Marta Wiśniewska (4)

ß-globuliny to jedna z frakcji białek występujących w osoczu krwi. Razem z fibrynogenem i albuminami stanowią białko całkowite. Ich funkcje są bardzo ważne, m.in. modulują układ odpornościowy. Podwyższony lub obniżony poziom beta-globulin może świadczyć o wielu schorzeniach – od chorób wątroby po zaburzenia w układzie krwiotwórczym. Nieprawidłowe wyniki zawsze należy skonsultować z lekarzem, który zleci dalszą diagnozę.

Cholesterol to jeden z kluczowych wskaźników w kontekście ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Na całkowite stężenie cholesterolu składają się jego wszystkie cząsteczki – zarówno te dostarczane z pokarmem, jak i syntetyzowane przez organizm. Cholesterol całkowity to zsumowana wartość frakcji cholesterolu HDL i LDL oraz trójglicerydów. Poziom tej substancji oznacza się w badaniu, określanym panelem lipidowym.

Poziom cholesterolu to czynnik, który warto profilaktycznie kontrolować minimum raz w roku. Jest to istotne, gdyż jego wysokie stężenie wiąże się z ryzykiem powstawania tzw. złogów, które w konsekwencji prowadzą m.in. do rozwoju miażdżycy, grożącej zawałem serca. Wysoki poziom cholesterolu najczęściej spowodowany jest niewłaściwą dietą, brakiem aktywności fizycznej i siedzącym trybem życia. Jego wykonanie zaleca się zarówno przy podejrzeniu konkretnych schorzeń, jak i w ramach profilaktyki.

Chlor w organizmie spełnia ważne funkcje jako składnik płynu pozakomórkowego. Jego odpowiedni poziom jest niezbędny do zachowania równowagi wodno-elektrolitowej. Wchodzi również w skład tkanki podskórnej, kości i skóry oraz wykorzystywany jest do syntezy soków żołądkowych. Stężenie chloru we krwi zwykle wykonuje się jako badanie w ramach diagnostyki tzw. panelu elektrolitowego, gdzie jednocześnie sprawdza się także poziom potasu i sodu – stężenie tych 3 pierwiastków jest wzajemnie ze sobą powiązana.

Ceruloplazmina zaliczana jest do tzw. białek fazy ostrej co oznacza, że jej zwiększona produkcja następuje na skutek stanu zapalnego w organizmie. Co istotne, stężenie tej substancji w organizmie wykorzystywane jest również podczas oceny stężenia miedzi w organizmie (prawie 90% tego pierwiastka wchodzi w skład ceruloplazminy). Podwyższony poziom tej substancji może wskazywać także na rozwój nowotworu.

CEA, czyli inaczej antygen rakowo-płodowy, to substancja należąca do tzw. glikoprotein. Jest intensywnie produkowana w okresie rozwoju płodowego, natomiast później jej produkcja zanika, choć śladowe ilości są wytwarzane przez trzustkę, jelita i wątrobę. Antygen rakowo-płodowy (CEA) zaliczany jest do tzw. markerów nowotworowych i stosowany w diagnostyce tych schorzeń.

Całkowita zdolność surowicy do wiązania żelaza (TIBC) to wskaźnik pozwalający na ocenę całkowitej ilości żelaza, możliwej do związania się z transferyną, czyli białkiem będącym nośnikiem tego składnika mineralnego (żelaza). Oznaczenie stężenia TIBC jest stosowane w rozpoznaniu anemii, a także wszelkich zaburzeń związanych z gospodarką żelaza.

C-końcowy telopeptyd kolagenu typu I (ICTP) to tak zwany współczynnik resorpcji kości, który wskazuje na zmiany biochemiczne zachodzące w kościach. Powstaje jako produkt uboczny procesów degradacyjnych włókien kolagenowych, dlatego też jego poziom wykorzystywany jest w diagnostyce schorzeń układu kostnego, zwłaszcza tych związanych z niszczeniem się kości i ubytkiem ich gęstości mineralnej.

C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I to badanie umożliwiające ocenę syntezy kolagenu we krwi. Oznaczenie jego stężenia we krwi może dostarczać informacji o procesach związanych z metabolizmem tkanki łącznej, w tym tkanki kostnej. Badanie polega na pobraniu próbki krwi do diagnozy laboratoryjnej i zalecane jest w przypadku diagnostyki osteoporozy, zmian deformacyjnych kości czy innych schorzeń w obrębie tych struktur.