Glistnik (Chelidonium) jest jedynym przedstawicielem monotypowego rodzaju byliny z rodziny makowatych. Chociaż w ogrodach i parkach traktowany jest często jako chwast, miłośnicy ziołolecznictwa od lat wykorzystują jego drogocenne właściwości. Na co pomaga glistnik? Roślina stosowana jest przede wszystkim jako środek o działaniu żółciopędnym, przeciwbakteryjnym i przeciwbólowym. Działanie glistnika nie ogranicza się jednak do fizycznych zmian. Regularna suplementacja obniża napięcie mięśni gładkich i prążkowanych i zmniejsza objawy przewlekłego stresu. Poznaj właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie glistnika
Glistnik – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Sok z glistnika
Wiedza w pigułce
- Glistnik wyróżnia się obecnością charakterystycznego pomarańczowego soku mlecznego, w którym stężenie związków aktywnych jest znacznie wyższe niż w innych częściach rośliny.
- W glistniku zidentyfikowano ponad 90 alkaloidów izochinolinowych, m.in. chelidoninę, sangwinarynę, chelerytrynę i berberynę. To właśnie one odpowiadają za większość aktywności biologicznej tej rośliny.
- Zawartość alkaloidów nie jest stała – zależy od części rośliny, pory zbioru oraz warunków uprawy. Najwyższe stężenia tych związków stwierdza się w korzeniach i soku mlecznym.
- Ze względu na obecność silnie działających alkaloidów glistnik jest rośliną wymagającą ostrożnego stosowania. Nadmierne spożycie preparatów może prowadzić do działań niepożądanych, w tym uszkodzenia wątroby i zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego.
- Współczesne badania koncentrują się na ocenie potencjału alkaloidów glistnika, zwłaszcza ich właściwości przeciwzapalnych, przeciwdrobnoustrojowych i przeciwnowotworowych. Dotychczasowe wyniki pochodzą głównie z badań laboratoryjnych i wymagają potwierdzenia w badaniach klinicznych.
Glistnik – jakie ma właściwości?
Glistnik jaskółcze ziele wykazuje pozytywny wpływ na cały organizm człowieka, co skutecznie wykorzystywali już starożytni Grecy. Które związki aktywne odpowiadają za właściwości lecznicze rośliny?
- pochodne benzofenantrydyny (chelitrydyna, chelidonina, sangwinaryna, chelerytryna),
- pochodne protoberberyny (koptyzyna, stylopina, berberyna),
- pochodne protopiny (protopina, alfa- i beta-allokryptopina).
- sparteina, chelirubina, metoksy-chelidonina, oksysangwinaryna, chelidamina, homochelidonina,
- korykawina, korykwileina, korykawidyna,
- kwasy: askorbinowy, chelidonowy, jabłkowy, cytrynowy i bursztynowy,
- karoten,
- flawonoidy, saponiny, garbniki i sole mineralne.
Glistnik znajduje zastosowanie zarówno w użytku wewnętrznym, jak i zewnętrznym. Wysoka zawartość alkaloidów w składzie rośliny odpowiada za działanie przeciwnowotworowe. Glistnik wykazuje również właściwości przeciwbakteryjne, wirusobójcze i przeciwgrzybicze. Regularna suplementacja naparu pobudza wydzielanie żółci, regulującej pracę układu pokarmowego.
Ziele glistnika działa również na psychikę i mentalne funkcjonowanie organizmu. Wyciąg ziołowy działa uspokajająco i nasennie. Obniża on również napięcie mięśni gładkich i prążkowanych, doprowadzając do widocznego uczucia odprężenia.
>> Domowe sposoby na bezsenność
Glistnik – działanie i wskazania do stosowania
Na co pomaga glistnik? Roślina zalecana jest przede wszystkim na uporczywe brodawki, przenoszone drogą pośrednią i bezpośrednią. Stosowana jest również w leczeniu innych problemów skórnych, a także zaburzeń pracy układu pokarmowego. Z tego względu suplementacja glistnika może być remedium na zaparcia, kolki jelitowe, wzdęcia i biegunki wywołana pałeczkami Escherichia coli. Wskazaniem do stosowania zioła są również zmęczenie utrudniające codzienne funkcjonowanie, bezsenność, przewlekły stres i napięcie emocjonalne.
Glistnik na kurzajki
Za terminem brodawka stoi grudkowa zmiana skórna, powstała na skutek zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Popularna kurzajka występuje u nawet 10% populacji. Jednym z najskuteczniejszych preparatów na brodawki różnych typów jest glistnik jaskółcze ziele. Roślina blokuje podziały mitotyczne komórek w miejscach zmian skórnych. Skutkiem tego jest zahamowanie procesu namnażania wirusa brodawczaka ludzkiego. Glistnik na brodawki stosowany jest najczęściej w formie soku z glistnika bądź maści z glistnika. Zioło wyróżnia wysoka skuteczność w walce z niemal wszystkimi typami kurzajek.
