• 20 000 produktów
  • Darmowa dostawa
  • Wysyłka w 24 godziny
  • 2600 punktów odbioru
 

Sulfametoksazol (łac. Sulfamethoxazolum) – działanie, wskazania, opis

Ceny podane na platformie są cenami maksymalnymi. Apteka ma prawo sprzedać zarezerwowany produkt po cenie niższej od prezentowanej na platformie. Nie dotyczy to leków refundowanych, w stosunku do których obowiązują ceny urzędowe.

15 produktów

Sulfametoksazol to lek o działaniu bakteriostatycznym, który w połączeniu z trimetoprimem tworzy kotrimoksazol. Ten kompleks leczniczy cechuje się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego i znajduje zastosowanie w leczeniu szeregu zakażeń bakteryjnych. Należy pamiętać, że sulfametoksazol wykazuje wiele działań niepożądanych i interakcji z innymi lekami, dlatego przed rozpoczęciem terapii należy skrupulatnie przeanalizować bilans korzyści i ryzyka. 

Sulfametoksazol – jak działa? 

Sulfametoksazol to lek zaliczany do grupy sulfonamidów o działaniu bakteriostatycznym. Mechanizm działania sulfametoksazolu polega na blokowaniu aktywności enzymu syntetazy dihydropterynianowej. Efektem tego jest zahamowanie syntezy kwasu dihydrofoliowego z PABA (kwasu para-aminobenzoesowego), a w dalszym etapie zaburzenie biosyntezy folianów bakterii. Sulfametoksazol jest składnikiem kotrimoksazolu, czyli połączenia sulfametoksazolu z trimetoprimem (w stosunku 5:1). Trimetoprim hamuje syntezę tetrahydrofolianu z dihydrofolianu, a w konsekwencji uniemożliwia syntezę puryn, DNA i RNA bakteryjnego. Dzięki temu kotrimoksazol charakteryzuje się działaniem bakteriobójczym. Spektrum działania kotrimoksazolu obejmuje bakterie Gram-dodatnie (m.in. Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae), Gram-ujemne (Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella spp.) i niektóre pierwotniaki. 

>> Antybiotykoterapia – kiedy sięgać po antybiotyk i jak go stosować? 

Sulfametoksazol – kiedy stosować? 

Sulfametoksazol znajduje zastosowanie w leczeniu: 

  • zakażeń dróg oddechowych 
  • zakażeń układu moczowego i gruczołu krokowego 
  • zapalenia zatok i ucha środkowego 
  • zakażeń układu pokarmowego 
  • zakażeń oportunistycznych u pacjentów z obniżoną odpornością. 

Stosowanie sulfametoksazolu możliwe jest u dorosłych, młodzieży, dzieci i niemowląt od 6. tygodnia życia. 

>> Zapalenie oskrzeli – rodzaje. Jak rozpoznać i leczyć zapalenie oskrzeli? 

Sulfametoksazol – najczęstsze działania niepożądane  

Sulfametoksazol najczęściej powoduje dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, biegunka i brak apetytu. Często występują również reakcje skórne – wysypka, świąd lub pokrzywka. Możliwa jest nadwrażliwość na światło (fotouczulenie), a także bóle i zawroty głowy. U niektórych pacjentów mogą pojawić się łagodne zaburzenia czynności wątroby lub przejściowe zmiany w morfologii krwi. Objawy te zazwyczaj mają charakter odwracalny i ustępują po zakończeniu leczenia. 

Sulfametoksazol – najczęstsze interakcje z lekami 

Sulfametoksazol będący składową kotrimoksazolu wykazuje szereg interakcji z innymi produktami leczniczymi. Dlatego należy przeprowadzić szczegółowy wywiad lekowy przed rozpoczęciem leczenia sulfametoksazolem. 
Wśród interakcji sulfametoksazolu z innymi lekami można wyróżnić interakcje farmakokinetyczne oraz farmakodynamiczne. 
Interakcje farmakokinetyczne dotyczą wpływu sulfametoksazolu na dystrybucję, metabolizm i eliminację innych leków. Sulfametoksazol jako inhibitor izoenzymu CYP2C9 może zwiększać ogólnoustrojowe stężenie leków metabolizowanych tym szlakiem i nasilać ich działanie. Do takich leków należą: 

  • doustne leki przeciwzakrzepowe zaliczane do kumaryn (warfaryna, acenokumarol) – przy stosowaniu z sulfametoksazolem ich działanie może się nasilić, co wymaga modyfikacji dawkowania,
  • doustne leki przeciwcukrzycowe zaliczane do pochodnych sulfonylomocznika (glipizyd, gliklazyd, glibenklamid, chlorpropamid) – sulfametoksazol może zwiększać ich aktywność hipoglikemiczną, dlatego należy szczególnie kotrolować glikemię, 
  • fenytoina – sulfametoksazol hamuje jej metabolizm oraz wydłuża okres półtrwania, a przez to nasila jej działanie; należy kontrolować stężenie fenytoiny w osoczu. 

