Właśnie zaczęłam przyjmować tabletki antykoncepcyjne i chciałabym mieć pewność, że działają. Czy można to jakoś sprawdzić, na przykład obserwować zmiany w cyklu miesiączkowym? Słyszałam, że skuteczność tabletek antykoncepcyjnych może być mniejsza, np. przez przyjmowanie innych leków albo pomijanie dawek – jak się wtedy zabezpieczyć?
Jak sprawdzić, czy tabletki antykoncepcyjne działają?
W serwisie Apteline.pl zgodnie z wizją Grupy NEUCA zależy nam na przekazywaniu treści najwyższej jakości – sprawdzonych informacji, eksperckiej wiedzy. Dlatego nasze teksty piszą i weryfikują specjaliści – farmaceuci i lekarze.
Stosowanie tabletek antykoncepcyjnych jest jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania ciąży. Tabletki antykoncepcyjne zawierają hormony płciowe, które hamują owulację oraz zagęszczają śluz szyjki macicy, co utrudnia wnikanie plemników do wnętrza macicy. Aby zapewnić odpowiednią skuteczność, należy stosować je zgodnie z zaleceniami producenta. Dodatkowo warto wiedzieć, jakie czynniki mogą zmniejszać skuteczność tabletek antykoncepcyjnych i kiedy zastosować dodatkową ochronę przed ciążą.
Kluczowe znaczenie dla skuteczności tej metody antykoncepcji ma prawidłowe rozpoczęcie terapii. Przyjmowanie tabletek należy rozpocząć w 1. dniu naturalnego cyklu miesiączkowego (tzn. w pierwszym dniu krwawienia miesiączkowego). Przyjmowanie tabletek można również rozpocząć w okresie między 2. a 5. dniem cyklu miesiączkowego, ale w takim przypadku przez pierwsze 7 dni przyjmowania tabletek zaleca się stosowanie dodatkowej antykoncepcji mechanicznej (np. prezerwatywy). Tabletki należy przyjmować codziennie mniej więcej o tej samej porze (zwykle według kolejności podanej na blistrze), tak aby odstęp czasu między kolejnymi dawkami wynosił zawsze 24 godziny. Działanie antykoncepcyjne może być zmniejszone, jeśli środek antykoncepcyjny nie jest przyjmowany regularnie.
Zależnie od schematu stosowania leku w trakcie przerwy w zażywaniu tabletek lub w czasie przyjmowania tabletek placebo (niezawierających hormonów) powinno wystąpić tzw. krwawienie z odstawienia, które zwykle rozpoczyna się w 2. lub 3. dniu przerwy. Krwawienie z odstawienia jest zwykle mniej obfite, krótsze i mniej bolesne niż fizjologiczna miesiączka. Jeśli nie wystąpiło krwawienie z odstawienia, a lek był zażywany prawidłowo i pacjentka nie miała biegunki, wymiotów ani nie przyjmowała innych leków, to ciąża jest mało prawdopodobna, jednak dla pewności można wykonać test ciążowy. Natomiast jeśli dwa razy pod rząd nie wystąpiło krwawienie z odstawienia, to należy się skonsultować z lekarzem.
Działanie antykoncepcyjne może być zmniejszone, jeśli wystąpią wymioty lub biegunka po przyjęciu leku lub gdy pacjentka stosuje w tym samym czasie niektóre leki. Biegunka lub wymioty występujące w ciągu 4 godzin od przyjęcia tabletki mogą spowodować, że substancje czynne leku nie wchłoną się całkowicie. Jest to sytuacja podobna do tej, gdy pominięto jedną tabletkę i należy niezwłocznie przyjąć nową tabletkę z kolejnego blistra. Szczegółowe zalecenia dotyczące postępowania w takich sytuacjach są zawarte w ulotce leku i należy ich ściśle przestrzegać, aby zapewnić skuteczność w zapobieganiu ciąży.
Ponadto warto mieć na uwadze, że w trakcie przyjmowania antybiotyków dochodzi do zaburzenia flory bakteryjnej jelit i wzrasta ryzyko biegunki oraz wymiotów. Skutkiem może być zmniejszenie wchłaniania hormonów, a przez to obniżenie skuteczności antykoncepcji. Z tego względu w czasie antybiotykoterapii oraz po niej zaleca się używanie dodatkowej metody zapobiegania ciąży (np. prezerwatywy).
Do leków zmniejszających skuteczność antykoncepcji hormonalnej zaliczamy m.in.:
- leki przeciwpadaczkowe (np. barbiturany, karbamazepina, fenytoina, topiramat, prymidon),
- leki przeciwgruźlicze (np. ryfampicyna, ryfabutyna),
- leki przeciwwirusowe (stosowane w leczeniu zakażenia wirusem HIV i wirusem zapalenia wątroby typu C: rytonawir, newirapina, efawirenz),
- leki przeciwgrzybicze (np. gryzeofulwina),
- preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca zwyczajnego.
Dodatkowo leki pobudzające ruchy jelit (np. metoklopramid) i węgiel aktywny mogą zmieniać wchłanianie substancji czynnych leków antykoncepcyjnych i osłabić ich działanie. Jeżeli zalecony jest którykolwiek z powyższych leków, to lekarz powinien określić bezpieczeństwo oraz skuteczność stosowania antykoncepcji hormonalnej. W trakcie leczenia tymi lekami oraz przez 28 dni po zakończeniu leczenia należy stosować dodatkową, barierową metodę antykoncepcji (np. prezerwatywę).
