Rdest ptasi (Polygonum aviculare) jest gatunkiem rośliny z rodziny rdestowatych. Zwany również rdestem różnolistnym od lat stosowany jest jako naturalny środek prozdrowotny o łagodnym działaniu. Wyciąg z zawartością rośliny stosowany jest jako środek moczopędny. Z tego względu rdest zalecany jest w przypadku kamicy nerkowej. Ze względu na wysoką zawartość kwasu krzemowego roślina pomaga w leczenie schorzeń płucnych i wzmacnia tkankę łączną płuc. Stosowana zewnętrznie przyspiesza leczenie trudno gojących się ran. Poznaj właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie rdestu ptasiego.
Rdest ptasi – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Rdest ptasi, choć często uznawany za pospolity chwast, jest cennym surowcem zielarskim. Zawiera m.in. flawonoidy (awikularynę i kwercetynę), garbniki, krzemionkę, kwasy organiczne i polifenolowe, olejek eteryczny oraz sole mineralne.
- Rdest ptasi wykazuje działanie przeciwzapalne, ściągające i przeciwkrwotoczne. Z tego względu w fitoterapii stosowany jest m.in. przy łagodnych biegunkach, stanach zapalnych błon śluzowych przewodu pokarmowego oraz zwiększonym krwawieniu miesiączkowym.
- Wysoka zawartość krzemionki sprawia, że rdest ptasi jest wykorzystywany również w pielęgnacji skóry, włosów i paznokci. Zewnętrznie może być stosowany przy niewielkich ranach, łojotoku i zmianach trądzikowych.
- Rdest ptasi można przygotowywać w kilku postaciach, m.in. jako napar, odwar, herbatę lub macerat. Napar i odwar znajdują zastosowanie zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne, np. do przemywania skóry.
- Długotrwałe stosowanie rdestu ptasiego wymaga ostrożności, ponieważ może przyczyniać się do zmniejszenia zasobów witaminy B1 w organizmie.
Rdest ptasi – jakie ma właściwości?
Rdest ptasi w większości przypadków traktowany jest jak pospolity chwast zaburzający rozwój plonów. W ziołolecznictwie odgrywa on jednak rolę cennego surowca lekarskiego. Jakie substancje odpowiadają za właściwości lecznicze rdestu ptasiego?
- flawonoidy (awikularyna, kwercetyna),
- garbiki,
- krzemionka,
- kwasy organiczne i polifenolowe (m.in. kwas salicylowy),
- olejek eteryczny,
- cukry,
- sole mineralne.
Rdest ptasi zawdzięcza swoje prozdrowotne działanie wysokiej zawartości flawonoidów. Z tego względu ziele wykazuje właściwości moczopędne wykorzystywane już od czasów starożytnych. Kwas salicylowy odpowiada za przeciwzapalne, ściągające i przeciwkrwotoczne działanie rdestu.
Rdest ptasi – działanie i wskazania do stosowania
Na co pomaga rdest ptasi? Ze względu na właściwości moczopędne roślina wykorzystywana jest najczęściej w leczeniu schorzeń układu moczowego. Rdest ptasi pomaga na kamicę nerkową, zapalenie pęcherza moczowego i stany zapalne nerek. Ziele może być pomocne również przy obrzękach spowodowanych wydalaniem niedostatecznej ilości moczu.
W ziołolecznictwie szczególnie cenne są przeciwkrwotoczne i przeciwzapalne działania rdestu. Z tego powodu roślina wykorzystywana jest w fitoterapii wrzodów żołądka, obniżonej krzepliwości krwi i zwiększonego krwawienia miesiączkowego. Rdest stosowany jest również w leczeniu schorzeń układu pokarmowego, takich jak wzdęcia, łagodne biegunki, drobne krwawienia jelitowe i stany zapalne błon śluzowych przewodu pokarmowego. Zawarte w roślinie przeciwutleniacze neutralizują wolne rodniki i zapobiegają rozwojowi chorób cywilizacyjnych.
>> Jak zapobiega się i leczy choroby serca?
Rdest ptasi na skórę
Rdest ptasi znajduje zastosowanie nie tylko w leczeniu schorzeń zewnętrznych. Regularna suplementacja preparatów roślinnych usprawnia wygląd skóry, włosów i paznokci. Powodem tego jest wysoka zawartość krzemionki.
Rdest ptasi wykorzystywany jest również w leczeniu powszechnych infekcji skórnych. Przeciwzapalne i bakteriobójcze właściwości rośliny są szczególnie pomocne w zwalczaniu trądziku, niewielkich ran skórnych i łojotoku.
Rdest ptasi na zmęczenie
Preparaty z rdestem ptasim zalecane są nie tylko na dolegliwości wewnętrzne. Roślina stosowana jest również na objawy przewlekłego zmęczenia.
Rdest ptasi – dawkowanie
Preparaty z rdestem ptasim pozwalają na pełne wykorzystanie krzemionki, flawonoidów i innych składników odżywczych. Roślina stosowana jest najczęściej w formie:
- naparu,
- odwaru,
- herbaty,
- maceratu.
