Eukaliptus (Eucalyptus) jest rodzajem drzew i krzewów należących do rodziny mirtowatych. Pod nazwą danej rośliny kryje się ponad 700 gatunków o cennych właściwościach przeciwbakteryjnych, przeciwzapalnych i przeciwwirusowych. Jakie są wskazania do suplementacji rośliny? Eukaliptus zalecany jest na przeziębienie, grypę i inne schorzenia z obecną gorączką. Jest on również częstym składnikiem kremów dla cery dojrzałej, opóźniających proces starzenia skóry. Olejki eteryczne zawarte w roślinie działają kojąco na układ nerwowy i ułatwiają codzienne zasypianie. Poznaj właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie eukaliptusa.
Eukaliptus – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Olejek eukaliptusowy
Wiedza w pigułce
- Najcenniejszym surowcem zielarskim są dojrzałe liście eukaliptusa, które zawierają największe stężenie substancji biologicznie czynnych w porównaniu z młodymi liśćmi.
- Oprócz eukaliptolu liście eukaliptusa dostarczają również garbników, flawonoidów oraz kwasów fenolowych, które odpowiadają za ich wysoką aktywność przeciwutleniającą.
- Skład chemiczny olejku eukaliptusowego zależy od gatunku rośliny, warunków klimatycznych i terminu zbioru, co może wpływać na zawartość poszczególnych związków aktywnych.
- Olejek eukaliptusowy stosowany w postaci nierozcieńczonej może działać drażniąco na skórę i błony śluzowe, dlatego przed użyciem zewnętrznym zwykle wymaga odpowiedniego rozcieńczenia.
- Badania wskazują, że związki obecne w liściach eukaliptusa wykazują potencjał przeciwutleniający i przeciwzapalny, dlatego pozostają przedmiotem badań nad ich możliwym wykorzystaniem w medycynie i farmacji.
Eukaliptus – jakie ma właściwości?
Eukaliptus od lat stosowany jest w ziołolecznictwie i przemyśle kosmetycznym. Które związki aktywne odpowiadają za cenne właściwości eukaliptusa? Są to:
- garbniki,
- kamfen,
- limonen,
- pinen,
- felandren.
Eukaliptus wykazuje silne działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe. Pozyskiwany z rośliny olejek eteryczny jest często stosowanym preparatem w walce z grzybami patogennymi, nitkowatymi, dermatofitycznymi i włóknistymi. Preparat jest bogaty w eukaliptol i cytronellal odpowiadające za jego immunomodulujące właściwości. Eukaliptus znany jest również ze swoich wykrztuśnych i rozgrzewających właściwości.
>> Zioła na przeziębienie i kaszel - które wybrać?
Eukaliptus – działanie i wskazania do stosowania
Na co pomaga eukaliptus? Roślina zalecana jest w przypadku obecnych stanów zapalnych, bakterii i grzybów. Z tego względu w ziołolecznictwie traktowana jest jako naturalny lek na trądzik. Eukaliptus może być stosowany w chorobach reumatycznych i bólach mięśni.
Eukaliptus na przeziębienie
Preparaty z eukaliptusem zalecane są szczególnie na przeziębienie i infekcje górnych dróg oddechowych. Zioło znane jest ze swoich wykrztuśnych właściwości. Z tego względu roślina pomoże w pozbyciu się uporczywego kaszlu. Inhalacje z olejku eukaliptusowego oczyszczą zatoki w przebiegu schorzenia i pomogą pozbyć się kataru.
Eukaliptus w kosmetyce
Eukaliptus wykazuje szczególny wpływ na kondycję skóry. Preparaty ziołowe stosowane są w przypadku obecnego łupieżu i innych problemów ze skórą głowy. Wysoka zawartość garbników w składzie rośliny łagodzi podrażnienia, infekcje i różnego rodzaju zmiany skórne – w tym liszaje.
W aptekach i sklepach ze zdrową żywnością dostępne są maści do miejscowego nakładania na skórę. Ze względu na swoje regenerujące właściwości wspierają one proces leczenia niewielkich ran i zaczerwień. Kosmetyki z eukaliptusem są jednym ze skuteczniejszych sposobów na wyrównanie kolorytu twarzy.
Na uwagę zasługują również naturalne mydła w płynie, żele pod prysznic, szampony i pasty do zębów. W sklepach ekologicznych można spotkać olejki do brody wzbogacone o ekstrakt eukaliptusowy. Zioło odpowiada za lepsze nawilżenie włosów, odżywienie zarostu i zmniejszenie jego łamliwości.
Eukaliptus na stres i zmęczenie
Preparaty z eukaliptusem mają wpływ nie tylko na fizyczne funkcjonowanie organizmu. Olejek eteryczny wykazuje pozytywny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. Regularne kąpiele z dodatkiem preparatu łagodzą skutki przewlekłego stresu, działają uspokajająco i ułatwiają codzienne zasypianie. Roślina może być pomocna w leczeniu migren utrudniających codzienne funkcjonowanie.
Eukaliptus – dawkowanie
Najcenniejszym surowcem pozyskiwanym z rośliny jest olejek eukaliptusowy. Preparat jest głównym źródłem związków aktywnych odpowiedzialnych za cenne właściwości lecznicze zioła. Eukaliptus dostępny jest w formie:
- kosmetyków,
- olejku,
- suszonych liści.
