Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea) jest gatunkiem rośliny należącym do rodziny jasnotowatych. Zwany bluszczykiem ziemnym i obłożnikiem jest szeroko stosowany jako roślina lecznicza, miododajna, przyprawowa i ozdobna. Zioło pomaga przede wszystkim na dolegliwości ze strony układu oddechowego. Roślina stosowana jest również zewnętrznie w postaci odwarów dezynfekujących, np. do przemywania ran. W gastronomii nadaje potrawom przyjemny, korzenny smak. Poznaj właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie kurdybanka.
Kurdybanek – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Bluszczyk kurdybanek może zwiększać wydalanie moczu, dlatego tradycyjnie wykorzystywano go pomocniczo przy dolegliwościach układu moczowego.
- Zawarte w kurdybanku związki są badane pod kątem wpływu na stres oksydacyjny, czyli zaburzenie równowagi między powstawaniem wolnych rodników a zdolnością organizmu do ich neutralizowania.
- Kurdybanek może wykazywać łagodne działanie uspokajające i był tradycyjnie stosowany przy napięciu nerwowym oraz trudnościach z zasypianiem.
- W składzie kurdybanka występują m.in. garbniki, które mają właściwości ściągające i mogą wpływać na błony śluzowe oraz wydzielanie.
- Stosowanie większych ilości kurdybanka może wiązać się z działaniami niepożądanymi, dlatego preparaty z tej rośliny powinny być przyjmowane zgodnie z zalecanym dawkowaniem.
Kurdybanek – jakie ma właściwości?
Bluszczyk kurdybanek od lat stosowany jest w ziołolecznictwie jako środek na szereg dolegliwości medycznych. Które związki aktywne odpowiadają za właściwości kurdybanka? Są to:
- olejek eteryczny,
- garbniki i flawonoidy (pochodne apigeniny, luteoliny i kwercetyny),
- związki seskwiterpenowe (glechomafuran i glechomanolid),
- cholina,
- glechomina,
- saponiny,
- żywice i sole mineralne.
Ze względu na wysoką zawartość związków polifenolowych kurdybanek wykazuje silne właściwości przeciwutleniające. Kwas rozmarynowy, rutyna i kwas chlorogenowy odpowiadają z kolei za przeciwzapalne działanie rośliny. Glechoma hederacea wyróżniają m.in. właściwości:
- przeciwbakteryjne,
- przeciwcukrzycowe,
- przeciwalergiczne,
- immunomodulujące.
Kurdybanek – działanie i wskazania do stosowania
Na co pomaga kurdybanek? Roślina zalecana jest na dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Kurdybanek ma również pozytywny wpływ na pracę wątroby i wydzielanie żółci w organizmie. Zioło stosowane jest na dolegliwości ze strony układu oddechowego. Regularna suplementacja pomaga w odkrztuszaniu zalegającej w płucach flegmy. Kurdybanek jest skutecznym uzupełnieniem leczenia przeziębienia, alergicznego nieżytu nosa, zapalenia oskrzeli, bólu gardła i infekcji zatok. Wskazania do stosowania zioła to również schorzenia oczu, zaburzenia pracy układu moczowego oraz choroby skóry.
>> Inhalacje na zatoki. Z czego i jak je wykonywać?
Kurdybanek na układ pokarmowy
Zioło kurdybanek wykazuje pozytywny wpływ na układ pokarmowy. Pobudza wydzielanie soków trawiennych, co stymuluje trawienie i prawidłową przemianę materii. Z tego względu roślina powinna być stosowana na trudności z łaknieniem. Obecny w kurdybanku kwas chenodeoksycholowy przeciwdziała tworzeniu kamieni cholesterolowych i ułatwia rozpuszczanie obecnych.
Bluszczyk kurdybanek w szczególny sposób oddziałuje na wątrobę. Zioło oczyszcza ją z toksyn i wzmaga produkcję żółci. Regularna suplementacja zmniejsza ryzyko zastojów żółci i kamieni żółciowych.
>> Kolka żółciowa (kolka wątrobowa) - przyczyny, objawy, leczenie
Kurdybanek na uspokojenie
Bluszczyk kurdybanek wspiera nie tylko fizyczne funkcjonowanie organizmu człowieka. Napar ziołowy wykazuje działanie uspokajające i pomaga wyciszyć się po trudniejszym dniu. Z tego względu roślina może być również stosowana na bezsenność.
Kurdybanek – dawkowanie
Bluszczyk kurdybanek stosowany jest najczęściej w formie:
- naparu,
- nalewki,
- maści,
- płukanki.
Napar z kurdybanka przygotowywany jest z dwóch łyżeczek suszu zalanych wrzątkiem (około 250 ml). Całość należy przykryć i odstawić na 15 minut. Po tym czasie napar należy przecedzić i spożyć.
Kurdybanek w kosmetyce
Bluszczyk kurdybanek znany jest ze swoich przeciwgrzybiczych, przeciwbakteryjnych i przeciwzapalnych właściwości. Stosowany zewnętrznie stanowi remedium na różnego rodzaju problemy skórne. Roślina wspiera organizm w walce z takimi schorzeniami jak:
- trądzik pospolity,
- łupież,
- zmiany ropne,
- trudno gojące się rany i skaleczenia.
