Lebiodka pospolita (Origanum vulgare) jest gatunkiem rośliny wieloletniej należącej do rodziny jasnotowatych. Popularne oregano znajduje zastosowanie przede wszystkim w sztuce kulinarnej. Pomimo tego miłośnicy ziołolecznictwa od lat wykorzystują cenne właściwości lebiodki. Oregano stosowane jest w niedoczynności wątroby i stanach nieżytowych żołądka. Po zioło sięgają również osoby cierpiące na zapalenie jamy ustnej i gardła. Poznaj właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie lebiodki pospolitej, czyli popularnego oregano.
Lebiodka pospolita – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie. Olejek z oregano
Wiedza w pigułce
- Lebiodka pospolita może wpływać na gospodarkę glukozową i lipidową – jej składniki są badane pod kątem oddziaływania na metabolizm cukrów i tłuszczów.
- Olejek pozyskiwany z lebiodki pospolitej zawiera m.in. karwakrol i tymol, których proporcje mogą się różnić w zależności od odmiany rośliny, warunków jej wzrostu oraz sposobu pozyskiwania surowca.
- Karwakrol obecny w lebiodce pospolitej jest badany pod kątem wpływu na biofilm bakteryjny, który ułatwia drobnoustrojom przetrwanie i może zwiększać ich odporność na niekorzystne warunki.
- Skoncentrowany olejek z lebiodki pospolitej może działać drażniąco na skórę i błony śluzowe, dlatego nie powinien być stosowany w taki sam sposób jak napar czy suszone ziele.
- Lebiodka pospolita może wywoływać reakcje nadwrażliwości, szczególnie u osób uczulonych na rośliny z rodziny jasnotowatych.
Oregano – jakie ma właściwości?
Lebiodka pospolita od lat stosowana jest jako roślina przyprawowa i lecznicza. Które składniki odpowiadają za właściwości lecznicze oregano? Są to:
- olejek eteryczny,
- flawonoidy (apigenina, luteolina),
- garbniki,
- kwas kawowy, ursolowi i rozmarynowy,
- fitosterole.
Wysoka zawartość flawonoidów w oregano odpowiada za rozkurczowe działanie rośliny. Lebiodka pospolita pobudza czynności wydzielnicze narządów. Z tego względu oddziałuje na produkcję soku żołądkowego, żółci i śliny. Oregano usprawnia również procesy trawienne, reguluje czynność nerek i gruczołów potowych. Garbiki, fenole i inne substancje zawarte w roślinie odpowiadają za właściwości:
- przeciwbiegunkowe,
- przeciwbakteryjne,
- rozkurczowe,
- moczopędne,
- wiążące szkodliwe produkty przemiany materii.
Oregano – działanie i wskazania do stosowania
Na co pomaga oregano? Lebiodka pospolita zalecana jest w przypadku nieżytu żołądka, niedoczynności wątroby oraz dróg żółciowych. Ze względu na wiatropędne działanie roślina stosowana jest w przypadku wzdęć i nadmiernej fermentacji w układzie pokarmowym. Oregano jest pomocne w leczeniu kaszlu i nieżytu górnych dróg oddechowych.
>> Zgaga - przyczyny, objawy i leczenie
Oregano stosowane zewnętrznie
Lebiodka pospolita przeznaczona jest nie tylko do użytku wewnętrznego. Stosowanie płukanki zalecane jest w przypadku uciążliwego zapalenia gardła i jamy ustnej. Oregano dodawane do kąpieli wspomaga leczenie trudno gojących się ran i świądu skóry. Zioło może być wykorzystane do obmywania chorych leżących.
Olejek z oregano
Prozdrowotne właściwości olejku z oregano były wykorzystywane już w Starożytnej Grecji. Preparat pozyskiwany jest ze świeżych liści rośliny oraz łodyg zawierających ponadprzeciętną ilość związków aktywnych.
Na co pomaga olejek z oregano? Suplement skutecznie hamuje rozwój drobnoustrojów w organizmie. Stosowany jest w przypadku zatrucia, przeziębienia i grypy. Olejek zalecany jest również na bakterie z grupy Helicobacter pylori, Candida albicans oraz E. Coli. Dwie krople olejku rozpuszczone w łyżce oleju kokosowego mogą być rozwiązaniem na bolesne afty i zapalenie dziąseł. Preparat pomaga obniżyć poziom cukru i złego cholesterolu we krwi. Zawarty w olejku karwakrol ogranicza gromadzenie się tłuszczowej tkanki podskórnej. Z tego względu preparat ma pozytywny wpływ na odchudzanie.
Olejek z oregano w kosmetyce
Olejek z oregano znajduje szerokie zastosowanie w kosmetyce. Rozcieńczony preparat należy nakładać na wacik kosmetyczny i przecierać nim twarz 1-2 razy dziennie (przed umyciem skóry). Olejek można rozcieńczać z płynem micelarnym bądź tonikiem.
Oregano – dawkowanie
Lebiodka pospolita stosowana jest najczęściej w postaci:
- olejku,
- przyprawy,
- naparu,
- kąpieli.
Napar z oregano przygotowywany jest z 2 łyżek ziela zalanego wrzątkiem (około 500 ml). Całość należy zaparzać 15 minut pod przykryciem. Ostatnim krokiem jest odcedzenie naparu i spożywanie go 2-3 razy dziennie po 0,5 szklanki.
