Redakcja Apteline (34)

Szarłaty wyniosły (z łac. Amaranthus cruentus) nazywamy jest także szarłatem wiechowatym, amarantusem lub amarantem. W ostatnich latach zdecydowanie wzrosła jego popularność i stosowany jest na szeroką skalę w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym oraz lecznictwie. Otrzymywane z niego produkty, takie jak mąki, płatki, kasze, musli, coraz częściej pojawiają się w diecie osób chorych, ale również zdrowych w ramach ogólnej poprawy funkcjonowania organizmu. Wyróżnia go wysoka zawartość białka zawierającego wszystkie aminokwasy egzogenne, skwalenu, nienasyconych kwasów tłuszczowych, antyoksydantów i soli mineralnych. Amarantus wykorzystany jako element zdrowej diety może poprawić ogólny stan zdrowia i wspomóc leczenie niektórych chorób.

Szanta zwyczajna (z łac. Marrubium vulgare) stosowana jest w lecznictwie od tysięcy lat. Nazywana jest także gojnikiem, krzeszyną lub krzeciną. W starożytności wykorzystywano ją głównie jako środek po ukąszeniach węży lub pogryzieniu przez psa. Obecnie wiadomo, że ze względu na bardzo bogaty skład i wysoką zawartość substancji biologicznie czynnych szanta zwyczajna może pobudzać produkcję śliny, soku żołądkowego i żółci, a tym samym poprawiać trawienie i korzystnie wpływać na pracę układu pokarmowego. Sprawdza się także przy braku apetytu i nieżytach górnych dróg oddechowych.

Szakłak pospolity (łac. Rhamnus cathartica) od wielu lat wykorzystywany jest jako roślina lecznicza. Mimo że aktualnie jest on dość mało popularny i rzadko stosowany, warto wiedzieć, jakie ma właściwości i przy jakich problemach może okazać się pomocny. Szakłak charakteryzuje bogaty skład substancji biologicznie czynnych, dzięki którym wykazuje m.in. działanie przeczyszczające, prokinetyczne, moczopędne i przeciwzapalne i znajduje zastosowanie we wspomaganiu leczenia infekcji górnych dróg oddechowych, zaburzeń żołądkowo-jelitowych oraz chorób układu oddechowego.

Przetacznik leśny (Veronica officinalis L.), zwany też przetacznikiem lekarskim, to roślina o wielu właściwościach prozdrowotnych i wysokiej zawartości substancji biologicznie czynnych. Zaliczany jest do rodziny roślin babkowatych (Plantaginaceae), a w lecznictwie i medycynie ludowej wykorzystywany jest od setek lat. Jest źródłem m.in. flawonoidów, garbników i kwasów o wielokierunkowym, pozytywnym wpływie na organizm. Przetacznik leśny sprawdza się m.in. w leczeniu suchego kaszlu, podrażnień gardła i chrypki, a także przy zaburzeniach trawiennych i chorobie wrzodowej żołądka. Można stosować go również zewnętrznie przy zaburzeniach dermatologicznych i reumatologicznych.

Prawoślaz lekarski (Althaea officinalis) nazywany jest również toplówką lekarską, ślazem lekarskim, ślazem prawdziwym lub malwą prawdziwą. To roślina lecznicza zaliczana do rodziny ślazowatych (Malvaceae). Wielu osobom kojarzy się zapewne głównie z syropami na kaszel, w których często stanowi jeden z głównych składników. Prawoślaz lekarski charakteryzuje się silnymi właściwościami przeciwkaszlowymi oraz łagodzącymi podrażnienia błony śluzowej gardła. Jego zastosowanie może być jednak znacznie szersze i nie ogranicza się wyłącznie do infekcji i przeziębienia. Działa moczopędnie, wspiera funkcjonowanie układu pokarmowego, jest źródłem witamin, składników mineralnych oraz wielu substancji o wysokiej aktywności biologicznej.

Poziewnik szorstki (z łac. Galeopsis tetrahit L.) nazywany jest również kocim pyskiem, poziewnikiem drobnokwiatowym lub konopką. Należy do rodziny jasnotowatych (z łac. Lamiaceae). To roślina, która przez wiele osób uważana jest wyłącznie za chwast. Tymczasem jej właściwości lecznicze znane i wykorzystywane są w medycynie ludowej i lecznictwie naturalnym już od czasów starożytnych. Ziele poziewnika szorstkiego jest źródłem wielu substancji bioaktywnych o wielokierunkowym, pozytywnym wpływie na funkcjonowanie organizmu. Charakteryzuje go przede wszystkim obecność krzemionki, garbników, flawonoidów, saponin oraz goryczki. Może działać wykrztuśnie, moczopędnie, poprawiać funkcjonowanie przewodu pokarmowego oraz korzystnie wpływać na stan skóry, włosów i paznokci.

Pokrzywa indyjska (Coleus forskohlii) potocznie zwana jest również forskoliną, od nazwy charakterystycznej dla niej substancji bioaktywnej. Należy do rodziny pokrzywowców (Lamiaceae). Od lat wykorzystywana jest w medycynie indyjskiej i ajurwedyjskiej. Dużą popularnością cieszy się również krajach afrykańskich, gdzie wykorzystywana jest jako naturalny lek na problemy z układem pokarmowym i moczowym. Stanowi źródło wielu aktywnych biologicznie substancji, zwłaszcza diterpenów, które mają prozdrowotny wpływ na funkcjonowanie organizmu. Pokrzywa indyjska znana jest głównie jako środek wspomagający odchudzanie i spalanie tkanki tłuszczowej, jednak nie jest to jej jedyne zastosowanie. Może pozytywnie wpływać również na pracę tarczycy, układu pokarmowego i moczowego, zwiększać odporność na stres oraz obniżać ciśnienie tętnicze.

Podbiał pospolity (Tussilago farfara L.) nazywany jest także białkuchem, oślą stopą, końskim kopytem, bożym liczkiem lub kaczyńcem. Jego łacińska nazwa pochodzi od słów tussi oraz ago, które oznaczają kolejno „kaszel” oraz „wypędzam”. To roślina zaliczana do rodziny astrowatych (Asteraceae Dum), której liście wykorzystywane są w lecznictwie naturalnym już od czasów starożytnych. Charakteryzuje je wysoka zawartość flawonoidów, garbników, śluzów, karotenoidów oraz wielu innych substancji, dzięki którym ma silne właściwości wykrztuśne, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. Dlatego podbiał stosowany jest głównie w leczeniu chorób górnych dróg oddechowych, zwłaszcza tych przebiegających z mokrym lub suchym kaszlem oraz bólem gardła. W ostatnich latach pojawiają się jednak doniesienia o potencjalnych możliwościach szerszego wykorzystania podbiału pospolitego m.in. w profilaktyce i leczeniu nowotworów oraz cukrzycy.

Rutwica lekarska (z łac. Galega officinalis) to roślina ozdobna i lecznicza. Nazywana jest także kozim zielem lub kozią rutą. Należy do rodziny bobowatych (z łac. Fabaceae), Niestety do dziś brakuje rzetelnych badań klinicznych potwierdzających jej wpływ na organizm człowieka oraz opisujących możliwości jej zastosowania w konkretnych jednostkach chorobowych. Badania sugerują, że może mieć działanie hipoglikemizujące (obniżać poziom cukru we krwi) oraz pobudzające produkcję prolaktyny. Mimo to rutwica lekarska jest również źródłem substancji trujących, dlatego zawsze powinna być stosowana pod kontrolą specjalisty, aby uniknąć efektów niepożądanych.