Chrom we krwi – na czym polega badanie? Normy, wskazania, przygotowanie

Chrom we krwi - na czym polega badanie?

Chrom to substancja chemiczna, zaliczana do tzw. składników mineralnych. Jej poziom jest kluczowy dla zachowania prawidłowej pracy organizmu i wpływa przede wszystkim na gospodarkę lipidowo-węglowodanową. Zaburzenia w stężeniu chromu we krwi są szczególnie istotne w przypadku osób chorujących na cukrzycę – substancja ta pomaga w utrzymaniu równowagi gospodarki cukrowej.

Chrom występuje w różnych stopniach utlenienia, co wpływa na jego właściwości i działanie. W żywności i suplementach występuje przede wszystkim chrom na III stopniu utlenienia (Cr(III)). Chrom może wspierać prawidłowe działanie insuliny i uczestniczyć w procesach związanych z metabolizmem glukozy, wpływając na jej prawidłowe wykorzystanie przez organizm. Chrom we krwi może mieć również znaczenie dla gospodarki lipidowej – pierwiastek ten może wpływać na stężenie cholesterolu, w tym przyczyniać się do obniżenia poziomu cholesterolu LDL i zwiększenia stężenia cholesterolu HDL. Wpływ chromu na gospodarkę glukozowo-lipidową może wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego.

Niedobór chromu może występować w określonych sytuacjach klinicznych, m.in. u osób niedożywionych oraz długotrwale żywionych pozajelitowo.

W organizmie może występować również chrom na VI stopniu utlenienia (Cr(VI)), który w porównaniu z Cr(III) charakteryzuje się znacznie większą toksycznością i jest związany przede wszystkim z narażeniem środowiskowym oraz zawodowym. Ekspozycja na związki Cr(VI) może prowadzić do ich kumulacji w organizmie i stanowić wskazanie do oceny stężenia chromu we krwi. Chrom(VI) jest uznawany za substancję rakotwórczą dla ludzi, a przewlekłe narażenie na jego związki, szczególnie w środowisku zawodowym, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju niektórych nowotworów.

Chrom a dieta

Chrom występuje w wielu produktach spożywczych, m.in. produktach pełnoziarnistych, mięsie, rybach, warzywach strączkowych i niektórych warzywach. Ilość chromu dostarczanego wraz z dietą oraz jego wchłanianie zależą m.in. od rodzaju produktu i jego składu. Wchłanialność tej substancji zwiększają:

• szczawiany,
• aminokwasy,
• witamina C i B3.

Z kolei fityniany pogarszają przyswajanie tego pierwiastka.

Chrom we krwi – kiedy należy wykonać badanie?

Oznaczenie chromu we krwi może być wykonywane przede wszystkim w przypadku podejrzenia nadmiaru chromu, np. w związku z ekspozycją zawodową lub podejrzeniem zatrucia. Badanie może być również zlecone w wybranych sytuacjach klinicznych, gdy lekarz podejrzewa niedobór chromu lub inne zaburzenia związane z gospodarką tym pierwiastkiem.

Objawy niedoboru chromu to:

• bóle głowy,
• ogólne uczucie rozdrażnienia i nerwowość,
• obniżenie nastroju,
• zmęczenie,
• zwiększony apetyt na słodycze (wiąże się to z zaburzeniami gospodarki cukrowej).

Niedobory chromu w organizmie mogą wynikać z urazów (jest to tzw. stres fizjologiczny dla ciała), intensywnej aktywności fizycznej oraz procesów starzenia się organizmu. Niedobory chromu obserwuje się również w okresie laktacji.

Z kolei nadmiar chromu ma działanie toksyczne i wpływa na pracę takich narządów, jak wątroba, nerki czy płuca. Nadmiar chromu zaburza również gospodarkę insulinową.

Oprócz tego wskazaniem do wykonania badania z oznaczeniem stężenia chromu we krwi mogą być:

• insulinooporność,
• cukrzyca,
• narażenie na przewlekły kontakt z chromem, np. w miejscu pracy.

>> Wszystko, co musisz wiedzieć o miażdżycy

Chrom we krwi – jak się przygotować do badania?

Do badania stężenia chromu we krwi nie trzeba się wcześniej przygotowywać, choć należy pamiętać o kilku kwestiach. Przede wszystkim ze względu na fakt, iż stężenie chromu może nieco się zmienić w ciągu dnia, m.in. pod wpływem spożytych produktów i zmiany gospodarki glukozowej, zaleca się, aby na badanie stawić się na czczo.