Olejek z oregano spożywany jest doustnie. Ze względu na ostry smak i możliwość podrażnienia układu pokarmowego zalecane jest jednak rozcieńczenie preparatu w wodzie. Optymalna dawka olejku wynosi 3-5 kropel, 2-3 razy dziennie. Kuracja olejkiem nie powinna przekraczać jednego tygodnia. Zalecane jest również jednoczesne stosowanie probiotyku ze względu na możliwość wyjałowienia jelit z flory bakteryjnej.
>> Probiotyki przy zespole jelita drażliwego
Preparaty zawierające oregano
W aptekach i sklepach ze zdrową żywnością można znaleźć szereg preparatów z lebiodką pospolitą. Najpopularniejszym suplementem jest olejek z oregano, dostępny w formie kropel bądź kapsułek. Lebiodka pospolita sprzedawana jest również w postaci suszu.
Oregano w ciąży
Zgodnie ze współczesną wiedzą medyczną oregano w ciąży może być używane wyłącznie w małych ilościach. Zwiększone dawki lebiodki pospolitej mogą doprowadzić do obniżenia zdolności organizmu do przyswajania żelaza. Dotyczy to zarówno suszu, jak i olejku z oregano. Wobec tego stosowanie większej ilości oregano w ciąży i w trakcie karmienia piersią powinno być poprzedzone konsultacją ze specjalistą.
Oregano – przeciwwskazania do stosowania
Lebiodka pospolita może wywołać reakcje alergiczne i podrażnienia układu pokarmowego. Wobec tego bezpośrednim przeciwwskazaniem do stosowania rośliny są problemy ze strony układu trawiennego. Zwiększone dawki oregano nie są zalecane w ciąży i w trakcie laktacji.
Oregano – możliwe skutki uboczne
Stosowanie lebiodki oregano zgodnie z zalecaniami nie powinno się wiązać z wystąpieniem działań niepożądanych. Zwiększone ilości rośliny mogą jednak wywołać określone skutki uboczne. Należą do nich reakcje alergiczne i podrażnienia układu trawiennego, objawiające się dolegliwościami żołądkowymi.
Lebiodka pospolita w Encyklopedii ziół i roślin – podsumowanie
- Pobudza czynności wydzielnicze narządów. Z tego względu oddziałuje na produkcję soku żołądkowego, żółci i śliny.
- Wykazuje właściwości przeciwbiegunkowe, przeciwbakteryjne, rozkurczowe i moczopędne.
- Zalecana jest w przypadku nieżytu żołądka, niedoczynności wątroby oraz dróg żółciowych.
- Stosowana zewnętrzne pomaga na uciążliwe zapalenie gardła i jamy ustnej, trudno gojące się rany i świąd skóry.
- Olejek z oregano hamuje rozwój drobnoustrojów w organizmie, stosowany jest na zatrucie, przeziębienie i grypę.
- Stosowana jest w postaci olejku, przyprawy, naparu oraz kąpieli.
Lebiodka pospolita – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
U niektórych osób lebiodka pospolita może powodować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, zwłaszcza jeśli jest stosowana w większych ilościach lub w skoncentrowanej postaci. Mogą pojawić się m.in. dyskomfort w jamie brzusznej, nudności lub podrażnienie żołądka. W przypadku wystąpienia takich objawów należy ograniczyć lub przerwać stosowanie.
Lebiodka pospolita jest powszechnie wykorzystywana jako przyprawa, natomiast regularne picie jej naparu w celach zdrowotnych jest inną formą stosowania. Brakuje danych pozwalających określić bezpieczeństwo długotrwałego, codziennego spożywania naparu w większych ilościach. W przypadku regularnego stosowania warto przestrzegać zalecanego dawkowania i unikać nadmiernych ilości.
Nie określono jednego, opartego na badaniach klinicznych czasu bezpiecznego stosowania naparu z lebiodki pospolitej. Przy krótkotrwałych dolegliwościach najlepiej stosować go przez ograniczony czas, zgodnie z zaleceniami dotyczącymi danego produktu. Jeśli objawy utrzymują się, nasilają lub regularnie nawracają, warto ustalić ich przyczynę z lekarzem.
Nie ustalono jednoznacznie, czy napar z lebiodki pospolitej najlepiej pić przed czy po posiłku. Jeśli jest stosowany przy łagodnych dolegliwościach trawiennych, sposób jego przyjmowania powinien być dostosowany do zaleceń dotyczących konkretnego produktu. W przypadku wrażliwego żołądka lepiej unikać picia mocnego naparu na czczo.
- Kosakowska O., Bączek K., Przybył J.L., Pióro-Jabrucka E., Czupa W., Synowiec A., Gniewosz M., Costa R., Mondello L., Węglarz Z., Ocena składu chemicznego olejku eterycznego dziko rosnących populacji lebiodki pospolitej (Origanum vulgare L.), „Polish Journal of Agronomy” 2013;15:60–64.
- Soltani S. i wsp., A Review of the Phytochemistry and Antimicrobial Properties of Origanum vulgare L. and Subspecies, 2021.
- Tawffiq Z.S. i wsp., Phytochemical and pharmacological review on Origanum vulgare: a potential herbal cure-all, „Military Medical Science Letters” 2023;92(1):36–47.
