Cynk – na czym polega badanie? Normy, wskazania, przygotowanie

Cynk – co to jest? Na czym polega badanie?

Cynk to pierwiastek występujący we wszystkich komórkach organizmu. Jego nieco wyższą zawartość można znaleźć m.in. w mięśniach i tkance kostnej. Cynk bierze udział w wielu procesach zachodzących w organizmie, m.in. w syntezie białek i DNA, podziałach komórkowych oraz prawidłowym funkcjonowaniu licznych enzymów. Jest również ważny dla prawidłowego działania układu odpornościowego, gojenia ran, wzrostu i rozwoju.

>> Preparaty z cynkiem

Co istotne, cynk wpływa również na poszczególne zmysły – jest istotny przy prawidłowym odczuwaniu smaków i zapachów. Dodatkowo wspiera układ odpornościowy i reguluje gospodarkę insulinową, a także ma właściwości przeciwutleniające. Istotną rolą cynku jest udział w spermatogenezie – powstawaniu nowych plemników. Pierwiastek ten nie tylko sprzyja ich syntezie, ale również zwiększa ruchliwość plemników, co sprzyja lepszej płodności u mężczyzn. 

Badanie cynku we krwi polega na oznaczeniu stężenia tego pierwiastka w próbce krwi żylnej. Oznaczenie poziomu cynku może być pomocne przede wszystkim w przypadku podejrzenia jego niedoboru, nadmiernej podaży lub zaburzeń związanych z jego wchłanianiem i metabolizmem.

Niedobór cynku może wynikać m.in. z niewystarczającej podaży tego pierwiastka w diecie, zaburzeń wchłaniania lub niektórych chorób przewodu pokarmowego. Na stężenie cynku we krwi wpływają również m.in. wiek, płeć, pora pobrania krwi, infekcje i niektóre choroby.

Cynk – kiedy należy wykonać badanie?

Wskazaniem do wykonania badania cynku we krwi jest podejrzenie niedoborów tego pierwiastka lub jego nadmiaru.

Choć cynk ma ogromny wpływ na organizm i jest niezbędny dla wielu kluczowych procesów, to najbardziej pożądamy jego optymalnego poziomu. Warto pamiętać o tym, że w przypadku składników mineralnych i witamin kluczowe jest, aby zadbać o ich właściwą ilość, gdyż zarówno nadmiar, jak i niedobór mają negatywny wpływ na organizm.

Objawy niedoboru cynku to m.in.:

• stany zapalne w obrębie skóry, np. trądzik (m.in. dlatego pierwiastek ten jest zalecany w przypadku łagodzenia objawów choroby),
• trudności związane z właściwym odczuwaniem smaku oraz zaburzenia węchu,
• tendencja do trudno gojących się ran,
• obniżenie odporności,
• wypadanie włosów,
• łamliwość paznokci.

Oprócz tego niedobór cynku może zakłócać funkcjonowanie układu nerwowego i powodować opóźnienie w prawidłowym rozwoju płciowym. Duże niedobory cynku mogą wpłynąć na wzrost, prowadząc do jego zahamowania lub ograniczenia. Z kolei nadmiar cynku sprzyja rozwojowi niedokrwistości oraz powoduje wzrost stężenia złego cholesterolu LDL.

>> Cholesterol - dobry i zły. Badanie, normy. Jak obniżyć jego poziom?

Badanie cynku może być również wykonywane w przypadku chorób i stanów, które zwiększają ryzyko niedoboru tego pierwiastka. Dotyczy to m.in.:

• zespołu Brandta,
• choroby Crohna,
• marskości wątroby,
• zespołu nerczycowego,
• niedoczynności tarczycy,
• nadciśnienia tętniczego,
• reumatoidalnego zapalenie stawów.

Badanie z oznaczeniem stężenia cynku we krwi może być wskazane również przy odżywianiu pozajelitowym i zaburzeniach miesiączkowania u kobiet.

Cynk – jak się przygotować do badania?

Badanie z oznaczeniem stężenia cynku we krwi nie wymaga wcześniejszego przygotowania się. Ze względu na dobowe zmiany stężenia cynku najlepiej wykonać badanie rano lub przed południem. Niektóre laboratoria zalecają pobranie krwi na czczo, dlatego przed wykonaniem badania należy sprawdzić zalecenia konkretnej placówki.

Przed badaniem należy poinformować personel medyczny o przyjmowanych lekach i suplementach diety, szczególnie zawierających cynk. Nie należy samodzielnie odstawiać preparatów zaleconych przez lekarza.