• Na 24 godziny przed badaniem wskazane jest także, aby unikać nadmiernej aktywności fizycznej, a także wszelkich stresujących sytuacji.
• Chrom wchodzi w interakcje z niektórymi lekami, dlatego też o stosowaniu poszczególnych farmaceutyków należy poinformować specjalistę jeszcze przed badaniem, gdyż konieczne może być wprowadzenie pewnych modyfikacji w przyjmowanych dawkach.
• Oprócz tego dzień przed badaniem warto unikać substancji, które zmniejszają wchłanianie chromu. Są to m.in. fityniany.

Poza tymi wskazaniami nie ma żadnych zaleceń ani przeciwwskazań do przeprowadzenia badania z oznaczeniem stężenia chromu we krwi.

Jak przebiega badanie z oznaczeniem chromu we krwi?

Badanie chromu we krwi polega na pobraniu próbki krwi żylnej do analizy laboratoryjnej. Materiał do badania pobierany jest najczęściej z żyły w dole łokciowym przez wykwalifikowany personel medyczny, a następnie odpowiednio zabezpieczany i przekazywany do laboratorium w celu oznaczenia stężenia chromu.

Czas oczekiwania na wynik badania chromu we krwi wynosi zwykle 3–10 dni, jednak może różnić się w zależności od laboratorium wykonującego oznaczenie.

>> Jod w moczu – kiedy należy wykonać dobową zbiórkę moczu? Jak interpretować wyniki?

Chrom we krwi – normy. Jak interpretować wyniki?

Za orientacyjną wartość referencyjną dla stężenia chromu we krwi uznaje się 1,5–4,7 nmol/l. Należy jednak pamiętać, że zakresy referencyjne mogą różnić się w zależności od zastosowanej metody oznaczenia oraz laboratorium. Z tego względu wynik badania chromu we krwi należy zawsze interpretować zgodnie z zakresem referencyjnym podanym przez laboratorium, które wykonało badanie. Odchylenia od wartości referencyjnych, zarówno poniżej, jak i powyżej zakresu, mogą być wskazaniem do dalszej diagnostyki, której zakres zależy od sytuacji klinicznej i możliwej ekspozycji na chrom.

Chrom we krwi podwyższony – na co wskazuje?

Podwyższone stężenie chromu we krwi może wskazywać na zwiększoną ekspozycję na ten pierwiastek. Jest to szczególnie istotne u osób narażonych na kontakt z chromem w środowisku pracy, m.in. w przemyśle metalurgicznym, galwanizacyjnym czy garbarskim.

Interpretacja podwyższonego wyniku wymaga uwzględnienia rodzaju chromu, możliwego źródła ekspozycji, czasu, jaki upłynął od kontaktu z pierwiastkiem, oraz zastosowanej metody oznaczenia.

>> Anemia - objawy, przyczyny i leczenie

Chrom we krwi – co po badaniu?

Badanie z oznaczeniem chromu we krwi należy do bezpiecznych i nieinwazyjnych metod i polega wyłącznie na pobraniu krwi do diagnostyki. Dlatego też po badaniu można wrócić do swoich codziennych obowiązków – nie ma żadnych specjalnych zaleceń ani przeciwwskazań po badaniu.

Bezpośrednio po zakończeniu diagnostyki warto jeszcze przez kilka minut uciskać miejsce pobrania krwi gazikiem, co pozwoli ograniczyć ryzyko rozwinięcia się siniaka na skórze.

Chrom we krwi – jak wykonać badanie w ciąży?

Badanie chromu we krwi podczas ciąży wykonywane jest po wcześniejszym zaleceniu lekarskim. Procedura diagnostyczna wygląda dokładnie tak samo, jak w pozostałych przypadkach.

Chrom we krwi – jak wygląda to badanie u dzieci?

W niektórych sytuacjach lekarz może również zalecić wykonanie badania z oznaczeniem stężenia chromu u dzieci. U najmłodszych badanie przeprowadza się w ten sam sposób, co u osób dorosłych – poprzez pobranie próbki krwi i oddanie jej do dalszej diagnostyki laboratoryjnej.

Chrom we krwi – cena. Jaki jest koszt badania?

Badanie z oznaczeniem stężenia chromu we krwi waha się w granicach 100–200 zł, w zależności od wybranej placówki. Badanie to zwykle zaleca się w konkretnych przypadkach, przez co nie jest dostępne w każdej palcówce, gdyż nie należy do diagnostyki podstawowej.