Przeciwciała klasy IgG skierowane przeciwko antygenom krętków rodzaju Borrelia są oznaczane w diagnostyce boreliozy i mogą świadczyć o kontakcie organizmu z bakterią. Ich obecność nie potwierdza jednak samodzielnie aktywnego zakażenia ani nie świadczy o samym ukąszeniu przez kleszcza. Badanie przeciwciał najczęściej wykonuje się w przypadku wystąpienia objawów mogących wskazywać na boreliozę, np. zmian skórnych przypominających rumień wędrujący. Wczesna diagnostyka boreliozy umożliwia odpowiednie rozpoznanie choroby i wdrożenie leczenia. W zależności od czasu trwania objawów w diagnostyce serologicznej ocenia się przeciwciała IgM i/lub IgG, zgodnie z przyjętym dwuetapowym algorytmem diagnostycznym.
Borelioza – przeciwciała IgG – na czym polega badanie? Normy, wskazania, przygotowanie
Wiedza w pigułce
- Badanie przeciwciał IgG wykonuje się przy podejrzeniu boreliozy, m.in. gdy występuje rumień wędrujący, zapalenie stawów, przewlekłe zmiany skórne lub objawy neuroboreliozy.
- Do oznaczenia przeciwciał IgG nie trzeba być na czczo, a materiałem do badania jest krew żylna.
- Przeciwciała IgG pojawiają się później niż IgM i mogą utrzymywać się przez wiele lat, dlatego ich obecność nie pozwala określić, kiedy doszło do zakażenia.
- W diagnostyce boreliozy stosuje się test ELISA, a w przypadku wyniku dodatniego lub wątpliwego wykonuje się test potwierdzający metodą Western Blot.
- Wynik badania należy interpretować razem z objawami i innymi wynikami diagnostycznymi, ponieważ samo wykrycie przeciwciał IgG nie jest wystarczające do oceny aktywności zakażenia.
Co to jest borelioza IgG?
Borelioza to choroba, która wywołana jest przez kleszcze, przenoszące bakterie z rodzaju Borrelia. Do zakażenia najczęściej dochodzi latem, ponieważ te niewielkich rozmiarów stawonogi bytują w trawach i na drzewach. Ugryzienie kleszcza nie zawsze oznacza jednak to, że dojdzie do rozwoju boreliozy. Wczesne objawy choroby obejmują m.in. pojawienie się na skórze charakterystycznego rumienia. Warto jednak zaznaczyć, że rumień tworzy się jedynie u ok. 25% zakażonych. Borelioza może rozwijać się latami, początkowo nie dając żadnych specyficznych objawów.
>> Zobacz produkty do bezpiecznego usuwania kleszczy
Późniejszymi objawami boreliozy są:
- sztywność karku,
- bóle głowy,
- jednostronny paraliż ciała,
- stany zapalne stawów,
- bóle mięśniowe i nerwowe,
- arytmia.
Wczesne wykrycie boreliozy jest szansą na uniknięcie poważnych powikłań neurologicznych i kardiologicznych. Wdrożenie antybiotykoterapii powoduje, że krętki Borrelia nie namnażają się w tkankach, co zapobiega rozwojowi dalszych etapów choroby.
Przeciwciała klasy IgG to najliczniejsza klasa immunoglobulin, których zadaniem jest ochrona organizmu przed chorobotwórczymi patogenami. Ich oznaczenie we krwi jest podstawą diagnostyki chorób odkleszczowych. Warto zaznaczyć, że w laboratoriach oznacza się także miano przeciwciał klasy IgM. Czym różnią się oba parametry?
Immunoglobuliny IgM stanowią pierwszą linię obrony przed krętkami Borrelia. Pojawiają się na ogół po ok. 6-8 tygodniach od ugryzienia kleszcza. Po pewnym czasie, gdy choroba wkracza na kolejny etap, przeciwciała IgM zaczynają powoli zanikać. Wówczas rośnie miano immunoglobulin IgG, które świadczą o tym, że borelioza rozwija się w organizmie od minimum 3-4 miesięcy. Co ciekawe, wysoki poziom przeciwciał IgG może utrzymywać się latami.
