Dzika róża to surowiec stanowiący dobre źródło wielu cennych substancji. Jest bogatym źródłem witaminy C, w związku z czym polecana jest w przypadku jej niedoborów, w okresie rekonwalescencji po chorobie, stanach przemęczenia i nadmiernego stresu. Ze względu na silne właściwości przeciwzapalne pomaga na choroby reumatoidalne i ich objawy. Dowiedz się, na jakie jeszcze problemy można stosować dziką różę i jakie ma właściwości.
Dzika róża – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie
Wiedza w pigułce
- Owoce dzikiej róży zawierają galaktolipid (GOPO) – związek, który jest przedmiotem badań ze względu na potencjalny wpływ na zmniejszanie dolegliwości związanych z chorobą zwyrodnieniową stawów.
- Największą zawartość witaminy C zachowują owoce zbierane po pełnym dojrzeniu i suszone w niskiej temperaturze, ponieważ kwas askorbinowy jest wrażliwy na wysoką temperaturę i długotrwałe przechowywanie.
- W fitoterapii wykorzystuje się nie tylko owoce, ale również nasiona i płatki kwiatów dzikiej róży, z których pozyskuje się olej stosowany w pielęgnacji skóry oraz preparatach kosmetycznych.
- Owoce dzikiej róży są źródłem karotenoidów, flawonoidów i polifenoli, które odpowiadają za ich wysoką aktywność przeciwutleniającą.
- Ze względu na kwaśny smak owoce dzikiej róży najczęściej wykorzystuje się do przygotowywania naparów, syropów, dżemów, konfitur i soków, co pozwala urozmaicić dietę oraz zwiększyć spożycie naturalnych związków bioaktywnych.
Dzika róża – jakie ma właściwości?
Owoce dzikiej róży wręcz obfitują w cenne składniki – sklasyfikowano w nich ponad 130 związków. Charakteryzują się przede wszystkim dużą zawartością witaminy C. W składzie chemicznym dzikiej róży znajdują się także karotenoidy oraz różne związki z grupy flawonoidów. Oprócz witaminy C stwierdzono także obecność witaminy E i K oraz szeregu witamin z grupy B, a ponadto olejków eterycznych i pektyn. Dzika róża zawiera też kwasy organiczne oraz składniki mineralne, w tym zarówno makroelementy, jak i mikroelementy.
Zarówno owoce dzikiej róży, jak i jej kwiaty, wykazują szereg prozdrowotnych właściwości. Do najważniejszych należą właściwości takie jak:
- przeciwutleniające,
- przeciwzapalne,
- przeciwbakteryjne,
- przeciwgrzybiczne,
- przeciwalergiczne,
- przeciwdrobnoustrojowe,
- antyseptyczne,
- moczopędne,
- żółciopędne,
- uspokajające,
- przeciwmigrenowe,
- wzmacniające,
- odżywcze,
- odtruwające,
- uspokajające.
Wymienione właściwości sprawiają, że dzika różna znajduje zastosowanie w leczeniu wielu chorób i dolegliwości.
>> Migrena i jej objawy. Leki na bóle migrenowe
Dzika róża – działanie i wskazania do stosowania
Dzika róża:
- zapobiega osteoporozie,
- regeneruje chrząstkę stawową,
- działa przeciwbólowo w chorobach reumatycznych,
- łagodzi stany zapalne kości i stawów,
- wykazuje działanie przeciwnowotworowe,
- wypłukuje nadmiar wapnia z nerek,
- redukuje ilość i wielkość kamieni szczawianowych,
- wspomaga leczenie kamicy i chorób wątroby,
- działa przeciwwrzodowo,
- regeneruje błonę śluzową żołądka,
- łagodzi biegunki.
Dzika róża rekomendowana jest w stanach rekonwalescencji, ponieważ wzmacnia, odpręża i uspokaja, jednocześnie uzupełnia pokłady witaminy C, poprawiając odporność.
Dzika róża na choroby reumatyczne
Proszek z dzikiej róży podawany chorym na zapalne i niezapalne choroby reumatyczne wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz poprawiające sprawność czynnościową. To wszystko sprawia, że poprawiają jakość życia i umożliwiają w miarę normalne funkcjonowanie. Przypuszcza się, że dzika róża w tym przypadku wywiera podobny wpływ na organizm co niesteroidowe leki przeciwzapalne.
Dzika róża na wątrobę
Wątroba to najbardziej narażony na szkodliwe działanie reaktywnych form tlenu (RFT – rodników) organ człowieka. A jak wiadomo, dzika róża wykazuje właściwości przeciwutleniające, w związku z czym zapobiega uszkodzeniom błon komórkowych wątroby i przywraca odpowiedni poziom enzymów wątrobowych. Dodatkowo zmniejsza poziom trójglicerydów i wolnego kwasu tłuszczowego.
>> Cholesterol dobry i zły (HDL i LDL) - normy. Jak obniżyć cholesterol?
Dzika róża na skórę
Stosowanie dzikiej róży ma korzystny wpływ na stan skóry, a to wszystko za sprawą m.in. witaminy C i karotenu. Dzięki wymienionym składnikom skóra staje się odżywiona i rozjaśniona, a jej koloryt się wyrównuje. Na rynku jest całe mnóstwo kosmetyków z dziką różą, np. kremów, toników czy mydeł i żeli pod prysznic. Dużą popularnością cieszy się ekstrakt z dzikiej róży, który wykorzystywany jest do produkcji perfum.
Dzika róża – dawkowanie
Informacje dotyczące dawkowania znaleźć można na opakowaniu wybranego preparatu. Jeśli chodzi o leki, zalecenia producenta znaleźć można w dołączonej do opakowania ulotce.
