Uczulenie na farbę do włosów – objawy, leki, domowe sposoby

Uczulenie na farbę do włosów – jak powstaje?

Podczas zetknięcia ze skórą składniki farby wnikają w naskórek i wiążą się z białkami, tworząc kompleksy rozpoznawane przez układ odpornościowy jako obce. Aktywowane komórki układu odpornościowego prezentują alergen limfocytom T, które inicjują reakcję zapalną dopiero po ponownym kontakcie. Alergia na farbę do włosów jest to bowiem reakcja nadwrażliwości typu późnego – nie rozwija się od razu po pierwszym farbowaniu. W miejscu kontaktu skóry z alergenem dochodzi do zaczerwienienia, obrzęku, świądu i pęcherzyków – alergicznego wyprysku kontaktowego. 

>> Wyprysk kontaktowy – czy zawsze jest objawem alergii?

Uczulenie na farbę do włosów – objawy

Objawy alergii na farbę do włosów pojawiają się dość późno, bo zwykle 24-72 godzin po farbowaniu. Niekiedy zdarza się to szybciej, jeżeli występuje silna nadwrażliwość. Alergia na farbę do włosów najczęściej charakteryzuje się następującymi symptomami:

• swędzenie i zaczerwienienie skóry głowy,
• pieczenie, ból, uczucie napięcia skóry,
• obrzęk powiek, uszu, twarzy,
• łzawienie i podrażnienie oczu,
• pęcherze i złuszczanie naskórka,
• rzadko powiększenie węzłów chłonnych szyi.

W skrajnych przypadkach może dojść do rozległego obrzęku twarzy, szyi lub objawów ogólnych, które przypominają anafilaksję. Warto jednak pamiętać, że to bardzo rzadka sytuacja, jeżeli chodzi o alergię na farby do włosów.

Co uczula? Najczęstsze alergeny w farbach do włosów

Najczęstszym winowajcą alergii kontaktowej na farby do włosów jest p-fenylenodiamina (PPD). To związek chemiczny stosowany do trwałego farbowania, który zapewnia głęboki, ciemny kolor i trwałość koloryzacji. Niestety, należy też do najsilniejszych alergenów kontaktowych i jest odpowiedzialny za większość przypadków uczuleń.

Poza PPD alergię mogą wywołać także inne składniki farb do włosów, jak:

• tolueno-2,5-diamina (PTD),
• rezorcyna,
• m-aminofenol,
• p-aminofenol.

Skórę podrażniać mogą także substancje pomocnicze kosmetyków, czyli konserwanty (np. metyloizotiazolinon), dodatki zapachowe czy utleniacze (np. nadtlenek wodoru).

Nierzadko występują też reakcje krzyżowe. Polegają one na tym, że osoby uczulone na PPD mogą reagować podobnie na pokrewne związki chemiczne, obecne w czarnych hennach, barwnikach tekstylnych, atramentach tatuażowych czy nawet lekach miejscowych zawierających sulfonamidy lub anestetyki z grupy para-aminobenzoesanów (PABA).

>> Alergia na kosmetyki – jakie są objawy uczulenia na kosmetyki i jak je leczyć

Jak sprawdzić, czy ma się alergię na farbę do włosów?

Najskuteczniejszą metodą diagnostyczną alergii na farbę do włosów są testy płatkowe. Wykonywane są przez dermatologa lub alergologa. Polegają one na nałożeniu na plecy próbki standardowych alergenów, w tym PPD, PTD i innych składników kosmetycznych, a wynik odczytuje się po 48-72 godzinach. 
W warunkach domowych można wykonać tzw. test uczuleniowy. Jest to zalecane przez producentów farb do włosów. Polega on na nałożeniu niewielkiej ilości farby za ucho lub na przedramię na 48 godzin przed koloryzacją. Nie jest to medyczny test diagnostyczny, ale pomaga ostrzec przed silną reakcją nadwrażliwości.

