Do niedawna za uczulenie na czekoladę obwiniano kakao i tłuszcz. Jak wskazują najnowsze badania, składnikami czekolady wywołującymi objawy alergii są mleko i orzechy. Uczulać może też czekolada gorzka bez dodatków na skutek zanieczyszczonej produkcji.
Uczulenie na czekoladę i kakao – jak wygląda, czy jest wysypka?
W serwisie Apteline.pl zgodnie z wizją Grupy NEUCA zależy nam na przekazywaniu treści najwyższej jakości – sprawdzonych informacji, eksperckiej wiedzy. Dlatego nasze teksty piszą i weryfikują specjaliści – farmaceuci i lekarze.
Wiedza w pigułce
- Prawdziwa alergia na kakao występuje rzadko – w wielu przypadkach objawy po spożyciu czekolady są związane z obecnością innych alergenów, takich jak mleko, soja, orzechy, pszenica lub dodatki do żywności.
- W diagnostyce istotne jest ustalenie, który składnik czekolady wywołuje reakcję. W tym celu wykorzystuje się wywiad medyczny, punktowe testy skórne, oznaczenie swoistych przeciwciał IgE oraz – w wybranych przypadkach – doustną próbę prowokacyjną.
- Ziarna kakaowca zawierają białka wykazujące podobieństwo do alergenów obecnych w orzechach, dlatego u części osób mogą występować reakcje krzyżowe.
- Zamienniki kakao powinny być dobierane indywidualnie. Przed włączeniem do diety karobu lub innych produktów warto upewnić się, że nie zawierają składników wywołujących reakcję alergiczną.
- Osoby z potwierdzoną alergią powinny dokładnie czytać etykiety produktów spożywczych, ponieważ kakao może występować nie tylko w czekoladzie, ale także w deserach, płatkach śniadaniowych, wypiekach, napojach i suplementach diety.
Uczulenie na czekoladę
Czekolada to produkt uwielbiany nie tylko za wspaniały smak i wywoływanie uczucia zadowolenia. To także źródło wapnia i magnez, cynk, selen, żelazo, witaminy i flawonoidów czy kofeinę. Choć spożywanie czekolady wiąże się z wieloma pozytywnymi efektami, może ona być także przyczyną wystąpienia alergii pokarmowej. Pojęciem tym określa się nieprawidłową odpowiedź immunologiczną organizmu wywołaną spożyciem określonego pokarmu, związaną z wystąpieniem objawów klinicznych. Objawy te przyjmują tę samą postać i pojawiają się zawsze po spożyciu danego pokarmu, a ich nasilenie zależy od wielu czynników. Spośród alergizujących pokarmów wymienia się najczęściej mleko, gluten, orzechy, dodatki do żywności oraz właśnie czekoladę.
Uczulenie na kakao
Czekoladę wytwarza się z miazgi kakaowej – ciemnej i gęstej masy pozyskiwanej w wieloetapowym procesie z ziaren kakaowca właściwego (Theobroma cacao). Gorzka czekolada zawiera zwykle 60-80% kakao, czekolada mleczna – 30-40%, a czekolada biała jedynie tłuszcz kakaowy. Dodatkowymi składnikami poza kakao i tłuszczem są cukier, mleko w proszku oraz inne dodatki uzależnione od rodzaju końcowego produktu (orzechy, przyprawy, owoce). Do niedawna za odpowiedzialne za wystąpienie alergii pokarmowej po czekoladzie uważano kakao i tłuszcz. Jednak jak wskazują najnowsze badania, składnikami czekolady wywołującymi objawy uczulenia są... mleko i orzechy. Sama gorzka czekolada również może uczulać. Dzieje się tak, ponieważ często te same linie produkcyjne służą do wytwarzania czekolady gorzkiej, jak i z dodatkami (np. orzechami), przez co może dochodzić do zanieczyszczenia czekolady alergizującymi substancjami. Opakowania czekolad zwykle zawierają informację na temat zawartych alergenów i potencjalnego ryzyka wystąpienia alergii.
Jak się objawia uczulenie na czekoladę?
Spożycie czekolady przez osobę uczuloną prowadzi do wystąpienia objawów, których charakter nie różni się znacząco od objawów innych alergii pokarmowych.
Do objawów uczulenia na czekoladę można zaliczyć:
- wysypkę na skórze o charakterze pokrzywki, szczególnie w okolicy twarzy, ramion lub łokci
- obrzęk warg, języka lub/i gardła
- trudności w przełykaniu
- nudności i wymioty
- utrudniony, świszczący oddech
- atak astmy
- reakcje anafilaktyczne, w skrajnych przypadkach zakończone zgonem.
Pseudoalergia na czekoladę
U niektórych osób spożycie kakao czy czekolady wiąże się z wystąpieniem objawów przypominających alergię. Są one efektem nietolerancji farmakologicznej głównie ze względu na zawartość w czekoladzie tyraminy – substancji wpływającej na pobudzenie układu nerwowego.
