjnie wykorzystywana przy łagodnych dolegliwościach trawiennych. Badania laboratoryjne wskazują również na jej wpływ na przepływ żółci, która uczestniczy w trawieniu tłuszczów. Nie oznacza to jednak, że kocanka leczy zaburzenia trawienia tłuszczów. Jeśli dolegliwości po tłustych posiłkach często się powtarzają, warto skonsultować się z lekarzem, ponieważ mogą być związane m.in. z chorobami pęcherzyka żółciowego lub dróg żółciowych.
Nie należy traktować ich jako równoważnych. Napar przygotowuje się z suszonych kwiatostanów kocanki, natomiast ekstrakt jest bardziej skoncentrowaną formą, której skład zależy m.in. od sposobu otrzymywania i stopnia standaryzacji. Poszczególne preparaty mogą więc różnić się zawartością substancji czynnych, dawkowaniem i sposobem stosowania.
Kocanka piaskowa jest tradycyjnie stosowana przy łagodnych zaburzeniach trawienia, takich jak uczucie pełności i wzdęcia. Jeśli podczas jej stosowania dolegliwości utrzymują się dłużej, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Długotrwałe stosowanie na własną rękę nie powinno zastępować diagnostyki nawracających problemów trawiennych.
Napar z kocanki piaskowej stosowany przy łagodnych dolegliwościach trawiennych można przyjmować przed posiłkiem. W przypadku gotowych produktów zielarskich należy jednak przestrzegać sposobu stosowania podanego przez producenta, ponieważ może on zależeć od rodzaju i stężenia preparatu.
- Bacler B. Zasoby gatunkowe cennych roślin leczniczych powiatu włoszczowskiego. Część 2 – kocanki piaskowe Helichrysum arenarium (L.) Moench. Annales Academiae Medicae Silesiensis. 2009;63:54–59.
- „Kwiat kocanek we wskazaniach terapeutycznych Europejskiej Agencji Leków”, Aptekarz Polski, 2023.
- Judžentienė A. et al. Antioxidant and Toxic Activity of Helichrysum arenarium (L.) Moench and Helichrysum italicum (Roth) G. Don Essential Oils and Extracts. 2022.