>> Wszystko, co musisz wiedzieć o kleszczach
Borelioza IgG – kiedy należy wykonać badanie?
Wskazaniem do wykonania oznaczenia przeciwciał klasy IgG boreliozy jest:
- podejrzenie choroby odkleszczowej.
Lekarz decyduje się na wypisanie skierowania na badania, w przypadku pojawienia się kilku specyficznych objawów. Pacjent nie zawsze jest świadomy tego, że został ugryziony przez kleszcza. Należy podkreślić, że manifestacja objawów boreliozy i innych chorób odkleszczowych może mieć miejsce nawet kilka, kilkanaście lat po ugryzieniu.
Typowymi objawami, które klasyfikują do zbadania miana IgG boreliozy, są:
- Rumień wędrujący – jest to zmiana pojawiająca się na skórze po ok. tygodniu od ugryzienia kleszcza. Na początku jest to niewielkich rozmiarów, czerwona plamka, która z czasem zwiększa swój obwód z charakterystycznym przejaśnieniem w środku. Ostatecznie wygląda jak czerwony pierścień. Nie powoduje ona dolegliwości bólowych, a także nie swędzi.
- Zanikowe zapalenie skóry o charakterze przewlekłym – pojawiają się one po kilku latach od zakażenia. Na kończynach tworzą się zmiany zanikowe, a sama skóra staje się cienka.
- Chłoniak limfocytowy – to niewielkich rozmiarów siny guzek, który najczęściej lokalizuje się na małżowinie usznej.
- Zapalenie stawów – pojawia się ono najczęściej w okolicy największych stawów – kolanowego lub skokowego.
- Neuroborelioza – typowe jest przede wszystkim zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, porażenie nerwu twarzowego i zapalenie mózgu.
Borelioza IgG – jak się przygotować do badania jej poziomu?
Materiałem biologicznym do oznaczenia miana przeciwciał IgG jest krew żylna. Jednakże do badania nie trzeba być na czczo. Nie ma to bowiem wpływu na wynik. Aby jednak samo pobranie przebiegło sprawnie, zaleca się wypicie szklanki wody mineralnej na ok. 15 minut przed badaniem.
Jak przebiega badanie?
Krew pobierana jest z żyły łokciowej w pozycji siedzącej lub leżącej. Całość trwa kilka sekund. Materiał biologiczny zbierany jest do probówki z EDTA, co zapobiega krzepnięciu. Opisana próbka trafia do laboratorium, gdzie podlega dalszej analizie. Na wynik należy poczekać ok. 4 dni roboczych.
Metodami, którymi najczęściej oznacza się miana przeciwciał IgG są test ELISA lub Western Blot. Ten drugi stosuje się nie tylko w celach diagnostycznych, ale także podczas monitorowania postępów leczenia.
Borelioza IgG – interpretacja wyniku
Norma IgG dla osoby dorosłej wynosi 8-16 mg/dl.
Wynik graniczny jest wskazaniem do powtórnego wykonania badania po upływie kilku miesięcy. Wartość IgG w przypadku boreliozy narasta stopniowo wraz z rozwojem choroby.
Wysoki poziom IgG
Podwyższony poziom przeciwciał IgG na ogół wskazuje na chorobę odkleszczową. W zależności od wielkości miana, lekarz może zdiagnozować wczesną lub późną fazę boreliozy. Czasami konieczne jest wykonanie dodatkowych badań, w tym głównie przeciwciał klasy IgM boreliozy.
Lekarz, biorąc pod uwagę wynik badania, a także objawy chorego i jego ogólny stan zdrowia, podejmuje decyzję o wdrożeniu odpowiedniego leczenia.
Niski poziom IgG
Ujemny wynik przeciwciał IgG zmniejsza prawdopodobieństwo boreliozy, jednak we wczesnej fazie zakażenia przeciwciała mogą być jeszcze niewykrywalne. Znaczenie wyniku zależy od czasu trwania objawów i obrazu klinicznego.
Borelioza IgG – co po badaniu?
Po oddaniu materiału biologicznego do oznaczenia przeciwciał klasy IgG można bez obaw powrócić do wykonywania codziennych obowiązków.
