Przeciwciała anty-TG to pod względem biochemicznym białka, które skierowane są przeciwko tyreoglobulinie, czyli substancji potrzebnej do produkcji hormonów tarczycy. Badanie na ich obecność we krwi jest niezbędne w przypadku podejrzenia zapalenia tego gruczołu na tle autoimmunologicznym z uwzględnieniem choroby Hashimoto.
Przeciwciała anty-TG – na czym polega badanie? Normy, wskazania, przygotowanie
Wiedza w pigułce
- Badanie przeciwciał anty-TG wykonuje się przy nieprawidłowych wynikach TSH, FT3 lub FT4, powiększeniu tarczycy, obecności guzków oraz objawach sugerujących zaburzenia jej funkcjonowania.
- Oznaczenie anty-TG może być również zalecane kobietom planującym ciążę oraz po przebytym poronieniu, szczególnie w ramach diagnostyki chorób autoimmunologicznych tarczycy.
- Przed pobraniem krwi należy być na czczo przez 8–12 godzin, a przez 2–3 dni przed badaniem unikać alkoholu, palenia papierosów i intensywnego wysiłku fizycznego.
- Wynik anty-TG należy interpretować razem z innymi badaniami tarczycy, przede wszystkim anty-TPO, TSH, FT3 i FT4, a przy nieprawidłowościach lekarz może zalecić również USG tarczycy.
- Podwyższone stężenie anty-TG może występować m.in. w chorobie Hashimoto, chorobie Gravesa-Basedowa i niektórych nowotworach tarczycy, a także w wybranych chorobach autoimmunologicznych niezwiązanych bezpośrednio z tarczycą.
Co to są anty-TG?
Przeciwciała anty-TG, inaczej przeciwtarczycowe, są białkami produkowanymi w organizmie przeciwko substancji o nazwie tyreoglobulina. Jest ona niezbędna do syntezy dwóch najważniejszych hormonów tarczycy – tyroksyny (FT4) oraz trójjodotyroniny (FT3). W bardzo niskich stężeniach anty-Tg są obecne u 10% zdrowej populacji. Niestety, w większości przypadków ich obecność wskazuje na wiele chorób, zarówno związanych, jak i niezwiązanych z tarczycą.
>> Niedoczynność tarczycy - najczęstsze objawy schorzenia
Wykrycie anty-TG może świadczyć o:
- chorobie Hashimoto (przy niedoczynności tarczycy),
- chorobie Gravesa-Basedowa (przy nadczynności tarczycy),
- cukrzycy typu I,
- raku tarczycy,
- niedokrwistości złośliwej,
- leczeniu za pomocą radioaktywnego jodu.
Badanie na obecność przeciwciał anty-TG jest szczególnie istotne dla kobiet starających się o dziecko. Przewlekle utrzymujący się wysoki poziom wspomnianych wyżej przeciwciał doprowadza do poważnego uszkodzenia tarczycy, a to z kolei negatywnie wpływa na płodność.
Wyróżnia się 3 rodzaje przeciwciał anty-TG:
- POAb – skierowane są przeciwko peroksydazie tyrozynowej. Lekarz może skierować na badania, gdy u pacjenta pojawiają się objawy niedoczynności tarczycy. Innym ze wskazań jest konieczność wdrożenie za pomocą m.in. interferonu alfa, a także interleukiny,
- TgAb – oznacza się w przypadku podejrzenia choroby Hashimoto,
- TRAb – są skierowane przeciwko receptorom dla tyreotropiny. Są cennym narzędziem diagnostycznym choroby Gravesa-Basedowa.
Anty-TG – kiedy należy wykonać badanie?
Przeciwciała anty-TG oznacza się przede wszystkim w podejrzeniu chorób tarczycy, w tym także raka. Należy jednak podkreślić, że parametr ten uzupełnia diagnostykę, która na pierwszym miejscu musi uwzględnić oznaczenie TSH, FT3 i FT4. Lekarz endokrynolog zleca wykonanie badanie tego miana, gdy pacjent manifestuje określone objawy.