Leczenie alergii na farbę do włosów

Jeżeli już doświadczymy reakcji alergicznej na farbę do włosów, podstawą jest natychmiastowe przerwanie kontaktu z alergenem i dokładne zmycie resztek farby z miejsc, na które była nałożona. Następnie wdraża się leczenie objawowe:

• glikokortykosteroidy miejscowe (bez recepty lub na receptę) – np. maści z hydrokortyzonem, które redukują stan zapalny i świąd,
• inhibitory kalcyneuryny (na receptę) – np. takrolimus, pimekrolimus jako alternatywa w delikatnych okolicach skóry, np. wokół oczu,
• leki przeciwhistaminowe doustne (bez recepty lub na receptę) – np. feksofenadyna. desloratadyna, które łagodzą świąd i reakcje alergiczne,

W ciężkich przypadkach wdraża się krótkotrwałą terapię ogólnoustrojową glikokortykosteroidami (np. prednisonem). Jeżeli dojdzie do wtórnych infekcji bakteryjnych, np. liszajca, lekarz może włączyć antybiotyk miejscowy lub doustny.

Kiedy skonsultować się z lekarzem w przypadku alergii na farbę do włosów?

Jeżeli w ciągu kilku godzin od kontaktu z farbą wystąpią objawy takie jak obrzęk, wysypka, duszność, zawroty głowy, należy natychmiast zmyć farbę i zgłosić się do lekarza lub szpitalnego oddziału ratunkowego. Każda osoba po przejściu silnej reakcji alergicznej powinna wykonać testy płatkowe, a także uzyskać pisemną informację o uczuleniu, aby w przyszłości unikać alergenów i być świadomą zagrożenia.

Alergia na farbę do włosów w ciąży

W ciąży reakcje alergiczne mogą przebiegać gwałtowniej ze względu na zmiany immunologiczne, jakie zachodzą w organizmie. Kobiety z potwierdzoną alergią powinny unikać koloryzacji chemicznej zwłaszcza w I trymestrze ciąży. Jeżeli farbowanie jest konieczne, najlepiej wybierać farby roślinne lub zmywalne bez PDD i amoniaku, stosować rękawiczki, wykonywać koloryzację w dobrze wentylowanym pomieszczeniu i maksymalnie skracać czas kontaktu farby ze skórą.

Uczulenie na farbę do włosów – domowe sposoby. Czym farbować włosy przy alergii?

Osoby uczulone na PPD lub inne składniki produktów koloryzujących powinny unikać wszystkich farb trwałych z amoniakiem oraz preparatów oznaczonych jako „naturalne”, które zawierają czarną hennę. Zawierają one często ekstrakt z lawsonii z dodatkiem PPD. Bezpieczniejsze alternatywy farb to:

• farby bez PPD – oznaczone jako „PDD-free”,
• farby roślinne – np. czysta henna, cassia, indygo, o ile nie są zanieczyszczone PPD,
• farby krótkotrwałe lub zmywalne, które nie penetrują głęboko łodygi włosa.

Podczas wyboru kosmetyku warto zwrócić uwagę na skład. Im jest krótszy i prostszy, tym mniejsze ryzyko wystąpienia uczulenia.

Jak zapobiegać alergii na farbę do włosów?

W celu uniknięcia reakcji alergicznych podczas koloryzacji, warto pamiętać o kilku zasadach:

• przed farbowaniem zawsze zrób próbę uczuleniową,
• farbując włosy, noś rękawiczki,
• unikaj kontaktu farby ze skórą,
• stosuj delikatne środki myjące po zabiegu,
• wybieraj produkty bez PPD, PTD i rezorcyny,
• zakładaj odzież ochronną i smaruj dłonie kremami barierowymi chroniącymi skórę.

>> Uczulenie na hybrydę – jak rozpoznać i złagodzić objawy alergii na manicure hybrydowy?