Robinia akacjowa (z łac. Robinia pseudoacacia) zwana jest również grochodrzewem akacjowym lub robinią białą. Należy do rodziny bobowatych (z łac. Fabacea). Mimo podobnej nazwy nie należy mylić jej z drzewem akacją – są to dwa odrębne gatunki roślin. Robinia przez długi czas uznawana była wyłącznie za roślinę ozdobną, na przestrzeni lat wzrosło jednak jej znaczenie i wykorzystanie jako surowiec lecznicy. Posiada właściwości diuretyczne, pobudza wydzielanie żółci, zmniejsza produkcję kwasu solnego w żołądku. Preparaty na bazie kwiatów robinii akacjowej mają potencjalne zastosowanie w leczeniu chorób układu moczowego oraz pokarmowego.
Robinia akacjowa – właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Surowcem zielarskim robinii akacjowej są przede wszystkim kwiaty, bogate w glikozydy flawonoidowe, m.in. robinetynę i kemferol, a także olejki eteryczne, taniny oraz kwasy organiczne. To właśnie kwiaty wykorzystuje się do przygotowywania naparów.
- Robinia akacjowa znajduje zastosowanie nie tylko w zielarstwie, ale również w kuchni. Jej kwiatostany można wykorzystywać m.in. jako dodatek do racuchów, naleśników, ciast i marmolad, a pozyskiwany z rośliny olejek eteryczny bywa stosowany jako zamiennik wanilii.
- Flawonoidy obecne w kwiatach robinii wykazują właściwości antyoksydacyjne, dlatego ekstrakty z tej rośliny są wykorzystywane również w kosmetykach. Mogą wspierać pielęgnację różnych rodzajów cery, w tym skóry suchej, wrażliwej, naczyniowej i dojrzałej.
- Robinia akacjowa może być stosowana zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie. Napar z suszonych kwiatów wykorzystuje się do picia, ale także do przemywania skóry, jako dodatek do kąpieli czy bazę domowego toniku. Nie ustalono jednak jednoznacznie bezpiecznej i skutecznej dawki naparu.
- Nie wszystkie części robinii akacjowej są bezpieczne do spożycia. Nasiona, liście, owoce i korzenie zawierają związki toksyczne, m.in. robinę i saponiny, przy czym największe ich stężenie występuje w nasionach.
Robinia akacjowa – jakie ma właściwości?
Surowcem zielarskim są kwiaty robinii akacjowej (z łac. Flos Pseudoacaciae). Są one źródłem bardzo wielu substancji o wysokiej aktywności biologicznej. Znajdują się w nich m.in. glikozydy flawonoidowe (m.in. robinetyna, kemferol, robtyna, likwiritigenina), olejki eteryczne zawierające farnezol i linalol, a także taniny i kwasy organiczne. Dzięki temu robinia wykazuje właściwości prozdrowotne m.in.:
- moczopędne,
- rozkurczowe,
- żółciopędne,
- poprawiające trawienie,
- uspokajające,
- przeciwobrzękowe,
- zmniejszające wydzielanie kwasu solnego w żołądku.
Co więcej, robinia akacjowa jest rośliną miododajną. Miód akacjowy ma właściwości łagodzące podrażnienia i stany zapalne błon śluzowych, dlatego polecany jest przy infekcjach górnych dróg oddechowych. Dodatkowo można ją wykorzystywać w kuchni. Kwiatostany po podsmażeniu dodaje się np. do ciast, naleśników, racuchów czy innych placków na słodko. Można z niej przygotowywać również marmolady lub nadzienia do pączków. Pozyskiwany z niej olejek eteryczny wykorzystywany jest do wzmacniania smaku potraw, czasem również jako zamiennik wanilii.
>> Rdest wężownik – właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie
Robinia akacjowa – działanie i wskazania do stosowania
Preparaty na bazie robinii akacjowej wykorzystywane są głównie jako środki diuretyczne, czyli zwiększające ilość wydalanego moczu. Znajdują więc zastosowanie w leczeniu chorób układu moczowego przebiegających ze skąpomoczem, zapaleniach pęcherza oraz kamieniach nerkowych. Ze względu na działanie rozkurczające i żółciopędne mogą wspomagać również leczenie zaburzeń układu pokarmowego. Robinia akacjowa sprawdza się też w leczeniu choroby refluksowej przełyku (GERD).
Robinia akacjowa może mieć również potencjalne zastosowanie u pacjentów z chorobami reumatycznymi. Dodatkowo przypuszcza się, że wspomaga pracę układu nerwowego i regulację rytmu dobowego, ułatwiając zasypianie.
>> Refluks przełykowo-żołądkowy. Objawy, przyczyny, leczenie refluksu i zgagi
Preparaty zawierające robinię akacjową
Robinia akacjowa występuje przede wszystkim w postaci suszu przeznaczonego do przygotowywania naparów. Dodatkowo jej wyciągi i ekstrakty można znaleźć w kosmetykach. Ze względu na wysoką zawartość flawonoidów o działaniu antyoksydacyjnym może hamować procesy starzenia się skóry i poprawiać jej kondycję. Można bezpiecznie wykorzystywać ją w pielęgnacji każdego rodzaju cery – tłustej, mieszanej, suchej, wrażliwej, naczyniowej i dojrzałej.
