Bóle menstruacyjne to skurczowe dolegliwości w dolnej części brzucha, występujące zwykle przed miesiączką lub w pierwszych dniach krwawienia miesiączkowego. Mogą promieniować do pleców i ud oraz łączyć się z nudnościami, biegunką, bólami głowy, ogólnym osłabieniem, bolesnością piersi i wahaniami nastroju. W tej kategorii znajdują się preparaty wspierające łagodzenie bólu, m.in. leki przeciwbólowe bądź preparaty rozkurczowe.
Skąd się biorą bóle menstruacyjne?
Najczęściej jest to pierwotne bolesne miesiączkowanie, związane z prostaglandynami wytwarzanymi w błonie śluzowej macicy. Powodują one nasilenie skurczów macicy i bolesne skurcze w trakcie miesiączki. NLPZ, czyli niesteroidowe leki przeciwzapalne, blokują syntezę prostaglandyn. Często zawierają ibuprofen lub naproxen. Na bóle menstruacyjne działają przyczynowo, a nie tylko objawowo jak paracetamol. Gdy dolegliwości przypominają ból brzucha, znaczenie mają miejsce występowania bólu, czas trwania i objawy towarzyszące.
Co na bóle menstruacyjne? Porównanie leków OTC (bez recepty)
W leczeniu bolesnego miesiączkowania stosuje się głównie substancje z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, paracetamol oraz leki rozkurczowe na miesiączkę.
| Substancja czynna | Mechanizm działania |
Typowe dawkowanie u dorosłych* | Czas działania | Przeciwwskazania i ostrożność | Ciąża/laktacja |
| Ibuprofen | NLPZ, hamuje prostaglandyny | 200–400 mg
co 4–6 h | ok. 4–6 h | choroba wrzodowa, krwawienia z przewodu pokarmowego, ciężka niewydolność nerek, uczulenie na NLPZ | w ciąży po konsultacji, szczególnie unikać od 20. tygodnia; zwykle preferowany w laktacji |
| Naproksen | NLPZ o dłuższym działaniu | 250–500 mg, zgodnie z ulotką | ok. 8–12 h | jak inne NLPZ, ostrożnie przy nadciśnieniu
i chorobach serca | w ciąży po konsultacji; w laktacji krótkotrwale
i ostrożnie |
| Kwas mefenamowy | NLPZ stosowany w bólach miesiączkowych | zgodnie z ulotką | zależny od preparatu | przeciwwskazania typowe dla NLPZ | wymaga konsultacji |
Paracetamol | działa przeciwbólowo | 500–1000 mg
co 4–6 h | ok. 4–6 h | ciężka niewydolność wątroby | częsty wybór, gdy NLPZ są niewskazane |
| Drotaweryna | zmniejsza skurcz mięśni gładkich | zgodnie z ulotką | zależny od dawki | ciężka niewydolność wątroby, nerek lub serca | po konsultacji |
*Nie przekraczaj dawek z ulotki i nie łącz kilku NLPZ ani nie stosuj ich z innymi lekami bez zalecenia lekarza. Kwas acetylosalicylowy może nasilić krwawienie i podrażniać błonę śluzową żołądka.
Kiedy przyjąć tabletki na bóle menstruacyjne?
Tabletki na bóle menstruacyjne z grupy NLPZ najlepiej przyjąć wcześnie, przy pierwszych objawach bólu, a przy regularnych cyklach czasem 1–2 dni przed miesiączką. To ogranicza wzrost prostaglandyn, zanim skurcze się nasilą. NLPZ warto stosować po posiłku, zwłaszcza gdy z powodu chorób żołądka istnieje ryzyko podrażnienia lub uszkodzenia błony śluzowej żołądka. Jeśli trudno zdecydować, jaki lek na ból miesiączkowy wybrać, pomocna może być konsultacja przy doborze preparatu na ból.
Leki rozkurczowe i NLPZ – kiedy ma to sens?
Leki rozkurczowe na miesiączkę, np. drotaweryna, działają na napięcie mięśni gładkich, ale nie hamują prostaglandyn. Mogą pomóc, gdy ból ma charakter skurczowy lub jest odczuwany w obrębie macicy. Połączenie z NLPZ bywa rozważane w przypadku niepowodzenia monoterapii, ponieważ ich działanie obejmuje różne mechanizmy bólu. Wcześniej jednak należy sprawdzić przeciwwskazania i nie dublować substancji czynnych.
Jak łagodzić bóle menstruacyjne bez leków?
Niefarmakologiczne sposoby mogą poprawić komfort w czasie bolesnych miesiączek. Ciepłe okłady, termofor, poduszka elektryczna lub plaster rozgrzewający nie raz przynoszą ulgę przez zmniejszenie napięcia mięśni. Pomocne bywają też lekki ruch, ćwiczenia relaksacyjne, redukcja stresu i odpoczynek.
Jeśli bólowi towarzyszy pieczenie przy oddawaniu moczu, częstomocz lub ból w okolicy pęcherza, przyczyną może być problem obejmujący układ moczowy.
Kiedy potrzebna jest konsultacja ginekologiczna?
Silne bóle miesiączkowe, bardzo silny ból, nowe bóle okresowe lub dolegliwości, które utrudniają normalne funkcjonowanie i codzienne funkcjonowanie, wymagają diagnostyki. Do lekarza warto zgłosić się, gdy ból występuje poza krwawieniem, łączy się z obfitymi miesiączkami, plamieniami, bólem podczas współżycia, gorączką lub kołataniem serca.
Wtórne bolesne miesiączkowanie może wynikać z chorób w obrębie narządów rodnych, takich jak endometrioza, mięśniaki macicy, wady anatomiczne, zespół policystycznych jajników, zaburzenia hormonalne lub inne zmiany narządów rodnych.
Jak wybrać preparat?
Wybierając preparat na leczenie bolesnego miesiączkowania u kobiet w wieku rozrodczym, zwróć uwagę na substancję czynną, dawkę, czas działania, przeciwwskazania oraz formę. W filtrach w Apteline możesz zawęzić produkty według substancji czynnej, np. ibuprofenu, naproksenu, paracetamolu lub drotaweryny, a także według formy: tabletki, kapsułki, tabletki drażowane albo tabletki musujące. Preparaty dostępne bez recepty można zarezerwować z odbiorem w aptece stacjonarnej.