Innym rodzajem interakcji farmakokinetycznej jest wypieranie leków z połączeń z białkami osocza, przez co dochodzi do wzrostu ich wolnej i aktywnej formy we krwi. Należy tutaj wymienić szczególnie metotreksat, którego stężenie we krwi, a zarazem toksyczność mogą wzrastać podczas jednoczesnego stosowania z sulfametoksazolem. Zalecane jest wówczas kontrolowanie parametrów laboratoryjnych. Interakcje farmakodynamiczne związane są z mechanizmem działania sulfametoksazolu, a ich efektem może być nasilenie lub osłabienie efektu terapeutycznego innych leków. 

Zwraca się uwagę na interakcje sulfametoksazolu z: 

  • lekami o działaniu mielosupresyjnym – jednoczesne stosowanie może nasilić działania niepożądane wynikające z hamowania czynności szpiku kostnego; dotyczy to analogów nukleozydów, leków przeciwnowotworowych i immunosupresyjnych, klozapiny i zydowudyny 
  • lekami o działaniu antagonistycznym na kwas foliowy – sulfametoksazol może nasilać ich działanie i prowadzić do zaburzeń hematologicznych; dotyczy to metotreksatu i pirymetaminy 
  • lekami moczopędnymi – sulfametoksazol przyczynia się do wystąpienia małopłytkowości u pacjentów w podeszłym wieku stosujących leki moczopędne z grupy tiazydów 
  • lekami wpływającymi na gospodarkę elektrolitową – sulfametoksazol może wywoływać hiperkaliemię, dlatego należy go stosować ostrożnie z lekami zwiększającymi stężenie potasu we krwi; dotyczy to prednizolonu, inhibitorów konwertazy angiotensyny, blokerów receptora angiotensynowego oraz diuretyków oszczędzających potas. 

>> Antybiotykoterapia – najczęstsze błędy. Jak stosować antybiotyk? 

Sulfametoksazol – stosowanie w ciąży i w okresie karmienia piersią 

Sulfametoksazol zaliczany jest do kategorii C lub D, co oznacza, że jego stosowanie w okresie ciąży powinno odbywać się jedynie w ostateczności, gdy korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla płodu. Ciężarnym stosującym sulfametoksazol zaleca się jednoczesne podawanie kwasu foliowego w dawce 5 mg na dobę. Zalecenie to dotyczy również kobiet planujących ciążę leczonych sulfametoksazolem. Sulfametoksazol przenika przez barierę łożyskową. Nie wykazano jednak w sposób jednoznaczny zwiększonego ryzyka wad rozwojowych płodu u kobiet stosujących ten lek w czasie ciąży. Udowodniono natomiast, że stosowanie sulfametoksazolu w pierwszym trymestrze ciąży zwiększa ryzyko samoistnego poronienia, dlatego lek ten jest odradzany w tym okresie ciąży. Z kolei w trzecim trymestrze lek ten jest całkowicie przeciwwskazany ze względu na ryzyko wystąpienia żółtaczki jąder podkorowych u noworodka. Z uwagi na fakt, że sulfametoksazol przenika do mleka kobiecego, jego stosowanie w okresie laktacji nie jest zalecane. Przed jego zastosowaniem należy szczególnie rozważyć ryzyko dla dziecka wobec korzyści terapeutycznych dla matki. Nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu sulfametoksazolu na płodność. 

>> Zakażenia układu moczowego – leki na infekcje dróg moczowych 

Sulfametoksazol – w jakich postaciach występuje? 

Sulfametoksazol występuje na rynku farmaceutycznym w następujących postaciach leku: 

  • zawiesina doustna (zawiera 200 mg sulfametoksazolu i 40 mg trimetoprimu w 5 ml) 
  • tabletki doustne (100 mg sulfametoksazolu i 20 mg trimetoprimu, 400 mg sulfametoksazolu i 80 mg trimetoprimu, 800 mg sulfametoksazolu i 160 mg trimetoprimu) 
  • koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji (80 mg sulfametoksazolu i 16 mg trimetoprimu w 1 ml). 

>> Jak wzmocnić układ immunologiczny? Naturalne składniki na odporność