Olejek eukaliptusowy powinien być stosowany zgodnie z zaleceniami producenta oraz ESCOP (European Scientific Cooperative on Phytotherapy). Najczęstszą formą dawkowania są inhalacje. W tym celu należy rozpuścić 12 kropli olejku na 150 ml wrzątku. Dozwolone jest również użycie waporyzatora. Olejek może być także przyjmowany w formie doustnej. Zalecana dawka wynosi w tym przypadku od 0,3 do 0,6 ml preparatu. Całość należy spożywać w kilku dawkach – od 0,05 do 0,2 ml.
Dzienna dawka liści z eukaliptusa nie powinna przekraczać 6 gramów. Z suszu może być sporządzany napar. Należy w tym celu zalać 2 gramy liści wrzątkiem (około 150 ml). Całość powinna być zaparzana do 15 minut. Dzienna dawka naparu nie powinna przekraczać 3 szklanek.
Preparaty zawierające eukaliptus
W aptekach i sklepach ze zdrową żywnością dostępne są liczne preparaty z eukaliptusem. Należą do nich m.in. syrop na kaszel, spray do nosa, płyn do kąpieli na przeziębienie i pastylki do ssania. Zioło spotykane jest również w składzie leków z benzydaminą chlorowodorku, o właściwościach przeciwzapalnych i przeciwbólowych.
Eukaliptus w ciąży
Zgodnie ze współczesną wiedzą medyczną nie ma przeciwwskazań do stosowania eukaliptusa w ciąży. Olejek eteryczny zminimalizuje negatywne skutki stanu zapalnego dróg oddechowych, przeziębienia lub grypy. Aromaterapia w ciąży zalecana jest również w celu poprawy nastroju.
>> Co na ból głowy? Peparaty i sposoby na bóle głowy
Eukaliptus – przeciwwskazania do stosowania
Olejek eukaliptusowy w czystej postaci nie jest zalecany dzieciom poniżej 3. roku życia. Przeciwwskazaniem są również przewlekłe choroby układu oddechowego.
Eukaliptus – możliwe skutki uboczne
Eukaliptus stosowany zgodnie z zaleceniami nie powinien wiązać się z działaniami niepożądanymi. W przypadku nadmiernego wykorzystania olejku mogą pojawić się takie objawy jak zaburzenia rytmu serca, nudności, wymioty, zawroty głowy i zmiany skórne.
Eukaliptus w Encyklopedii ziół i roślin – podsumowanie
- Wykazuje silne działania przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe.
- Traktowany jest jako naturalny lek na trądzik, choroby reumatyczne i bóle mięśni.
- Zalecany jest na przeziębienie i infekcje górnych dróg oddechowych. Inhalacje oczyszczą zatoki, pomogą pozbyć się uporczywego kataru i kaszlu.
- Stosowany jest na łupież i inne problemy ze skórą głowy.
- Łagodzi skutki przewlekłego stresu, działa uspokajająco i ułatwia zasypianie.
Eukaliptus – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Niektóre olejki eteryczne pozyskiwane z gatunków eukaliptusa wykazują właściwości odstraszające wybrane owady, w tym komary. Skuteczność zależy jednak od rodzaju preparatu, stężenia substancji czynnych oraz sposobu stosowania. Olejek eukaliptusowy nie powinien zastępować środków odstraszających owady o potwierdzonej skuteczności, jeśli wymagana jest skuteczna ochrona przed ukąszeniami.
Nie zaleca się nakładania nierozcieńczonego olejku eukaliptusowego bezpośrednio na skórę, ponieważ może wywołać podrażnienie lub reakcję alergiczną. Jeśli producent dopuszcza stosowanie na skórę, olejek należy wcześniej odpowiednio rozcieńczyć zgodnie z jego zaleceniami. Przed pierwszym użyciem warto wykonać próbę na niewielkim fragmencie skóry i unikać kontaktu preparatu z oczami oraz błonami śluzowymi.
Świeże liście eukaliptusa nie są zwykle wykorzystywane do przygotowywania naparów przeznaczonych do spożycia. Do tego celu stosuje się wyłącznie produkty przeznaczone do użytku wewnętrznego i przygotowane zgodnie z zaleceniami producenta. Samodzielne przygotowywanie naparów ze świeżych liści nie jest zalecane, ponieważ zawartość substancji czynnych może być zmienna, a niektóre związki obecne w liściach mogą być szkodliwe po spożyciu w większych ilościach.
Czas przechowywania zależy od zaleceń producenta oraz warunków, w jakich przechowywany jest preparat. Aby zachować jego jakość, olejek warto przechowywać w szczelnie zamkniętej, ciemnej butelce, z dala od światła, źródeł ciepła i wilgoci. Przed użyciem należy sprawdzić termin ważności oraz wygląd i zapach produktu.
- Dhakad A.K., Pandey V.V., Beg S., Rawat J.M., Singh A. Biological, medicinal and toxicological significance of Eucalyptus leaf essential oil: A review. Journal of the Science of Food and Agriculture. 2018;98(3):833–848.
- Juergens U.R. Anti-inflammatory properties of the monoterpene 1,8-cineole: current evidence for co-medication in inflammatory airway diseases. Drug Research. 2014;64(12):638–646.
- Sadlon A.E., Lamson D.W. Immune-modifying and antimicrobial effects of Eucalyptus oil and simple inhalation devices. Alternative Medicine Review. 2010;15(1):33–47.
- Silva J., Abebe W., Sousa S.M., Duarte V.G., Machado M.I.L., Matos F.J.A. Analgesic and anti-inflammatory effects of essential oils of Eucalyptus. Journal of Ethnopharmacology. 2003;89(2–3):277–283.
