Alergia na roztocza kurzu – przyczyny, objawy i leczenie. Czym grozi nieleczona alergia na roztocza?

Alergia na roztocza – co to znaczy? 

Roztocza kurzu domowego to mikroskopijne pajęczaki żyjące w naszych domach, najczęściej Dermatophagoides pteronyssinus i Dermatophagoides farinae. Nie widać ich gołym okiem – mają zaledwie 0,1-0,5 mm długości. Żywią się martwym naskórkiem zwierząt i człowieka, żyją w materacach, poduszkach, kocach, zasłonach, dywanach – lubią ciepło i wilgoć i przenoszą się wraz z kurzem. Roztocza nie gryzą ludzi, nie wydzielają toksyn, ale powodują alergię – reakcja uczuleniowa następuje w wyniku kontaktu z ich odchodami.

Jak przebiega uczulenie na kurz?

Alergia na roztocza to alergia IgE zależna. Kiedy organizm po raz pierwszy zetknie się z alergenem, układ immunologiczny odpowiada, wytwarzając immunoglobulinę E (IgE), czyli przeciwciała mające na celu zaatakowanie alergenów, nawet jeśli są one nieszkodliwe. IgE wiąże się z receptorami na komórkach tucznych i komórkach bazofilowych krwi, czyli z komórkami układu odpornościowego produkującymi substancje prozapalne, m.in. histaminę. W przypadku sygnału o stanie zapalnym komórki uwalniają mediatory stanu zapalnego i pojawiają się objawy alergii, takie jak kichanie, katar, zaczerwienienie oczu, wysypka.

Alergia na kurz – objawy

Statystyki pokazują, że alergia na roztocza kurzu domowego ujawnia się dość wcześnie w życiu i na ogół postępuje. Na początku objawia się jako nieżyt nosa, następnie dochodzi do infekcji zatok, może rozwinąć się także astma. Alergia na roztocza kurzu domowego jest całoroczna – to ważne, ponieważ w wielu wypadkach objawy alergii przypominają infekcję. Jeśli się przedłużają, konieczna jest diagnostyka w kierunku alergii.

Objawy alergii na roztocza kurzu domowego mogą wahać się od łagodnych do ciężkich. To na ogół:

• napadowe kichanie,
• wodnista wydzielina z nosa,
• zatkany nos,
• brak węchu,
• ból zatok,
• swędzące, łzawiące lub zaczerwienione oczy,
• obrzęk powiek,
• zasinienia pod oczami,
• drapanie w gardle,
• kaszel,
• zmiany skórne,
• problemy ze snem.

Alergia na roztocza – objawy skórne

W niektórych przypadkach, choć jest to stosunkowo rzadkie, alergia na roztocza kurzu domowego powoduje także zmiany skórne i wysypkę, w ciężkiej postaci – AZS, czyli atopowe zapalenie skóry.

Jak wykryć uczulenie na kurz? Diagnostyka alergii na roztocza kurzu domowego

Pierwszym sygnałem niepokojącym i wskazującym na reakcję alergiczną jest wystąpienie objawów (katar, kichanie, łzawienie oczu) podczas sprzątania, kładzenia się do łóżka, czyli w sytuacjach, kiedy zwiększa się kontakt z odchodami roztoczy. Podobnie przedłużające się objawy nieżytu nosa, kaszlu (przypominające przeziębienie) powinny skłonić do diagnostyki w kierunku alergii. Z objawami alergii należy zgłosić się do alergologa – skierowanie wystawia lekarz rodzinny lub w przypadku dzieci pediatra.

>> Konsultacje alergologiczne w CM Świat Zdrowia

Diagnozowanie alergii na kurz

Diagnostyka alergii opiera się na testach – skórnych i/lub z krwi. Są one wykonywane bezpłatnie na NFZ na skierowanie od alergologa. Można je wykonać również prywatnie, a cena uzależniona jest od ilości badanych alergenów. Przykładowe testy:

• domowe testy z apteki – można je wykonać samodzielnie, ich cena wynosi od 70 do 130 zł;
• testy z krwi w laboratorium – pojedynczy alergen to cena ok. 50 zł;
• badania panelowe na alergeny domowe mogą kosztować około 180 zł.

Cena uzależniona jest od miejsca oraz od rodzaju badania.

Testy skórne

Testy skórne na ogół wykonuje się na skórze przedramienia pacjenta – umieszcza się na skórze kropelki różnych alergenów (w tym roztoczy), a następnie za pomocą lancetu (niewielkiej igły) delikatnie nakłuwa się skórę. Reakcje alergiczne zwykle pojawiają się w ciągu 15 minut od ekspozycji na alergen. W przypadku alergii pojawia się zaczerwienienie lub nawet bąbel. Po określonym czasie wykonuje się pomiar zaczerwienienia linijką. Wielkość stanu zapalnego świadczy o nadwrażliwości na badany alergen. Wyniki badania dostępne są tego samego dnia.