Na wynik badania mogą wpływać również infekcje i inne stany chorobowe. Stężenie cynku w surowicy zmienia się także w zależności od pory pobrania, wieku i płci.

Jak przebiega badanie z oznaczeniem cynku?

Badanie z oznaczeniem stężenia cynku we krwi polega na pobraniu krwi z żyły łokciowej. Zabezpieczona probówka trafia do laboratorium, gdzie jest analizowana. Całe badanie trwa nie dłużej niż 10 minut, a wyniki często są gotowe już kolejnego dnia. Czas ten jednak może wydłużyć się do 7–10 dni, w zależności od konkretnej placówki.

Cynk we krwi – normy. Jak interpretować wynik?

Wartość referencyjna dla stężenia cynku we krwi wynosi 11–18 µmol/l. Wszelkie odchylenia od tej normy, zarówno poniżej, jak i powyżej wartości optymalnej, są wskazaniem do dalszej diagnostyki pogłębiającej lub podjęcia odpowiednich działań leczniczych już na tym etapie. Istotną rolę w uregulowaniu poziomu cynku odgrywa dieta. Przy dużych niedoborach lekarz może zalecić okresową suplementację tego pierwiastka.

Niski poziom cynku – o czym świadczy?

Niski poziom cynku obserwuje się w przypadku:

• trądziku młodzieńczego i hormonalnego,
• nietolerancji glukozy i schorzeń z nią powiązanych, m.in. cukrzycy,
• w stanach zapalnych wątroby i marskości,
• nadciśnienia tętniczego,
• zaburzeń rytmu serca,
• osteoporozy,
• łuszczycy,
• reumatoidalnego zapalenia stawów,
• uzależnienia od alkoholu,
• zmniejszonej liczby plemników u mężczyzn.

Na niskie stężenie cynku wpływa również doustna terapia hormonalna.

Wysoki poziom cynku we krwi – o czym świadczy?

Podwyższony poziom cynku we krwi może być związany przede wszystkim z nadmierną podażą tego pierwiastka, np. w wyniku stosowania dużych dawek suplementów. Nadmierne spożycie cynku może zaburzać wchłanianie miedzi, a przy długotrwałej ekspozycji prowadzić do jej niedoboru. Niedobór miedzi może z kolei przyczyniać się do rozwoju niedokrwistości. Nadmierna podaż cynku może również wpływać na gospodarkę lipidową, m.in. na stężenie cholesterolu HDL i LDL.

Wysokie stężenie cynku może być również związane z nieprawidłowym pobraniem lub zanieczyszczeniem próbki. Przykładowo hemoliza może powodować fałszywe zawyżenie wyniku.

Dlatego pojedynczy podwyższony wynik nie powinien być samodzielnie interpretowany jako zatrucie cynkiem. W zależności od sytuacji lekarz może zalecić powtórzenie oznaczenia lub wykonanie dodatkowych badań.

Cynk – co po badaniu?

Badanie z oznaczeniem stężenia cynku we krwi polega na pobraniu próbki do dalszej diagnostyki, dlatego po zakończeniu procedury nie ma żadnych dodatkowych zaleceń i można wrócić do swoich codziennych obowiązków.

Cynk – jak wykonać badanie w ciąży?

Badanie z oznaczeniem stężenia cynku w ciąży wykonuje się tak samo jak w pozostałych przypadkach. Oznaczenie poziomu tego pierwiastka może być zalecone w ramach kompleksowej oceny podaży poszczególnych składników mineralnych i witamin, gdyż niedobory na etapie ciąży wpływają bezpośrednio na rozwój dziecka i przebieg ciąży.

Jeśli wyniki badań wskażą na zbyt małą podaż cynku, to konieczna jest konsultacja z lekarzem, który udzieli ciężarnej konkretnych wskazówek i dobierze odpowiednią suplementację.

Cynk – jak wygląda to badanie u dzieci?

Badanie z oznaczeniem stężenia cynku we krwi wykonuje się również u dzieci, jeśli istnieje takie zalecenie medyczne.

Lekarz najczęściej wskazuje na konieczność badania w przypadku podejrzenia niedoborów cynku lub niedokrwistości, na której obecność może wpłynąć z kolei nadmiar tego pierwiastka. Niedobory cynku u dzieci występują m.in. na skutek mało odżywczej diety.

Cynk – cena. Jaki jest koszt badania?

Badanie z oznaczeniem stężenia cynku we krwi jest dość tanie. Taka usługa diagnostyczna zwykle kosztuje ok. 70–90 zł, w zależności od wybranej placówki.

>> Łuszczycowe zapalenie stawów - objawy i leczenie