Typowymi symptomami zaburzeń funkcjonowania tarczycy są:
- guzki na tarczycy uwidocznione w obrazie USG,
- wole na gruczole tarczowym,
- nieprawidłowe wyniki TSH, FT3 i FT4,
- powiększenie tarczycy,
- idiopatyczny wzrost lub spadek masy ciała,
- łamliwość włosów,
- łatwa męczliwość,
- bezsenność,
- kołatanie serca połączone z tachykardią,
- zaburzenia miesiączkowania,
- duszność,
- drżenie mięśniowe.
Innymi wskazaniami do oznaczenia przeciwciał anty-TG są:
- zespół policystycznych jajników (PCOS),
- reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
- niedokrwistość złośliwa,
- wiek powyżej 60 lat,
- choroby tkanki łącznej,
- monitorowanie leczenia jodem,
- toczeń rumieniowaty układowy.
Pełny panel tarczycowy powinny wykonać również kobiety planujące ciążę lub te, które doświadczyły poronienia. Wyniki badań naukowych wykazały, że obecność anty-TG nie tylko utrudnia zajście w ciążę, ale także zwiększa ryzyko jej utraty.
>> Zespół VEXAS – objawy i rokowania. Nowa choroba, która ma podłoże autoimmunologiczne
Anty-TG – jak się przygotować do badania ich poziomu?
Aby wyniki badań były miarodajne, do oznaczenia anty-TG należy się odpowiednio przygotować. Materiałem biologicznym do badań jest krew żylna. W związku z tym przygotowania do niego powinny być identyczne, jak w przypadku standardowej morfologii. Do punktu pobrań najlepiej udać się w godzinach porannych, będąc na czczo (8-12 godzin po ostatnim posiłku). Na 2-3 doby przed badaniem nie zaleca się picia alkoholu, palenia papierosów i intensywnych ćwiczeń.
Należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych przewlekle lekach. Na ok. 15 minut przed samym pobraniem krwi warto odpocząć w pozycji siedzącej.
Jak przebiega badanie?
Krew do badania anty-TG pobierana jest z żyły łokciowej w pozycji siedzącej lub leżącej. Całość trwa kilka sekund. Materiał biologiczny trafia do probówki z EDTA, co zapobiega tworzeniu się skrzepów. Oznaczona próbka przenoszona jest do laboratorium, gdzie przy pomocy techniki immunochemicznej, zostaje poddana analizie. Wynik na ogół dostępny jest na drugi dzień roboczy.
Anty-TG – interpretacja wyniku
Dokładne zakresy referencyjne dla anty-TG mogą różnić się od laboratorium, w którym dokonuje się pomiaru.
Norma dla osób dorosłych <100 IU/ml
Endokrynolog podejmując się interpretacji wyniku, musi wziąć pod uwagę szereg dodatkowych czynników, w tym wiek, płeć i historię chorobową swojego pacjenta.
Aby diagnostyka była miarodajna, konieczne jest wykonanie jeszcze dodatkowych oznaczeń: anty-TPO, TSH, FT3 i FT4. Cały panel badań gruczołu tarczowego w żargonie medycznym nosi nazwę piątki tarczycowej. Przy nieprawidłowych wynikach należy wykonać także obrazowanie za pomocą USG.
Wysoki poziom anty-TG
Podwyższony poziom anty-TG może świadczyć o:
- autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy, w tym chorobie Hashimoto lub Gravesa-Basedowa,
- nowotworach tarczycy, w tym gruczolakoraku i raku pęcherzykowatym,
- chorobach tkanki łącznej, czyli kolagenozach,
- niewydolności wątroby,
- cukrzycy typu 1,
- reumatoidalnym zapaleniu stawów,
- aktywnym leczeniu za pomocą jodu.
Niski poziom anty-TG
W większości przypadków niski poziom anty-TG nie stanowi sygnału alarmowego dla zdrowia. Niemniej jednak spadek tych przeciwciał jest dobrym markerem skutecznego leczenia chorób tarczycy, a także stanu chorego po operacjach usunięcia gruczołu tarczowego.
>> Domowe testy diagnostyczne - także w kierunku zaburzeń pracy tarczycy
Anty-TG – co po badaniu?