Glistnik jaskółcze ziele na skórę
Glistnik jest częstym rozwiązaniem na podrażnienia i niedoskonałości skórne. Z tego względu krem z zawartością zioła zalecany jest szczególnie w przypadku cery tłustej, ze skłonnością do trądziku różowatego. Preparaty z glistnikiem mogą być również pomocne w gojeniu się blizn potrądzikowych i leczeniu atopowego zapalenia skóry.
Glistnik – dawkowanie
Glistnik jaskółcze ziele stosowany jest najczęściej w formie:
- naparu,
- wywaru,
- maści,
- soku.
Napar z glistnika przygotowywany jest z 1 łyżki substancji zalanej wrzątkiem (ok. 500 ml). Po 30 minutach całość należy przecedzić. Napar powinien być stosowany do 4 razy dziennie, po 100 ml.
Preparaty zawierające glistnik
W aptekach i sklepach ze zdrową żywnością można odnaleźć szereg preparatów z dodatkiem glistnika. Należą do nich m.in. leki na zaburzenia żołądkowo-jelitowe, nalewki ziołowe i syropy stosowane w przebiegu nieżytu górnych dróg oddechowych.
Glistnik w ciąży
Zgodnie ze współczesną wiedzą medyczną preparaty z glistnikiem nie powinny być stosowane przez kobiety w ciąży. Suplementacja zioła w trakcie laktacji również nie jest zalecana.
Glistnik – przeciwwskazania do stosowania
Podstawowymi przeciwwskazaniami do stosowania glistnika są ciąża i karmienie piersią. Rośliny powinny również unikać osoby cierpiące na chorobę wrzodową. W przypadku obecnej alergii na zioło mogą pojawić się skutki uboczne.
Glistnik – możliwe skutki uboczne
Chociaż glistnik stosowany jest również zewnętrznie w postaci maści, należy unikać bezpośredniego kontaktu rośliny ze skórą. W trakcie zbierania zioła wskazane jest używanie rękawiczek.
Glistnik jaskółcze ziele powinien być stosowany maksymalnie dwa tygodnie. W przeciwnym wypadku mogą pojawić się nudności, zmęczenie, zawroty głowy, gorączka i inne skutki uboczne.
Glistnik w Encyklopedii ziół i roślin – podsumowanie
- Stosowany jest jako środek o działaniu przeciwbakteryjnym, wirusobójczym i przeciwgrzybiczym.
- Jego suplementacja pobudza wydzielanie żółci, regulującej pracę układu pokarmowego.
- Działa uspokajająco i nasennie. Obniża również napięcie mięśni gładkich i prążkowanych.
- Wykazuje lecznicze działanie na wszystkie typy brodawek.
- Jest częstym rozwiązaniem na podrażnienia, niedoskonałości skórne, blizny potrądzikowe i atopowe zapalenie skóry.
- Może być stosowany w formie naparu, przygotowywanego z 1 łyżki substancji zalanej wrzątkiem (ok. 500 ml).
Glistnik – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Tak. Glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus) to pełna nazwa tej samej rośliny. W języku potocznym często używa się skróconych określeń „glistnik” lub „jaskółcze ziele”, które odnoszą się do tego samego gatunku.
Jest to możliwe, jednak wymaga umiejętności prawidłowego rozpoznania rośliny. Glistnik można pomylić z innymi gatunkami, a jego sok zawiera substancje, które mogą działać drażniąco. Z tego względu osoby bez doświadczenia powinny zachować ostrożność lub korzystać z gotowych preparatów oraz surowców zielarskich pochodzących ze sprawdzonych źródeł.
Po uszkodzeniu łodygi lub liści glistnik wydziela charakterystyczny żółtopomarańczowy sok mleczny, który u niektórych osób może wywołać podrażnienie skóry lub reakcję alergiczną. Podczas zbioru lub przygotowywania rośliny warto używać rękawiczek i unikać kontaktu soku z oczami oraz błonami śluzowymi.
Preparaty z glistnika należy przechowywać zgodnie z zaleceniami producenta. Najczęściej zaleca się trzymanie ich w szczelnie zamkniętym opakowaniu, w suchym miejscu, z dala od światła słonecznego i źródeł ciepła. Nie należy stosować preparatów po upływie terminu ważności ani wtedy, gdy zmieniły wygląd lub zapach.
- Farmakopea Polska XII. Chelidonii herba (Ziele glistnika). Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL), Warszawa, 2020. Źródło jest również cytowane w uchwale Zespołu ds. Suplementów Diety.
- Li X.-L., Sun Y.-P., Wang M., Wang Z.-B., Kuang H.-X. Alkaloids in Chelidonium majus L.: a review of its phytochemistry, pharmacology and toxicology. Frontiers in Pharmacology. 2024;15:1440979. DOI: 10.3389/fphar.2024.1440979.
- Ciornolutchii V., Ismaiel A., Sabo C.M., et al. A Hidden Cause of Hypertransaminasemia: Liver Toxicity Caused by Chelidonium majus L. Report of Two Cases of Herb-Induced Liver Injury and Literature Review. American Journal of Therapeutics. 2024;31(4):e382–e387.