Odwar z rdestu ptasiego przygotowywany jest z 1-2 łyżek ziela zalanego wodą (ok. 500 ml). Całość należy gotować przez 5-10 minut. Po tym czasie rdest należy przecedzić i spożywać przez cały dzień w równych porcjach. Przygotowany napar może być również wykorzystany do przemywania ran i owrzodzeń.
Preparaty zawierające rdest ptasi
W aptekach i sklepach ze zdrową żywnością znaleźć można liczne preparaty z rdestem ptasim. Jednym z nich jest pasta doustna stosowana w przypadku schorzeń układu moczowego. W sprzedaży dostępne są również suplementy roślinne w formie saszetek. Z ich pomocą przygotowywany jest odwar odżywiający skórę i wspierający kondycję układu kostno-stawowego. Rdest ptasi jest częstym składnikiem preparatów na serce, przewód pokarmowy i zakażenia dróg moczowych.
Rdest ptasi – uprawa
Jak wygląda rdest ptasi? Roślinę wyróżnia rozgałęziona łodyga, obficie pokryta niewielkimi liśćmi. Rdest ptasi nie należy do roślin szczególnie wymagających. Najlepiej czuje się na wilgotnych i silnie nasłonecznionych stanowiskach. Pomimo tego może być uprawiany niemal na wszystkich typach gleb. Osiąga zazwyczaj do 50 cm długości. Rdest ptasi kwitnie od czerwca do września, pokrywając się w tym czasie niewielkimi, biało-zielonymi kwiatami. W Polsce roślina spotykana jest na polach uprawnych, ścieżkach, podwórkach i w przydomowych ogródkach.
Rdest ptasi w ciąży
Zgodnie ze współczesną wiedzą medyczną rdest ptasi nie powinien być stosowany w ciąży. Preparaty z zawartością rośliny nie są również zalecane w trakcie karmienia piersią.
Rdest ptasi – przeciwwskazania do stosowania
Przeciwwskazaniami do stosowania rdestu ptasiego są uczulenie na promienie słoneczne, dusznica bolesna, skłonność do tycia, opryszczka i cukrzyca. Po preparaty z jego zawartością nie powinny sięgać osoby po przebytym zawale. Rdest ptasi nie powinien być również stosowany przez dzieci, kobiety w ciąży i matki karmiące piersią.
Rdest ptasi – możliwe skutki uboczne
Długotrwałe stosowanie preparatów z rdestem ptasim może przyczyniać się do wypłukiwania z organizmu witaminy B1. W takim przypadku mogą pojawić się takie objawy jak osłabienie, zaburzenia pamięci, zmęczenie i osłabienie siły mięśni. Z tego względu należy pamiętać o stałym uzupełnianiu danego składnika.
Rdest ptasi w Encyklopedii ziół i roślin – podsumowanie
- Wykazuje moczopędne, przeciwzapalne, ściągające i przeciwkrwotoczne właściwości.
- Stosowany jest w leczeniu schorzeń układu moczowego. Pomaga na kamicę nerkową, zapalenie pęcherza moczowego i stany zapalne nerek.
- Ze względu na wysoką zawartość krzemionki usprawnia wygląd skóry, włosów i paznokci.
Rdest ptasi – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Zawarte w rdeście garbniki mogą ograniczać wchłanianie żelaza w przewodzie pokarmowym. Dlatego naparu lub odwaru z rdestu nie warto przyjmować w tym samym czasie co preparatu żelaza. Zachowanie odstępu jest szczególnie istotne u osób leczonych z powodu niedoboru żelaza lub niedokrwistości.
Rdest ptasi nie jest uznaną metodą leczenia dny moczanowej ani sposobem na obniżenie stężenia kwasu moczowego. Jego właściwości moczopędne nie oznaczają, że usuwa przyczynę choroby. Dna moczanowa wymaga odpowiedniego leczenia i kontroli stężenia kwasu moczowego.
Zwiększone wydalanie moczu może wpływać na gospodarkę wodno-elektrolitową, jednak nie ma podstaw, aby zakładać, że prawidłowo stosowany rdest ptasi automatycznie prowadzi do „wypłukiwania minerałów”. Znaczenie może mieć m.in. ilość i czas stosowania preparatu oraz stan zdrowia danej osoby.
Rdest ptasi najczęściej stosuje się w postaci naparu lub odwaru przygotowanego z suszonego ziela. Jest również składnikiem gotowych preparatów ziołowych. Sposób przyjmowania zależy od rodzaju produktu i celu stosowania, dlatego należy przestrzegać zaleceń dotyczących konkretnego preparatu.
- Szparaga A., Czerwińska E., Piepiórka-Stepuk J. i wsp., The insights into the activity of the extracts from Polygonum aviculare L. and Pseudomonas fluorescens for enhancing and modeling seed germination and seedling growth of Melilotus officinalis L. Lam, „South African Journal of Botany” 2024;174:510–524.
- Idoudi S., Tourrette A., Bouajila J., Romdhane M., Elfalleh W., The genus Polygonum: An updated comprehensive review of its ethnomedicinal, phytochemical, pharmacological activities, toxicology, and phytopharmaceutical formulation, „Heliyon” 2024;10(8).
- Yu Y. i wsp., Chemical constituents of Polygonum aviculare L. and their chemotaxonomic significance, „Biochemical Systematics and Ecology” 2022;105:104529.
