Redakcja Apteline (5)

N-końcowy propeptyd prokolagenu typu I jest peptydem uwalnianym podczas zewnątrzkomórkowej syntezy kolagenu – białka fibrylarnego stanowiącego główny składnik substancji międzykomórkowej. Podstawowym wskazaniem do oznaczenia związku jest podejrzenie zaburzeń układu kostnego, takich jak osteoporoza, zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, patologiczne złamania i deformacje układu kostnego. Analiza PINP przydaje się również do monitorowania skuteczności leczenia przerzutów nowotworowych do kości, a także terapii bisfosfonianami.

Morfologia z rozmazem jest najważniejszym, a zarazem najbardziej podstawowym badaniem diagnostycznym. Celem testu jest analiza składu i budowy elementów morfotycznych krwi i innych parametrów. Wykonywany rozmaz mikroskopowy krwi obwodowej stanowi uzupełnienie morfologii krwi. Wykonywany jest najczęściej w celu uwidocznienia nieprawidłowych poziomów białych krwinek. Uzyskane wyniki pozwalają na diagnozę szeregu schorzeń, w tym infekcji wirusowych, pasożytniczych i bakteryjnych. Informacje o rodzajach i ilościach białych krwinek są również cenną informacją w wykrywaniu białaczki.

Liczba erytrocytów określana jest w ramach morfologii krwi, pozwalającej na ilościową i jakościową ocenę składników krwi obwodowej. Za co odpowiadają krwinki czerwone? Podstawowym zadaniem erytrocytów jest transport tlenu z płuc do pozostałych tkanek organizmu. Czerwone białka krwi biorą również udział w przenoszeniu dwutlenku węgla w postaci węglanu potasowego. Pomagają one również zachować równowagę kwasowo-zasadową. Niedobór krwinek czerwonych może doprowadzić do szeregu schorzeń, w tym do hemolizy krwi.

Leukocyty (białe krwinki) są jednym z najważniejszych elementów układu odpornościowego. Razem z erytrocytami i trombocytami stanowią elementy morfotyczne krwi, będące wyspecjalizowanymi komórkami o ograniczonym metabolizmie. Zadaniem białych krwinek jest ochrona przed zakażeniami i chorobami nowotworowymi. Jako składnik układu odpornościowego bronią one organizm przed zakażeniem wirusowym, bakteryjnym i grzybiczym. Zaburzone wartości białych krwinek mogą wskazywać na infekcję, choroby autoimmunologiczne i schorzenia wątroby.

Kwasy żółciowe są końcowymi produktami degradacji cholesterolu, wytwarzanymi w wątrobie. Podstawowym zadaniem tych cząsteczek jest usprawnienie procesu trawienia i wchłaniania tłuszczy. Są one również odpowiedzialne za wchłanianie lipidów i szeregu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Podwyższone stężenie cząsteczek jest obserwowane w przebiegu wirusowego zapalenia wątroby i marskości gruczołu. Niski poziom może być wynikiem upośledzenia wchłaniania zwrotnego w przewodzie pokarmowym.

Kwas ß-hydroksymasłowy razem z acetonem i kwasem acetooctowym należy do grupy związków zwanych ciałami ketonowymi. Stanowi on metabolit przemian kwasów tłuszczowych i odgrywa rolę alternatywnego materiału energetycznego dla narządów, m.in. mózgu, serca, nerek i mięśni. Badanie kwasu ß-hydroksymasłowy wykonywane jest m.in. przy podejrzeniu kwasicy ketonowej w przebiegu cukrzycy. Objawy tego schorzenia to wzmożone pragnienie, wielomocz i suchość w jamie ustnej.

Kwas moczowy to naturalny składnik krwi, którego stężenie zależy od tempa procesów syntezy i wydalania. Uzyskana w czasie badania wartość analizowana jest pod kątem równowagi między produkcją związku a jego eliminacją. O jakich schorzeniach może świadczyć zawyżony poziom kwasu moczowego we krwi? Hiperurykemia jest często związana z wrodzonymi uwarunkowaniami genetycznymi, cukrzycą bądź nadciśnieniem tętniczym. Zwiększony poziom składnika może być również objawem dny moczanowej, objawiającej się zapaleniem stawu podstawy palucha. Choroba dotyka również stóp, kolan i barków.

Kwas mlekowy to związek naturalnie występujący w organizmie człowieka. Należąca do grupy hydroksykwasów substancja to produkt przemiany węglowodanów. Badanie jej poziomu ma szczególnie znaczenie w diagnostyce kwasicy mleczanowej, zatrucia alkoholem etylowym i wrodzonych zaburzeń glukozy. Kwas mlekowy kojarzony jest najczęściej z zakwasami powstającymi po treningu. Powstaje on w momencie, w którym tkanki mięśniowe nie otrzymują dostatecznej ilości tlenu. Analiza poziomu związku w medycynie sportowej pozwala na skuteczniejsze zarządzanie treningiem anaerobowym (beztlenowym).

Kwas foliowy to organiczny związek chemiczny z grupy witamin B. Naturalnie obecny jest w żywności, szczególnie w zielonych warzywach liściastych i owocach. Składnik ten można znaleźć również w jajach, płatkach śniadaniowych, chlebie i wątrobie wołowej. W organizmie człowieka kwas foliowy odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego, krwiotwórczego i nerwowego. Optymalna wartość tej witaminy bierze udział w syntezie, naprawie i metylacji DNA. Ma ona również znaczenie dla spermatogenezy i płodności.