Uczulenie na pierze w poduszce, kurtce puchowej – objawy, jak leczyć

Uczulenie na pierze, czyli na co?

Pierze to sztywniejące, zewnętrzne pióra, które wraz z bardziej miękkim puchem tworzą upierzenie ptaków. Stanowią one izolację termiczną dla zwierzęcia, chronią przed urazami i wilgocią oraz zapewniają prawidłowy lot. Pierze wykorzystywane jest także przez człowieka jako wypełnienie kołder i poduszek dla większej objętości, sprężystości i odporności na ugniatanie. 
Oprócz pierza i puchu ptaki mają także pióra pudrowe, które utrzymują upierzenie w dobrej kondycji i chronią przed wilgocią. Końcówki tych piór łatwo się kruszą, a powstały proszek ptaki rozprowadzają dziobami po powierzchni pierza. Cząstki tego pyłu przedostają się do powietrza, a następnie do naszych dróg oddechowych lub na skórę, co może wywołać alergię. Za główny czynnik uczulający pierza uważa się budującą ptasie pióra keratynę, choć wyizolowano dużo więcej małocząsteczkowych alergenów. 

Która bardziej uczula, papuga czy gęś?

Badania wykazują, że alergenność piór zależy od gatunku ptaków – najwięcej alergii powodują gołębie i papugi, gdyż mają najwięcej piór pudrowych. Mniejszy potencjał uczulający mają pióra kur i ptaków śpiewających, a najmniejszy – upierzenie kaczek i gęsi.

Alergia na pierze – wziewna lub kontaktowa

Alergia na pierze jest zaburzeniem, u którego podstaw może leżeć nadwrażliwość IgE-zależna i wynikająca z niej reakcja bezpośrednia na alergeny przedostające się do organizmu drogą wziewną. W przebiegu tej reakcji dochodzi do aktywacji limfocytów B i produkcji swoistych przeciwciał klasy IgE. Te łączą się z receptorami na powierzchni komórek tucznych i przyczyniają się do uwolnienia mediatorów stanu zapalnego, takich jak histamina, leukotrieny czy prostaglandyny. Związki te odpowiadają przede wszystkim za wystąpienie objawów klinicznych dotyczących układu oddechowego.

Alergia na pierze może również wykazywać cechy alergii kontaktowej, czyli reakcji typu opóźnionego. Jest ona swoistą nadwrażliwością organizmu na białka lub substancje o małej masie cząsteczkowej (hapteny), które oddziałują na skórę. Pierwszy kontakt z alergenem powoduje wytworzenie komórek pamięci, które przy ponownej styczności z uczulającą substancją wywołują zapalenie skóry, prowadząc do objawów takich jak swędzenie, zaczerwienienie i wysypka. W tym typie alergii nie biorą udziału przeciwciała, ale jedynie limfocyty typu T.

Uczulenie na pierze – objawy

Z badań epidemiologicznych wynika, że do najczęstszych objawów alergii na pierze należą:

• alergiczny nieżyt nosa (wodnisty katar, kichanie, swędzenie nosa)
• alergiczne zapalenie spojówek (łzawienie, zaczerwienienie oczu)
• suchy kaszel
• chrypka
• problemy z oddychaniem
• duszność
• pokrzywka
• swędząca wysypka skórna
• pogorszenie atopowego zapalenia skóry
• bóle głowy.

Uczulenie na pierze a zespół ptak – jajo

Zespół ptak – jajo to dość rzadki typ alergii krzyżowej pojawiający się głównie u dorosłych uczulonych na pierze po spożyciu surowych lub ugotowanych na miękko żółtek jaj. Zjedzenie tych produktów wiąże się najczęściej z dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, rzadziej z umiarkowanymi objawami ogólnoustrojowymi, takimi jak pokrzywka, obrzęk czy zaostrzenie astmy oskrzelowej. Objawy zespołu ptak – jajo mogą pojawiać się także po spożyciu mięsa z kurczaka, jednak charakteryzuje je słabe nasilenie (głównie objawy alergii jamy ustnej). 
Alergenem odpowiedzialnym za występowanie zespołu ptak – jajo jest albumina surowicza (afla-liwetyna, Gal d 5), występująca zarówno w pierzu, jak i żółtkach jaj oraz mięśniach ptaków. Białko to cechuje się wrażliwością termiczną, dlatego objawy przez nie wywoływane nie uwidaczniają się po spożyciu żółtek ugotowanych na twardo lub pieczonych.

Alergia na pierze – u kogo może wystąpić

Grupy najbardziej narażone na występowanie tego rodzaju alergii to:

• hodowcy ptaków
• pracownicy sklepów i ogrodów zoologicznych
• pracownicy ferm ptasich
• pracownicy przemysłu spożywczego
• pracownicy firm produkujących puchowe kołdry, poduszki lub kurtki
• pracownicy służby leśnej
• pracownicy instytucji naukowo-badawczych.

Diagnostyka alergii na pierze

Objawy mogące sugerować uczulenie na pierze należy skonsultować z lekarzem i rozpocząć diagnostykę alergologiczną, która bywa złożonym i długotrwałym procesem. Dla ustalenia ostatecznego rozpoznania konieczne jest ustalenie czynnika sprawczego i potwierdzenie jego działania alergicznego. Jest to istotne, ponieważ alergia na pierze bywa mylona z alergią wywoływaną przez kurz i roztocza. 
Tzw. złotym standardem w diagnostyce alergii kontaktowej są testy płatkowe. Polegają one na naklejeniu na skórę pleców plastrów zawierających badane alergeny i obserwacji reakcji skórnej po 48 godzinach oraz w następnych dniach. Przydatne okazuje się również oznaczenie stężenia alergenowo swoistych przeciwciał IgE (asIgE) w surowicy krwi.
Obecność objawów sugerujących alergię na pierze przy ujemnych lub niejednoznacznych wynikach testów alergicznych powinna skłonić do przeprowadzenia testów prowokacyjnych. Badania te, polegające na kontrolowanym podawaniu alergenu (donosowo, dospojówkowo lub dooskrzelowo), przeprowadza się pod ścisłą kontrolą personelu medycznego.

Uczulenie na pierze – jak je leczyć?

• Najbardziej skuteczną metodą leczenia alergii na pierze jest ograniczenie kontaktu z alergenem wywołującym uciążliwe objawy.
• Jeśli całkowite uniknięcie alergenu nie jest możliwe, np. ze względu na narażenie zawodowe, można rozważyć wdrożenie immunoterapii swoistej (tzw. odczulania).
• Dodatkowym wsparciem pozostają leki przeciwalergiczne oraz sterydowe – doustne, wziewne, donosowe, dospojówkowe oraz naskórne.
• Osoby, u których potwierdzono alergię na pierze, nie powinny mieć ptaków domowych ani hodowlanych, takich jak kanarki, papugi, gołębie.
• Wskazane jest unikanie poduszek i kołder wypełnionych naturalnym pierzem – należy je zastąpić produktami hipoalergicznymi, które pozbawione są substancji drażniących. Istotna jest też dbałość o ich czystość i regularne pranie.
• Kacze lub gęsie pierze bywa także wykorzystywane w produkcji puchowych kurtek – z nich również powinni zrezygnować uczuleni na pierze.
• Osoby narażone na pierze w miejscu pracy powinny stosować środki ochrony osobistej (maski filtracyjne, fartuchy, okulary ochronne i rękawice) oraz myć i dezynfekować ręce w momencie udawania się do pomieszczeń socjalnych i po zakończeniu pracy.