Kasztanowiec pospolity (Aesculus hippocastanum L.) swoje lecznicze działanie zawdzięcza głównie escynie uszczelniającej naczynia krwionośne. Dzięki jej obecności znajduje zastosowanie w produkcji preparatów na pękające naczynka, żylaki i hemoroidy. Choć surowiec leczniczy stanowią praktycznie wszystkie części rośliny, to najwięcej cennych związków występuje w kwiatach i korze. Jakie jeszcze właściwości wykazuje kasztanowiec pospolity i na jakie dolegliwości można go stosować?
Kasztanowiec pospolity – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Kasztanowiec pospolity nie jest tym samym gatunkiem co kasztan jadalny. Jego charakterystyczne brązowe nasiona, potocznie nazywane kasztanami, nie nadają się do spożycia na surowo i mogą powodować zatrucie.
- Odpowiednio przygotowane i standaryzowane wyciągi z nasion kasztanowca są wykorzystywane w preparatach stosowanych przy objawach przewlekłej niewydolności żylnej, takich jak uczucie ciężkości, ból czy obrzęki nóg.
- Właściwości kasztanowca wykorzystuje się również w kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji skóry naczynkowej, m.in. kremach, żelach i tonikach.
- Preparaty doustne z kasztanowca wymagają ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu niektórych leków, szczególnie wpływających na krzepnięcie krwi.
- W preparatach leczniczych stosuje się odpowiednio przetworzone ekstrakty, ponieważ surowe części kasztanowca zawierają związki, które mogą być szkodliwe dla organizmu. Z tego względu domowe przetwory z jego nasion nie powinny być stosowane doustnie.
Kasztanowiec pospolity – jakie ma właściwości?
Kasztanowiec pospolity cechuje się obecnością wielu związków biologicznie czynnych. Skład chemiczny rośliny obejmuje flawonoidy, garbniki katechinowe, saponiny trójterpenowe i kumaryny. Surowce z kasztanowca ponadto zawierają fitochinony, karotenoidy oraz kwasy organiczne.
Za sprawą wymienionych związków kasztanowcowi pospolitemu można przypisać takie właściwości jak:
- przeciwbakteryjne,
- przeciwzapalne,
- antyagregacyjne,
- przeciwobrzękowe,
- przeciwwysiękowe,
- ściągające,
- rozkurczowe,
- łagodnie zapierające.
Kasztanowiec wręcz obfituje w substancje aktywne i lecznicze właściwości, z tego powodu wykorzystuje się go do produkcji licznych leków, suplementów diety i kosmetyków.
Kasztanowiec pospolity – działanie i wskazania do stosowania
Kasztanowiec pospolity:
- wzmacnia naczynia krwionośne,
- usprawnia przepływ krwi,
- zmniejsza agregację płytek krwi,
- wspomaga leczenie żylaków kończyn dolnych oraz odbytu,
- zmniejsza krwiaki i siniaki,
- łagodzi odmrożenia i oparzenia,
- poprawia napięcie skóry i zmniejsza pory,
- zwalcza cellulit.
Wskazania do stosowania kasztanowca to m.in. zaburzenia trawienne, żylaki kończyn dolnych i odbytu, problemy z krążeniem krwi, a także obrzęki, krwiaki oraz odmrożenia i oparzenia.
>> Kora dębu – właściwości lecznicze i zastosowanie: na hemoroidy, biegunkę, choroby skóry
Kasztanowiec pospolity na naczynia krwionośne
Wchodząca w skład kasztanowca escyna zwiększa napięcie ścian naczyń krwionośnych, skutecznie je uszczelniając, zmniejszając jednocześnie ich objętość i przepuszczalność. Staja się dzięki temu bardziej elastyczne, nie rozciągają się nadmiernie i nie deformują. Zmniejsza to ryzyko powstawania żylaków.
Kasztanowiec wykazuje ponadto właściwości przeciwzapalne, dlatego zmniejsza ból i obrzęk związany z żylakami. Preparaty na hemoroidy z wyciągiem z kasztanowca działają ponadto antyseptycznie i przeciwobrzękowo.
Preparaty zawierające kasztanowiec pospolity
W lecznictwie i przemyśle kosmetycznym do produkcji leków, suplementów diety, wyrobów medycznych i kosmetyków zwykle wykorzystuje się jako surowiec kwiaty i korę, rzadziej zastosowanie znajdują nasiona i owoce.
W aptekach i sklepach zielarskich spotkać można zwłaszcza ziele w postaci suszu do przygotowywania naparów i odwarów. Dostępne są też maści, żele, płyn doustny, tabletki i kapsułki, a nawet spray i czopki z kasztanowcem pospolitym w składzie.
Suplementy z kasztanowcem pospolitym
Kasztanowiec pospolity stanowi składnik wielu różnych suplementów diety i wyrobów medycznych.
Kosmetyki z kasztanowcem pospolitym
Wyciąg z kasztanowca wykorzystywany jest też w produkcji kosmetyków, żeli i maści. Jednym z popularniejszych produktów, w którego składzie widnieje, jest maść końska.
Kasztanowiec pospolity w ciąży
Nic nie stoi na przeszkodzie, aby kobiety ciężarne stosowały preparaty z kasztanowcem pospolitym zewnętrznie bezpośrednio na skórę. Przed rozpoczęciem przyjmowania doustnego zalecane jest jednak zasięgnięcie porady lekarza prowadzącego ciążę. Takie samo postępowanie zaleca się w razie chęci stosowania kasztanowca w okresie karmienia piersią.