Borelioza IgG – możliwe powikłania po badaniu
Pobieranie krwi żylnej jest badaniem bardzo dobrze tolerowanym przez większość pacjentów. Jedyne możliwe powikłania mogą wynikać z faktu wkłucia igły w żyłę łokciową. W tym miejscu może pojawić się niewielki obrzęk, siniak lub tkliwość. Na ogół objawy te ustępują po upływie 24 godzin.
Niektóre osoby mają skłonność do zasłabnięcia podczas pobierania krwi. O takiej tendencji warto poinformować pielęgniarkę, która proponuje badanie w pozycji leżącej.
Borelioza IgG – czy badanie można wykonać u kobiet w ciąży?
Oznaczenie miana przeciwciał IgG można bezpiecznie wykonać u kobiet w ciąży.
Borelioza IgG badanie – czy można wykonać u dzieci?
Badanie na miano immunoglobulin IgG można bezpiecznie wykonać u dzieci.
Borelioza IgG badanie – cena
Posiadając skierowanie od lekarza, miano przeciwciał IgG przeciwko krętkom boreliozy, można wykonać bezpłatnie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Osoby, które nie mają aktualnego ubezpieczenia zdrowotnego i wszyscy, którzy chcą wykonać oznaczenie w prywatnych placówkach muszą liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów. Cena badania uzależniona jest jednak od metody, za pomocą której dokonuje się oznaczenia.
Tańszą metodą jest ELISA – ok. 40 złotych. Znacznie drożej należy zapłacić za wykonanie oznaczenia metodą Western Blot – ok. 120 złotych. Aby uzyskany wynik był bardziej miarodajny, zaleca się wybór obydwu technik.
Przeciwciała IgG przeciw Borrelia – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Dodatni wynik przeciwciał IgG przeciw Borrelia nie oznacza automatycznie aktywnej boreliozy. Przeciwciała IgG mogą utrzymywać się we krwi przez wiele lat po przebyciu zakażenia, dlatego wynik należy interpretować razem z objawami, wywiadem dotyczącym wcześniejszej boreliozy oraz pozostałymi wynikami diagnostycznymi.
Samo dodatnie IgG przeciw Borrelia nie jest wskazaniem do rozpoczęcia antybiotykoterapii. Wynik świadczy o obecności przeciwciał, ale nie rozróżnia samodzielnie przebytego i aktualnego zakażenia. Decyzję o leczeniu podejmuje lekarz na podstawie obrazu klinicznego, wywiadu oraz wyników właściwie przeprowadzonej diagnostyki.
Tak, szczególnie we wczesnym okresie zakażenia. Organizm potrzebuje czasu na wytworzenie przeciwciał, dlatego badanie wykonane w pierwszych dniach lub tygodniach po zakażeniu może dać wynik ujemny mimo obecności choroby. W przypadku późniejszych objawów boreliozy ujemny wynik IgG znacznie zmniejsza prawdopodobieństwo zakażenia.
Przeciwciała IgG przeciw Borrelia mogą pozostawać dodatnie przez wiele lat po skutecznym leczeniu boreliozy. Sam dodatni wynik po zakończeniu terapii nie świadczy więc o utrzymywaniu się zakażenia i nie powinien być wykorzystywany do oceny skuteczności leczenia.
- Moniuszko-Malinowska A, Pancewicz S, Czupryna P, Garlicki A, Jaroszewicz J, Marczyńska M, Pawłowska M, Piekarska A, Sikorska K, Simon K, Tomasiewicz K, Zajkowska J, Zarębska-Michaluk D, Flisiak R. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych dotyczące diagnostyki i leczenia boreliozy z Lyme. Przegl Epidemiol. 2023;77(3):261–278.
- Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB. Borelioza z Lyme – informacje dotyczące diagnostyki laboratoryjnej. Warszawa: NIZP PZH–PIB; aktualizacja 2024.
- Parczewski M. Opinia konsultanta krajowego w dziedzinie chorób zakaźnych prof. dr. hab. n. med. Miłosza Parczewskiego w sprawie zasad diagnostyki i leczenia boreliozy. Warszawa: Ministerstwo Zdrowia; 2024.