Badanie na oznaczenie anty-TG nie wiąże się z żadnym ryzykiem dla zdrowia. Ponieważ wymaga jedynie pobrania od osoby badanej krwi, po zakończeniu tej czynności można bez obaw powrócić do codziennych obowiązków.
Anty-TG – możliwe powikłania po badaniu
Pobranie krwi to rutynowo wykonywane badanie, które jest na ogół bardzo dobrze tolerowane. Jedyne możliwe powikłania mogą pojawić się w następstwie wkłucia się igłą w żyłę łokciową. W tym miejscu może pojawić się niewielki obrzęk, zaczerwienienie, siniak, a także lekka tkliwość. W większości przypadków objawy te ustępują w ciągu 48 godzin.
Niektóre osoby mają tendencję do zasłabnięcia podczas pobierania krwi. O takiej skłonności warto powiedzieć pielęgniarce, która wykona badanie w pozycji leżącej.
Anty-TG – czy badanie można wykonać u kobiet w ciąży?
Oznaczenie anty-TG można wykonać u kobiet w ciąży. Często stanowi kolejny krok diagnostyczny w kierunku wykrycia chorób tarczycy, które zagrażają zdrowiu płodu. Ocena obecności przeciwciał anty-TG jest cennym badaniem dla kobiet, które starają się o dziecko. Choroby autoimmunologiczne tarczycy są częstym powodem problemów z płodnością i poronień.
>> Nadczynność tarczycy – przebieg choroby, główne przyczyny
Anty-TG badanie – czy można wykonać u dzieci?
Badanie w kierunku przeciwciał anty-TG można wykonać u dzieci.
Anty-TG badanie – cena
Posiadając skierowanie na oznaczenie anty-TG we krwi żylnej, można wykonać badanie bezpłatnie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Osoby bez ważnego ubezpieczenia zdrowotnego i wszyscy, którzy wykonują je w prywatnych placówkach, muszą liczyć się z koniecznością poniesienia kosztu. Średnia cena badania anty-TG wynosi 30 złotych.
Przeciwciała anty-TG – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Mogą być oznaczane razem, szczególnie podczas diagnostyki autoimmunologicznych chorób tarczycy. Anty-TG i anty-TPO są różnymi rodzajami przeciwciał, dlatego ich jednoczesne oznaczenie może dostarczyć dodatkowych informacji. W praktyce anty-TPO jest częściej wykorzystywane w ocenie autoimmunologicznego zapalenia tarczycy, a anty-TG może stanowić uzupełnienie diagnostyki.
Prawidłowy poziom anty-TG nie wyklucza Hashimoto. Przeciwciała przeciw tyreoglobulinie nie występują u wszystkich osób z tą chorobą, a w diagnostyce bierze się pod uwagę także przeciwciała anty-TPO, czynność tarczycy oraz obraz kliniczny.
Sam podwyższony poziom anty-TG nie określa, czy tarczyca pracuje prawidłowo, jest nadczynna czy niedoczynna. Przeciwciała wskazują przede wszystkim na możliwość autoimmunologicznego procesu dotyczącego tarczycy, natomiast jej czynność ocenia się przede wszystkim na podstawie TSH oraz hormonów tarczycy, takich jak FT4.
Podwyższone stężenie przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie (anty-TG) może występować w autoimmunologicznych chorobach tarczycy, ale samo w sobie nie pozwala rozpoznać Hashimoto. Przy interpretacji wyniku bierze się pod uwagę również TSH, FT4, objawy oraz – w zależności od sytuacji – inne przeciwciała i badania tarczycy.
- Gietka-Czernel M., et al. Choroby tarczycy a zaburzenia płodności – rekomendacje Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego. Endokrynologia Polska. 2022;73(4):641–672.
- Giovanella L. i wsp. Thyroglobulin and thyroglobulin antibody: an updated clinical and laboratory expert consensus. Eur J Endocrinol. 2023;189(2):R11–R27.
- Solnica B. Przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie (TgAb). W: Interna – mały podręcznik. Kraków: Medycyna Praktyczna.