Preparaty zawierające dziką różę
Dzika róża powszechnie wykorzystywana jest w produkcji leków, suplementów diety i wyrobów medycznych. Produkty te zwykle dostępne są w postaci tabletek lub kapsułek. Dzika róża stanowi także częsty składnik kosmetyków pielęgnacyjnych do cery (krem, tonik, serum), ciała (mydło, żel pod prysznic, balsam do ciała) i włosów (szampon, odżywka do włosów). Ponadto występuje pod postacią herbatek i suszu do przygotowywania naparu, a także soków gotowych do spożycia.
Dzika róża w ciąży
Nie ma żadnych przeciwwskazań do stosowania dzikiej róży w ciąży. Po preparaty z nią w składzie mogą sięgać także kobiety karmiące piersią.
Dzika róża – przeciwwskazania do stosowania
Dzika róża jest uważana za bezpieczną roślinę, jednak nie każdy powinien ją stosować. Produktów na bazie dzikiej róży powinny przede wszystkim unikać osoby po zawale serca, gdyż mogą prowadzić do zakrzepów krwi i kolejnego ataku serca. To samo tyczy się osób z zakrzepicą żył głębokich oraz po przebytym zatorze płucnym.
Ostrożność przy przyjmowaniu dzikiej róży powinny za to zachować osoby z zaburzeniami związanymi z przyswajalnością żelaza. W ich przypadku w razie chęci stosowania preparatów z dziką różą zalecana jest konsultacja z lekarzem.
>> Anemia - objawy, leczenie i przyczyny
Dzika róża – możliwe skutki uboczne
Podczas przyjmowania preparatów z dziką różą mogą wystąpić pewne skutki uboczne. Wśród możliwych działań niepożądanych mogą pojawić się takie jak:
- nudności,
- wymioty,
- biegunka,
- zgaga,
- zaparcia,
- skurcze żołądka,
- zmęczenie,
- ból głowy,
- problemy ze snem.
W razie wystąpienia powyższych dolegliwości zaleca się odstawienie wybranego preparatu, a w przypadku dużego ich nasilenia – konsultację z lekarzem.
Dzika róża w Encyklopedii ziół i roślin – Podsumowanie
Podsumowując, dzika róża:
- Zawiera duże ilości witaminy C, dlatego jej stosowanie pomaga uzupełnić niedobory.
- Działa ochronnie na wątrobę i przywraca właściwy poziom enzymów wątrobowych.
- Łagodzi dolegliwości bólowe występujące w przebiegu chorób reumatycznych.
- Poprawia wygląd i kondycję skóry, rozjaśniając ją i odżywiając.
- Jest bezpieczna dla kobiet w ciąży i w okresie karmienia.
- Występuje w postaci różnych preparatów, w tym m.in. leków i suplementów diety i jest powszechnie dostępna.
- Jej stosowanie może prowadzić do wystąpienia skutków ubocznych i nie dla każdego jest bezpieczne, dlatego warto zapoznać się z treścią ulotki wybranego produktu i stosować się do zaleceń producenta.
Dzika róża – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Tak, wysoka temperatura może powodować częściowy rozkład witaminy C, która jest wrażliwa na działanie ciepła, tlenu i światła. Z tego względu długotrwałe gotowanie może obniżać jej zawartość w przetworach z dzikiej róży. Aby ograniczyć straty, zaleca się możliwie krótki czas obróbki termicznej lub przygotowywanie naparów zgodnie z zaleceniami dla suszu.
Pestki dzikiej róży są jadalne, jednak przed spożyciem owoce powinny zostać odpowiednio oczyszczone. Wewnątrz owoców znajdują się drobne włoski, które mogą podrażniać jamę ustną, gardło i przewód pokarmowy. Z tego powodu podczas przygotowywania przetworów najczęściej usuwa się zarówno pestki, jak i otaczające je włoski.
Świeże owoce dzikiej róży zawierają bardzo duże ilości witaminy C, jednak jej zawartość może zmniejszać się podczas suszenia i przechowywania. Ostateczna ilość zależy od sposobu przetwarzania oraz warunków suszenia. Prawidłowo przygotowany susz nadal pozostaje cennym źródłem witaminy C i innych związków o działaniu antyoksydacyjnym.
Skład i zawartość substancji aktywnych zależą od sposobu przygotowania produktu. Syropy często zawierają dodatek cukru, a proces ich produkcji może wpływać na ilość witaminy C. Napary i suszone owoce również różnią się zawartością składników bioaktywnych. Dlatego poszczególne preparaty z dzikiej róży nie są równoważne pod względem składu i wartości odżywczej.
Owoce dzikiej róży najczęściej zbiera się od późnego lata do jesieni, gdy są w pełni wybarwione, jędrne i dojrzałe. Dokładny termin zależy od gatunku oraz warunków pogodowych. Zbyt wczesny zbiór może wiązać się z mniejszą zawartością cennych składników, natomiast zbyt późny – zwłaszcza po długotrwałym pozostawieniu owoców na krzewie – może wpływać na ich jakość i trwałość.
- Kaszuba M., Viapiana A., Wesołowski M. Dzika róża (Rosa canina L.) jako źródło witamin i przeciwutleniaczy w diecie człowieka. Farmacja Polska. 2019;75(2):97–102. DOI: 10.32383/farmpol/116295
- Negrean O.R., Farcaș A.C., Nemeș S.A., et al. Recent advances and insights into the bioactive properties and applications of Rosa canina L. and its by-products. Heliyon. 2024;10:e30816.
- Kohlmünzer S. Farmakognozja. PZWL.
- Lamer-Zarawska E., Kowal-Gierczak B., Niedworok J. (red.). Fitoterapia i leki roślinne. PZWL.