Badanie krwi IgE

Badanie wykonuje się z próbki krwi pacjenta, w której ocenie podlega ilość przeciwciał na dany alergen. Na wynik badania należy poczekać nawet kilka dni, przy czym wysoki poziom przeciwciał świadczy o alergii.

Panel wziewny

Badanie jest szczególnie zalecane u dzieci, jednak nie polega na wdychaniu alergenów, ale na ocenie reakcji na wiele alergenów znajdujących się w powietrzu jednocześnie. Typowe alergeny obejmowane badaniem to:

• pyłki drzew (np. brzoza, dąb, olcha),
• pyłki traw (np. żyto, tymotka),
• chwasty (np. bylica, ambrozja),
• roztocza kurzu domowego (np. Dermatophagoides pteronyssinus i farinae),
• zarodniki grzybów pleśniowych (np. Alternaria, Cladosporium),
• sierść zwierząt (np. kota, psa).

>> Uczulenie na trawę: wysypka i inne objawy alergii na pyłki traw

Czy alergia na roztocza może minąć?

Oczywiście najlepszą metodą leczenia każdej alergii jest unikanie lub ograniczenie kontaktu z alergenem. Jednak w przypadku alergii całorocznej, jaką jest reakcja na kurz – nie jest możliwe wyeliminowanie alergenu. W sytuacji pojawienia się objawów (nasilenia objawów) należy przyjmować leki wyciszające stan zapalny w organizmie. Zaleca się:

• leki przeciwhistaminowe, pomagające zmniejszyć reakcje alergiczne takie jak obrzęk małżowin nosowych,
• kortykosteroidy donosowe i wziewne – łagodzą stany zapalne,
• leki obkurczające błonę śluzową, które pomagają utrzymać drożność dróg nosowych,
• leki będące połączeniem leku przeciwhistaminowego i leku obkurczającego błonę śluzową,
• immunoterapię, czyli odczulanie,
• inhibitory leukotrienów, takie jak montelukast,
• płukanie nosa solą fizjologiczną, co pomaga w jego udrażnianiu.

>> Leki na katar sienny bez recepty: krople, tabletki

Alergia na roztocza – odczulanie

W przypadku chęci skorzystania z odczulania, czyli immunoterapii – odbywa się ona za zgodą i pod nadzorem alergologa. Proces polega na podawaniu małych dawek alergenu przez dłuższy czas.

Alergia na roztocza kurzu domowego – co robić

Działania profilaktyczne są związane z ograniczeniem ilości roztoczy w otoczeniu – obejmują głównie działania higieniczne, czyli częste pranie pościeli i koców w wysokiej temperaturze, odkurzanie mieszkania, materaca, chowanie bibelotów do zamkniętych szafek – wszystko, co ogranicza namnażanie się roztoczy.

• Na rynku dostępne są specjalne pokrowce na poduszki i materace, które mają powłokę uniemożliwiającą wnikanie roztoczy do wewnątrz – należy je prać zgodnie z zaleceniami producenta i w określonej, wysokiej temperaturze, aby działały.
• Osobom uczulonym zaleca się rezygnację z dywanów, narzut, poduszek ozdobnych, ciężkich zasłon.
• Warto także mieć oczyszczacz powietrza z filtrem HEPA i węglowym oraz funkcją jonizacji powietrza, która dodatkowo wspomaga eliminację zanieczyszczeń, bakterii, wirusów i alergenów z otoczenia.
• Dodatkowym zaleceniem jest regularne odkurzanie (odkurzaczem z odpowiednimi filtrami) oraz mycie podłóg.
• Należy także unikać chodzenia spać z mokrą głową – wilgoć sprzyja namnażaniu się roztoczy.
• Zimą, przy ujemnych temperaturach i niskich zanieczyszczeniach powietrza można wystawiać pościel na zewnątrz, latem – na słońce. Wysoka temperatura i słońca eliminują roztocza, które, owszem, lubią ciepło, ale nie słońce.

Nieleczona alergia na roztocza

Ważne jest, aby na przedłużające się problemy zdrowotne reagować, ponieważ nieleczona alergia z przewlekłym stanem zapalnym może przejść w astmę oskrzelową, która objawia się bólem lub uciskiem w klatce piersiowej, trudnościami w oddychaniu, kaszlem, dusznością, świszczącym oddechem. Warto tu nadmienić, że astma nie jest uleczalna – to choroba przewlekła, sama nie mija, dochodzi do zaostrzania się objawów i trwałego upośledzenia czynności płuc. Leczenie astmy polega na podawaniu leków sterydowych wziewnie, co ogranicza proces zapalny w oskrzelach i nie obciąża całego organizmu.

>> Atak astmy – jak go rozpoznać i leczyć