Kiwi to dla wielu osób przykre objawy uczulenia: swędzenie i pieczenie ustach, wysypka, biegunka. U niektórych pacjentów uczulenie na kiwi występuje razem z inną alergią. Najczęściej zdarzają się uczulenie na kiwi i ananasa, alergia na kiwi i pyłki brzozy oraz uczulenie na kiwi i lateks.
Uczulenie na kiwi – objawy. Co robić w przypadku alergii na kiwi?
Uczulenie na kiwi – skąd się bierze?
Kiwi to owoc chętnie włączany do codziennej diety – jest bogaty w witaminę C (bardziej niż cytrusy!), E i K, witaminy z grupy B, potas, błonnik i antyoksydanty. Dla większości osób to zdrowa, słodka przekąska, jednak u niektórych może wywoływać reakcje alergiczne. Uczulenie na kiwi zalicza się do alergii pokarmowych i może wystąpić zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, w tym niemowląt. Układ odpornościowy osoby uczulonej traktuje białka zawarte w owocu (głównie aktynidynę, cystatynę i kiwellinę) jako zagrożenie i uruchamia reakcję obronną. Objawy najczęściej pojawiają się w krótkim czasie po zjedzeniu owocu, ale u niektórych osób reakcja immunologiczna występuje nawet po kontakcie skóry lub błon śluzowych z jego miąższem, sokiem lub skórką. Alergia na kiwi częściej występuje u pacjentów z innymi uczuleniami, np. na pyłki brzozy, lateks czy owoce egzotyczne. W takim przypadku mówi się o tzw. alergiach krzyżowych.
Reakcje krzyżowe przy uczuleniu na kiwi
U części pacjentów uczulenie na kiwi nie występuje samodzielnie, lecz łącznie z alergią na inne pokarmy lub substancje. Układ odpornościowy myli ich podobne struktury białkowe.
Najczęstsze powiązania:
- Uczulenie na kiwi i ananasa – oba owoce zawierają enzymy (aktynidyna w kiwi, bromelaina w ananasie), które mogą wywoływać podobne reakcje alergiczne.
- Uczulenie na kiwi i pyłki brzozy – osoby z alergią na pyłki brzozy mogą doświadczać swędzenia i pieczenia w jamie ustnej po zjedzeniu kiwi (zespół alergii jamy ustnej).
- Uczulenie na kiwi i lateks – należy do grupy zwanej „latex-fruit syndrome”. Pacjenci uczuleni na lateks mogą reagować również na kiwi, a także na inne owoce, np. awokado, brzoskwinię, melony, banany czy papaję.
Inne często wymieniane produkty powiązane z alergią na kiwi to sezam, mak, orzechy laskowe, ziemniaki. Znajomość tych zależności jest ważna, ponieważ pozwala uczulonym pacjentom unikać nie tylko samego kiwi, ale i produktów, które mogą powodować podobne objawy.
Objawy uczulenia na kiwi
Objawy alergii na kiwi mogą być bardzo różne – od łagodnych, ograniczonych do jamy ustnej, po cięższe, a nawet zagrażające życiu. Objawy mogą też różnić się w zależności od wieku pacjenta – u dzieci i niemowląt zwykle dominują wysypki i dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, u dorosłych częściej obserwuje się świąd jamy ustnej i objawy oddechowe.
Najczęstsze objawy uczulenia na kiwi to:
- dolegliwości w jamie ustnej i gardle – swędzenie, pieczenie, mrowienie języka, podniebienia i warg, czasem niewielki obrzęk (tzw. zespół alergii jamy ustnej – OAS, inaczej zespół Amlot – Lessofa),
- objawy skórne – pokrzywka, wysypka, zaczerwienienie, świąd,
- objawy ze strony układu pokarmowego – bóle brzucha, nudności, biegunka, czasem wymioty,
- objawy ze strony układu oddechowego – katar, kaszel, duszność, świszczący oddech.
W rzadkich przypadkach może dojść do ciężkiej reakcji uogólnionej, czyli wstrząsu anafilaktycznego. Objawia się on gwałtownym spadkiem ciśnienia, trudnościami w oddychaniu, uczuciem osłabienia i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.
Uczulenie na kiwi u dzieci i niemowląt
Alergia na kiwi u dzieci to dość częsty problem przy rozszerzaniu diety, a objawy bywają bardziej nasilone niż u dorosłych. Wynika to z niedojrzałości układu odpornościowego, większej wrażliwości przewodu pokarmowego i skóry oraz mniejszej masy ciała, przez co nawet niewielka dawka alergenu może wywołać poważniejsze objawy. Uczulenie na kiwi u dziecka może objawiać się jako:
- wysypka i pokrzywka – czerwone plamy, grudki, świąd,
- problemy pokarmowe – kolka, bóle brzucha, biegunka, wymioty,
- obrzęk ust, języka i gardła, który może utrudniać oddychanie lub połykanie,
- silna reakcja uogólniona (anafilaksja) w rzadkich przypadkach.
Uczulenie na kiwi u niemowlaka często objawia się już przy pierwszym kontakcie z owocem, dlatego pediatrzy zalecają, by kiwi wprowadzać do jadłospisu dziecka ostrożnie, zwykle nie wcześniej niż po ukończeniu 10.–12. miesiąca życia, obserwując reakcje organizmu. W przypadku nasilonych objawów (duszność, rozległa pokrzywka, wymioty) konieczna jest pilna konsultacja medyczna.
Uwaga: dzieci uczulone na kiwi mogą jednocześnie reagować na inne owoce egzotyczne (np. ananasa, papaję) albo na lateks.
Uczulenie na kiwi – co robić, gdy pojawią się objawy?
Najważniejsze jest szybkie rozpoznanie reakcji i odpowiednie postępowanie. Gdy tylko pojawią się niepokojące objawy alergii na kiwi:
- przestań jeść owoc i więcej po niego nie sięgaj – nawet niewielka ilość kiwi (np. ukryta w koktajlu) może wywoływać reakcję alergiczną, dlatego najlepiej całkowicie wyeliminować je z diety,
- obserwuj organizm – zwróć uwagę, czy objawy ograniczają się do jamy ustnej i skóry, czy pojawiają się też dolegliwości ogólnoustrojowe (np. duszność, silny ból brzucha),
- sięgnij po leki przeciwhistaminowe – dostępne bez recepty preparaty mogą złagodzić wysypkę, świąd i obrzęk.
Zgłoś się do lekarza, jeśli:
- objawy są nasilone lub obejmują więcej niż jeden układ (np. wysypka + wymioty),
- objawy występują u dzieci lub niemowląt,
Natychmiast wezwij pogotowie, jeśli:
- pojawi się duszność, uczucie ucisku w gardle, trudności w połykaniu,
- wystąpi nagły spadek ciśnienia, osłabienie, zawroty głowy,
Gwałtowna reakcja ogólnoustrojowa może wskazywać na zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny. Jeśli pacjent ma zaleconą przez lekarza adrenalinę w ampułkostrzykawce – natychmiast ją podaj i czekaj na pomoc.
>> Zadławienie i zachłyśnięcie – jaka powinna być pierwsza pomoc?
