Redakcja Apteline (18)

Wazopresyna (AVP) jest hormonem antydiuretycznym, odgrywającym znaczącą rolę w regulowaniu gospodarki wodnej organizmu. Produkuje ją podwzgórze, zaś wydzielanie jest zależne od ciśnienia tętniczego i objętości krążącej w organizmie krwi. Działa głównie w nerkach, powodując zmniejszenie oddawania wody do moczu.

Wazoaktywny polipeptyd jelitowy (VIP) to hormon wydzielany przez komórki budujące błonę śluzową trzustki, jelit oraz niektóre struktury w mózgu. Pełni funkcje związane z prawidłowym funkcjonowaniem układu pokarmowego – pobudza motorykę jelit i żołądka, aktywuje wydzielanie żółci i soku trzustkowego. Badanie VIP jest pomocne m.in. w diagnostyce przewlekłych biegunek i zaburzeń wodno-elektrolitowych.

Ceruloplazmina zaliczana jest do tzw. białek fazy ostrej co oznacza, że jej zwiększona produkcja następuje na skutek stanu zapalnego w organizmie. Co istotne, stężenie tej substancji w organizmie wykorzystywane jest również podczas oceny stężenia miedzi w organizmie (prawie 90% tego pierwiastka wchodzi w skład ceruloplazminy). Podwyższony poziom tej substancji może wskazywać także na rozwój nowotworu.

CEA, czyli inaczej antygen rakowo-płodowy, to substancja należąca do tzw. glikoprotein. Jest intensywnie produkowana w okresie rozwoju płodowego, natomiast później jej produkcja zanika, choć śladowe ilości są wytwarzane przez trzustkę, jelita i wątrobę. Antygen rakowo-płodowy (CEA) zaliczany jest do tzw. markerów nowotworowych i stosowany w diagnostyce tych schorzeń.

Całkowita zdolność surowicy do wiązania żelaza (TIBC) to wskaźnik pozwalający na ocenę całkowitej ilości żelaza, możliwej do związania się z transferyną, czyli białkiem będącym nośnikiem tego składnika mineralnego (żelaza). Oznaczenie stężenia TIBC jest stosowane w rozpoznaniu anemii, a także wszelkich zaburzeń związanych z gospodarką żelaza.

C-końcowy telopeptyd kolagenu typu I (ICTP) to tak zwany współczynnik resorpcji kości, który wskazuje na zmiany biochemiczne zachodzące w kościach. Powstaje jako produkt uboczny procesów degradacyjnych włókien kolagenowych, dlatego też jego poziom wykorzystywany jest w diagnostyce schorzeń układu kostnego, zwłaszcza tych związanych z niszczeniem się kości i ubytkiem ich gęstości mineralnej.

C-końcowy propeptyd prokolagenu typu I to badanie umożliwiające ocenę syntezy kolagenu we krwi. Dzięki temu możliwa jest także m.in. ocena gęstości mineralizacji kości. Badanie polega na pobraniu próbki krwi do diagnozy laboratoryjnej i zalecane jest w przypadku diagnostyki osteoporozy, zmian deformacyjnych kości czy innych schorzeń w obrębie tych struktur.

Biopsja tarczycy należy do badań inwazyjnych, przeprowadzanych w ramach diagnostyki nowotworowej. Rak tarczycy jest jednym z rzadziej występujących nowotworów i może przez wiele lat rozwijać się bezobjawowo. Z tego też powodu często jest wykrywany na dość późnym etapie. Przeprowadzenie biopsji, zaliczanej do tzw. badań histopatologicznych, pozwala na potwierdzenie obecności zmian nowotworowych i dobranie odpowiedniej terapii.

Wapń całkowity jest jednym z badań krwi, które pozwala wykryć stężenie tego pierwiastka w surowicy. Jest ono często zlecane w ocenie czynności przytarczyc czy kontroli metabolizmu wapnia. Pomiar wykonuje się także u pacjentów po przeszczepie nerek, w trakcie leczenia nowotworu złośliwego czy z nadczynnością przytarczyc. Wapń całkowity sprawdza się również u osób, którym przetoczono duże ilości krwi.