Kurdybanek zewnętrznie stosowany jest najczęściej w formie naparu bądź kompresu z wykorzystaniem gazy. Roślina może być również nakładana bezpośrednio na newralgiczną okolicę za pomocą płukanki. Zioło jest pomocne przy takich schorzeniach jak ropnie, łojotok, egzema, wypryski i oparzenia.
Bluszczyk kurdybanek a bluszcz
Z czym można pomylić kurdybanka bluszczyk? Zioło jest często błędnie utożsamiane z bluszczem pospolitym. Częścią wspólną obu roślin są pnące łodygi i właściwości wykorzystywane w medycynie. Bluszczyk kurdybanek stosowany jest przede wszystkim na schorzenia związane z układem pokarmowym. Bluszcz pospolity działa wykrztuśnie, przeciwgrzybicznie i spazmolitycznie.
Bluszczyk kurdybanek – pozyskiwanie zioła
Bluszczyk kurdybanek pozyskiwany jest w początkowym okresie kwitnienia. Najbogatsze w składniki odżywcze jest ziele kurdybanka zebrane z nasłonecznionego stanowiska. Kwitnące ziele zbierane jest wiosną, czasami na początku lata. Następnym krokiem jest suszenie rośliny w przewiewnym i zaciemnionym miejscu. Temperatura suszenia powinna wynosić maksymalnie 40 °C.
Kurdybanek w ciąży
Zgodnie ze współczesną wiedzą medyczną część związków aktywnych zawartych w kurdybanku nie jest zalecana w trakcie ciąży. Roślina nie powinna być również stosowana w okresie karmienia piersią.
Kurdybanek – przeciwwskazania do stosowania
Bezpośrednimi przeciwwskazaniami do stosowania bluszczyku kurdybanka są padaczka i ostre zapalenie nerek. Stosowania rośliny należy zaniechać również w przypadku ciąży i okresu laktacji. Stosowanie kurdybanka przez dłuższy czas może się wiązać z takimi skutkami ubocznymi jak poważne uszkodzenie wątroby i podrażnienie narządów wewnętrznych – żołądka, jelit i nerek.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z alergią bądź nadwrażliwością na rośliny z rodziny jasnotowatych.
Kurdybanek w Encyklopedii ziół i roślin – podsumowanie
- Wykazuje właściwości przeciwutleniające, przeciwbakteryjne, przeciwcukrzycowe, przeciwalergiczne i immunomodulujące.
- Zalecany jest na dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Pobudza wydzielanie soków trawiennych.
- Oczyszcza wątrobę z toksyn i wzmaga produkcję żółci.
- Obecny w nim kwas chenodeoksycholowy przeciwdziała tworzeniu kamieni cholesterolowych i ułatwia rozpuszczanie obecnych.
- Wspiera organizm w walce z trądzikiem pospolitym, łupieżem, zmianami ropnymi, trudno gojącymi się ranami i skaleczeniami.
- Stosowany jest najczęściej w formie naparu, nalewki, maści oraz płukanki.
Kurdybanek – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Kurdybanek jest badany pod kątem potencjalnego wpływu na gospodarkę węglowodanową, jednak dostępne dane pochodzą głównie z badań przedklinicznych. Nie ma wystarczających dowodów potwierdzających, że jego stosowanie obniża poziom glukozy u ludzi. Osoby z cukrzycą nie powinny zastępować nim zaleconego leczenia.
Kurdybanek był tradycyjnie wykorzystywany przy różnych dolegliwościach układu oddechowego, jednak nie ma wystarczających dowodów klinicznych potwierdzających jego skuteczność w leczeniu zapalenia zatok. Nie powinien zastępować standardowego postępowania, zwłaszcza gdy objawy są nasilone, utrzymują się przez dłuższy czas lub towarzyszy im wysoka gorączka.
Nie określono jednoznacznie bezpiecznego czasu regularnego stosowania naparu z kurdybanka. Brakuje odpowiednich badań klinicznych pozwalających ustalić optymalną długość kuracji. W przypadku gotowych preparatów należy przestrzegać zaleceń producenta, a długotrwałe stosowanie w celach zdrowotnych warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.
Nie ustalono na podstawie badań klinicznych, czy napar z kurdybanka powinien być stosowany przed czy po posiłku. W przypadku gotowych produktów zielarskich należy kierować się sposobem stosowania podanym przez producenta. Jeśli kurdybanek jest wykorzystywany przy dolegliwościach trawiennych, nie powinien zastępować diagnostyki utrzymujących się lub nawracających objawów.
- Grabowska K., Wróbel D., Żmudzki P. i wsp., Optimization of the Extraction Procedure for the Phenolic-Rich Glechoma hederacea L. Herb and Evaluation of Its Cytotoxic and Antioxidant Potential, „Plants” 2022;11(17):2217.
- Sile I. i wsp., Wild-Grown and Cultivated Glechoma hederacea L.: Polyphenolic Profile and Biological Activity, 2022.
- Pycia K., Pawłowska A.M., Posadzka Z., Kaszuba J., Ground Ivy (Glechoma hederacea L.) as an Innovative Additive for Enriching Wheat Bread: Study on Flour Fermentation Properties, Dough Rheological Properties and Bread Quality, „Applied Sciences” 2024;14(20):9392.
