Uczulenie na chrom – metal i chrom w tabletkach. Jak się objawia alergia na chrom?

Chrom – pierwiastek potrzebny i toksyczny

Chrom należy do pierwiastków śladowych – nasz organizm nie potrzebuje go zbyt wiele, jednak jest on bardzo istotny dla prawidłowego przebiegu wielu procesów biologicznych. Bierze udział w przemianach białkowych, węglowodanowych i lipidowych, wchodzi w skład enzymów i pełni funkcję katalizatora wielu reakcji. W związkach naturalnych, w tym w produktach żywnościowych, z których nasz organizm pozyskuje chrom, pierwiastek ten występuje na III stopniu utlenienia. W takiej formie jest dla nas bezpieczny i niezbędny do prawidłowego metabolizmu komórkowego – określamy go mianem chromu organicznego. Chrom na VI stopniu utlenienia jest toksyczny dla naszego organizmu. Przy długotrwałym narażeniu działa szkodliwie na układ oddechowy, pokarmowy, a także na skórę i błony śluzowe. Może zaburzać funkcjonowanie układu immunologicznego, negatywnie wpływać na przebieg ciąży i rozwój płodu, a także prowadzić do rozwoju procesów nowotworowych. Związki chromu dostają się do naszego organizmu poprzez bezpośredni kontakt, drogą pokarmową, a także wraz z wdychanym powietrzem.  

Alergia na chrom: kontaktowa lub pokarmowa

Chrom jest jednym z metali, które najczęściej powodują reakcje alergiczne, jednak zawsze w postaci zjonizowanej – chrom metaliczny nie uczula. Spośród form aktywnych tego pierwiastka reakcje alergiczne mogą wywoływać związki na III i VI stopniu utlenienia. Trójwartościowe związki chromu uczulają słabo w przeciwieństwie do sześciowartościowych, których nawet mała ilość może wywołać reakcję alergiczną. Zazwyczaj jest to reakcja kontaktowa, rzadziej pokarmowa. Uczulenie na chrom najczęściej ma jednak podłoże zawodowe (bardzo częste wykorzystanie uczulających związków chromu w przemyśle) i z tej samej przyczyny częściej dotyczy mężczyzn. Alergii na chrom można się spodziewać z większym prawdopodobieństwem u osób z jednoczesną nadwrażliwością na inne metale, np. nikiel, oraz u osób chorujących na atopowe zapalenie skóry (AZS).

Uczulenie kontaktowe na chrom – objawy 

Alergia kontaktowa na chrom należy do reakcji typu późnego. Jony chromu wnikają do organizmu i tworzą połączenia z białkami, które są rozpoznawane przez układ immunologiczny, na skutek czego rozwija się alergia. Jej objawy możemy zauważyć po kilkunastu godzinach od kontaktu z alergenem, ale często zdarza się, że występują dopiero po 2-4 dniach. Alergia na chrom najczęściej przybiera postać kontaktowego zapalenia skóry. Do objawów należą:

• pieczenie
• świąd
• zaczerwienienie
• wypryski
• owrzodzenia

Zmiany skórne, często o ciężkim przebiegu, pojawiają się w miejscu kontaktu, zatem najczęściej dotyczą rąk i nóg, ale też szyi, twarzy, czy dekoltu. Charakterystyczną cechą alergii na chrom jest długi czas utrzymywania się egzemy ze względu na długotrwałą eliminację chromu ze skóry. 
Alergia na chrom może dotyczyć także większych obszarów ciała w postaci tzw. rozsianego alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (RAKZS), zwanego potocznie wypryskiem potnicowym. Najczęściej do takich sytuacji dochodzi latem, kiedy duża ilość potu na powierzchni skóry uwalnia związki chromu z odzieży. Zmiany mają charakter pęcherzykowy lub objawiają się jedynie jako złuszczenie naskórka.