Nadmiar tyraminy w organizmie wiąże się z wystąpieniem takich objawów, jak:
- bóle brzucha, biegunka, wymioty
- pokrzywka
- nieżyt nosa
- kołatanie serca
- wzrost ciśnienia krwi
- napad migreny.
Leczenie alergii na czekoladę i kakao
Jak dotąd nie określono skutecznych metod leczenia uczulenia na kakao i czekoladę. Jedynym sposobem na uniknięcie objawów alergicznych jest usunięcie tych produktów z jadłospisu. U osób szczególnie narażonych na ciężki przebieg reakcji alergicznej lekarz może zalecić zakup preparatu zawierającego adrenalinę w automatycznym wstrzykiwaczu, który należy zastosować w razie nieumyślnego spożycia uczulającego produktu.
Kto powinien unikać spożywania czekolady?
- Czekolady powinny unikać przede wszystkim osoby, u których stwierdzono nadwrażliwość na kakao i czekoladę.
- Ze względu na dużą zawartość szczawianów czekolada może powodować powstawanie kamieni nerkowych zbudowanych ze szczawianów wapnia lub zwiększać ich rozmiar. Dlatego osoby cierpiące na kamicę nerkową powinny ograniczyć spożycie czekolady, szczególnie mlecznej zawierającej sporą ilość wapnia.
- Czekolada zwiększa produkcję kwasu w żołądku i zmniejsza napięcie zwieracza przełyku, przez co nie jest zalecana u osób cierpiących na chorobę refluksową przełyku.
- Osoby stosujące leki z grupy inhibitorów aminooksydazy powinny unikać czekolady, ponieważ mogą one reagować z zawartą w niej tyraminą i wywoływać niepożądane objawy ze strony serca oraz migrenowe bóle głowy, a w skrajnych przypadkach przełom nadciśnieniowy, mogący skutkować zawałem serca oraz udarem mózgu.
Uczulenie na czekoladę i kakao – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Tradycyjna biała czekolada nie zawiera proszku kakaowego, ale zawiera masło kakaowe. Ponadto podczas produkcji może dojść do zanieczyszczenia śladowymi ilościami kakao. Jeśli alergia na kakao została potwierdzona, przed spożyciem białej czekolady warto skonsultować się z lekarzem oraz dokładnie sprawdzić skład i informacje na etykiecie produktu.
Reakcje krzyżowe związane z samym kakao należą do rzadkości. Znacznie częściej objawy po spożyciu czekolady wynikają z obecności innych składników, takich jak mleko, orzechy, soja czy dodatki smakowe. Jeśli po spożyciu różnych produktów zawierających kakao regularnie pojawiają się objawy alergiczne, warto przeprowadzić odpowiednią diagnostykę, aby ustalić ich rzeczywistą przyczynę.
Karob, czyli proszek z owoców szarańczynu strąkowego, jest często wykorzystywany jako zamiennik kakao w wypiekach i napojach. Nie jest jednak spokrewniony z kakaowcem, dlatego osoby uczulone na kakao zwykle dobrze go tolerują. Przed wprowadzeniem karobu do diety, zwłaszcza u osób z licznymi alergiami pokarmowymi, warto zachować ostrożność i obserwować reakcję organizmu.
U osób uczulonych na składniki kakaowca kontakt z kosmetykami zawierającymi masło kakaowe może powodować miejscowe objawy, takie jak zaczerwienienie, świąd lub wyprysk kontaktowy. Reakcję mogą jednak wywoływać również inne składniki kosmetyku, np. substancje zapachowe lub konserwanty. W przypadku potwierdzonej alergii warto wybierać preparaty o prostym składzie i obserwować reakcję skóry.
- Zdrojewicz Z, Grześkowiak K, Łukasiewicz M. Wpływ spożycia czekolady na organizm człowieka. Medycyna Rodzinna 2017; 20(3): 237-243.
- Michalczuk M, Sybilski A J. Nietolerancje pokarmowe. Pediatria Medycyna Rodzinna 2010; 6(3): 189-193.
- Niziurska N, Skokoń M. Chemiczne oblicze czekolady. Analit 2023; 13:39-45.
- Bieżanowska-Kopeć R, Piekło B, Leszczyńska T, Kapusta-Duch J. Częstotliwość występowania nadwrażliwości pokarmowych wśród osób w wieku 10-30 lat – badania ankietowe. Bromat. Chem. Toksykol. 2015; 3: 248-253.
- Lopes JP, Kattan J, Doppelt A, Nowak-Węgrzyn A, Bunyavanich S. Not so sweet: True chocolate and cocoa allergy. J Allergy Clin Immunol Pract. 2019; 7(8): 2868–2871.