Kasztanowiec pospolity – przeciwwskazania do stosowania
Przeciwwskazaniem do przyjmowania preparatów z kasztanowcem pospolitym jest ostra niewydolność nerek.
Kasztanowiec pospolity – możliwe skutki uboczne
Przy doustnym stosowaniu preparatów z wyciągiem z kasztanowca pospolitego mogą wystąpić działania niepożądane, a mianowicie zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Do skutków ubocznych zaliczają się bóle brzucha, nudności i biegunki.
Dla niektórych szkodliwe może okazać się zewnętrzne stosowanie kasztanowca. Podczas używania maści lub żelu na bazie rośliny może pojawić się alergia skórna lub może dojść do podrażnienia. Skutkiem ubocznym może być także suchość powłok skórnych.
Kasztanowiec pospolity – interakcje z lekami i preparatami
Obecna w wyciągu z kasztanowca pospolitego escyna z jednej strony wykazuje wiele cennych właściwości, z drugiej jednak może zmniejszać bezpieczeństwo jednocześnie prowadzonej terapii z antybiotykami aminoglikozydowymi. Ostrożność należy zachować również podczas równoczesnego przyjmowania leków przeciwzakrzepowych (np. acenokumarolu, warfaryny) i preparatów z kasztanowcem, ponieważ escyna może zwiększać siłę ich działania, prowadząc do krwawień.
>> Taki stolec świadczy o poważnej chorobie. Kiedy iść do lekarza, a kiedy zmienić dietę?
Kasztanowiec pospolity w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
Podsumowując, kasztanowiec pospolity:
- Jest powszechnie dostępny w aptekach i sklepach zielarskich w formie leków, suplementów diety i wyrobów medycznych przeznaczonych do różnych zastosowań.
- Wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwobrzękowe i przeciwwysiękowe, dzięki którym pomaga łagodzić dolegliwości bólowe zarówno przy wewnętrznym, jak i zewnętrznym zastosowaniu.
- Uszczelnia i uelastycznia naczynia krwionośne, wspomagając leczenie żylaków oraz zapobiegając ich powstawaniu, jednocześnie łagodzi objawy związane z żylakami.
- Nie powinien być przyjmowany przez osoby z ostrą niewydolnością nerek, natomiast stosowanie doustne u kobiet w ciąży wymaga konsultacji z lekarzem.
- Przyjmowany zarówno doustnie, jak i zewnętrznie może powodować pewne skutki uboczne, dlatego należy zachować ostrożność.
- Może wchodzić w interakcje z antybiotykami aminoglikozydowymi i lekami przeciwzakrzepowymi.
Kasztanowiec pospolity – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Preparaty z kasztanowca przeznaczone do stosowania na skórę mogą być używane regularnie, jeśli sposób stosowania podany przez producenta na to pozwala. Nie należy nakładać ich na uszkodzoną skórę, otwarte rany ani błony śluzowe. W przypadku wystąpienia podrażnienia lub reakcji alergicznej stosowanie preparatu należy przerwać.
Samo dotykanie nieuszkodzonych nasion kasztanowca zazwyczaj nie stanowi zagrożenia. Nie należy ich jednak wkładać do ust ani spożywać. Po dłuższym kontakcie, szczególnie z rozdrobnionymi lub uszkodzonymi częściami rośliny, warto umyć ręce. Kasztany powinny być również przechowywane poza zasięgiem małych dzieci i zwierząt.
Nie zaleca się samodzielnego przygotowywania preparatów przeznaczonych do spożycia z nasion kasztanowca pospolitego (Aesculus hippocastanum). Surowe nasiona zawierają m.in. eskulinę i inne związki, które mogą działać toksycznie. W preparatach leczniczych wykorzystuje się odpowiednio przygotowane i standaryzowane ekstrakty. Zebrane kasztany mogą natomiast służyć do celów dekoracyjnych lub edukacyjnych.
Czas stosowania zależy od rodzaju preparatu i jego składu, dlatego należy przestrzegać informacji zawartych w ulotce lub zaleceń producenta. Jeśli uczucie ciężkości nóg utrzymuje się, nasila lub towarzyszą mu obrzęk, silny ból, zaczerwienienie albo nagłe ocieplenie kończyny, należy skonsultować się z lekarzem. Takie objawy mogą wymagać diagnostyki i nie powinny być leczone wyłącznie preparatami z kasztanowca.
Owoce kasztanowca pospolitego dojrzewają zwykle we wrześniu i październiku. Dojrzałe owoce mają zieloną, kolczastą lub lekko kolczastą okrywę, która pęka i uwalnia brązowe, błyszczące nasiona, potocznie nazywane kasztanami. Najlepiej zbierać nasiona, które naturalnie opadły z drzewa i nie mają oznak pleśni ani gnicia.
- Owczarek-Januszkiewicz A., Kicel A., Olszewska M.A. Aesculus hippocastanum in the pharmaceutical industry and beyond – Phytochemistry, bioactivity, present application, and future perspectives. Industrial Crops and Products. 2023;193:116187
- Walas Ł. Niezwykła historia zwyczajnego kasztanowca. Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych. 2021;70(1).
- Zając M., Wiśniewski M.R., Sein Anand J.P. Zatrucie sproszkowanymi nasionami kasztanowca zwyczajnego (Aesculus hippocastanum) stosowanymi donosowo w formie tabaki – opis przypadku. Przegląd Lekarski. 2014;71(9):502–503.