Uczulenie na chrom w tabletkach, alergia pokarmowa na chrom – objawy

Chrom może powodować również alergię pokarmową, choć są to rzadkie przypadki. Jego przedawkowanie wynikające z diety (produkty pełnoziarniste, orzechy, ryby, mięso, nasiona roślin strączkowych) raczej się nie zdarza, zbyt duży poziom chromu możemy osiągnąć, nieprawidłowo stosując suplementację. U osób uczulonych po spożyciu chromu, czy to w większej ilości z pożywieniem, czy na skutek zażycia suplementu, dochodzi do rozsianego alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Męczące objawy alergii pokarmowej na chrom potrafią utrzymywać się nawet latami na skutek ciągłej styczności z alergenem – np. w wyniku wieloletniego picia wody ze źródła o dużej zawartości chromu. Przypadki RAKZS rejestruje się również u niemowląt karmionych piersią, które uczula chrom zawarty w mleku. Wysypka ustępuje po eliminacji z diety matki pokarmów zawierających ten alergen. 
Warto zaznaczyć, że u osób uczulonych na chrom może dojść do wystąpienia rozsianego alergicznego kontaktowego zapalenia skóry również na skutek wszczepienia implantów stosowanych w stomatologii lub ortopedii. Dochodzi do osteolizy, aseptycznej martwicy i poluzowania implantu.

Uczulenie na chrom – czego unikać 

Uczulające pochodne kwasu chromowego, w których pierwiastek ten występuje na VI stopniu utlenienia, są wykorzystywane w wielu dziedzinach przemysłu, m.in. do produkcji farb, w budownictwie czy w przemyśle włókienniczym. Znajdziemy chrom również w odzieży – w barwnikach i przedmiotach skórzanych.

Związki chromu są przemysłowo stosowane m.in. w: 

• cementach,
• farbach, także drukarskich, i atramentach
• środkach do impregnacji drewna,
• barwnikach,
• farbowanych tkaninach,
• lakierach, 
• klejach,
• odczynnikach chemicznych, 
• kosmetykach, mydłach
• przemyśle włokienniczym,
• w wyrobach skórzanych, do garbowania których użyto chromu (np. rękawiczki, paski, buty, odzież).
• popiele papierosowym.

Najskuteczniejszą metodą zapobiegania objawom uczulenia jest unikanie kontaktu z alergenem. W tym celu zaleca się:

• rezygnację z wyrobów skórzanych,
• unikanie picia wody z kranu tuż po jego odkręceniu (z tzw. pierwszego cieku),
• ograniczenie w diecie bogatych źródeł chromu (produktów pełnoziarnistych, roślin strączkowych, czekolady i kakao),
• unikanie kosmetyków do makijażu zawierających chrom (cienie do powiek, tusz do rzęs)

Diagnostyka alergii na chrom

W celu potwierdzenia alergii na chrom wykonuje się kontaktowe testy diagnostyczne, zwane inaczej testami paskowymi. Na skórze umieszcza się specjalne komory z alergenami na odpowiednich, hipoalergicznych nośnikach na 48 godzin. Po 48 i 72 godzinach obserwuje się reakcję skórną. Pojawienie się zmian o charakterze egzemy świadczy o alergii. 

Alergia na chrom – leczenie

Alergii na chrom nie da się wyleczyć – leczenie kontaktowej reakcji alergicznej polega na stosowaniu miejscowych glikokortykosteroidów lub alternatywnie miejscowych inhibitorów kalcyneuryny, a także preparatów natłuszczających i emolientów. Uciążliwy świąd można łagodzić za pomocą miejscowych lub doustnych leków przeciwświądowych. 
Ponieważ za alergię kontaktową na chrom odpowiadają limfocyty, a nie przeciwciała, nie stosuje się immunoterapii swoistej, jak w przypadku reakcji alergicznych IgE-zależnych. Zatem popularne odczulanie na pyłki roślin nie ma zastosowania w przypadku uczulenia na metale.

>> Uczulenie na kobalt – objawy, czego unikać? Uczulenie na kobalt a witamina B12