>> Produkty na piękną skórę, włosy i paznokcie
Aby przygotować domowy napar z kwiatów robinii akacjowej, wystarczy zalać łyżeczkę rozdrobnionego, suszonego surowca szklanką gorącej wody i zaparzać pod przykryciem przez około 10 minut. Nie określono dotychczas, w jakich ilościach należy wypijać napar robiniowy, aby był skuteczny, a jednocześnie bezpieczny. Przyjmuje się jednak, że można go pić dwa razy dziennie, po jednej szklance na porcje.
Napar z robinii można zastosować również zewnętrznie – do przemywania zmian skórnych, jako dodatek do kąpieli czy baza do domowego toniku do twarzy.
Robinia akacjowa – przeciwwskazania
Robinii akacjowej nie powinny stosować kobiety w ciąży, karmiące piersią oraz dzieci, ze względu na brak wystarczających dowodów naukowych potwierdzających bezpieczeństwo jej stosowania w wymienionych grupach. Nie ma również jednoznacznych danych dotyczących interakcji robinii z lekami, suplementami czy innymi ziołami. Dlatego w przypadku stosowania jakiejkolwiek farmakoterapii lub fitoterapii wskazana jest konsultacja ze specjalistą.
>> Złocień maruna – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Robinia akacjowa – możliwe skutki uboczne
Mimo wielu właściwości prozdrowotnych robinia akacjowa zaliczana jest do roślin trujących. Zawartość toksycznych związków jest jednak różna w poszczególnych jej częściach. Najwięcej substancji trujących znajduje się w nasionach, mniej w liściach, owocach i korzeniach. Z kolei kwiaty nie zawierają żadnych toksyn i są bezpieczne do spożycia. Główne związki toksyczne w robinii akacjowej to białko robina oraz saponiny. Zatrucie może objawiać się wymiotami, mdłościami, bólem brzucha, gorączką, a w skrajnych przypadkach nawet zaburzeniami widzenia, niewydolnością nerek czy hemolizą. Co ważne, objawy mogą pojawić się nawet kilka dni po spożyciu.
Robinia akacjowa w Encyklopedii ziół i roślin – podsumowanie
- Robinia akacjowa występuje głównie w postaci suszonych kwiatów przeznaczonych do przygotowywania naparów, wchodzi również w skład kosmetyków do pielęgnacji cery.
- Wykazuje potencjalne właściwości moczopędne, rozkurczowe, żółciopędne, może zmniejszać też wydzielanie kwasu solnego w żołądku.
- Wykorzystywana jest jako środek diuretyczny oraz wspomagający leczenie zaburzeń przewodu pokarmowego, m.in. choroby refluksowej przełyku.
- Surowcem leczniczym są kwiaty robinii akacjowej. Jej nasiona, liście i owoce zawierają trujące białko i mogą być toksyczne dla ludzi.
- Przeznaczona jest głównie do stosowania wewnętrznego i zewnętrznego, jednak ze względu na ograniczone dane naukowe dotychczas nie ustalono bezpiecznych i skutecznych dawek.
Robinia akacjowa – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Nasiona i kora robinii zawierają toksyczne związki, dlatego ich przypadkowego spożycia nie należy lekceważyć. Mogą wystąpić m.in. nudności, wymioty, bóle brzucha i inne objawy zatrucia. W takiej sytuacji należy skontaktować się z lekarzem lub ośrodkiem informacji toksykologicznej, szczególnie jeśli roślinę zjadło dziecko lub pojawiły się objawy.
W Polsce określenie „miód akacjowy” dotyczy przede wszystkim miodu wytwarzanego przez pszczoły z nektaru kwiatów robinii akacjowej, a nie właściwych akacji z rodzaju Acacia. Nazwa wynika z powszechnego, potocznego nazywania robinii „akacją”.
Suszone kwiaty robinii mogą być wykorzystywane do przygotowywania naparów, a świeże mają również zastosowanie kulinarne. Sposób użycia zależy od rodzaju surowca i jego przeznaczenia. W przypadku gotowych preparatów należy stosować je zgodnie z informacjami podanymi przez producenta.
Nie ustalono jednej optymalnej pory picia naparu z kwiatów robinii. Ze względu na tradycyjnie przypisywane roślinie właściwości moczopędne spożywanie większej ilości naparu bezpośrednio przed snem może zwiększać potrzebę oddawania moczu w nocy. Z tego względu wygodniejsze może być picie go rano lub w ciągu dnia.
W celach kulinarnych wykorzystuje się przede wszystkim kwiaty robinii akacjowej. Nie należy natomiast spożywać nasion, kory ani innych części rośliny bez odpowiedniej wiedzy, ponieważ mogą zawierać substancje toksyczne.
- https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30034699-2 [dostęp: 06.01.2023].
- Anioł- Kwiatkowska J., Berdowski W., Rośliny lecznicze. Atlas, Warszawa 1993, s. 229-230.
- Tian F., McLaughlin J.: Bioactive flavonoids from the black locust tree, robinia pseudoacacia, Pharm Biol, 2000;38(3):229-34.
- Agarval R.: Usefulness of Robinia pseudoacacia in the Treatment of Gastroesophageal Reflux Disease, Homœopathic Links 2019; 32(03): 152-158.
