Kwas winowy (tartaric acid) w kosmetykach – działanie, właściwości, zastosowanie

Czym jest tartaric acid?

Kwas winowy to organiczny związek chemiczny należący do grupy alfa-hydroksykwasów. W kosmetykach występuje pod nazwą INCI Tartaric Acid. Chemicznie jest opisywany jako kwas 2,3-dihydroksybursztynowy. Numery CAS to: 133-37-9, 147-71-7 oraz 87-69-4. W zależności od stężenia tartaric acid może działać delikatnie albo wyraźnie złuszczająco. Najczęściej pojawia się w produktach do pielęgnacji twarzy: do skóry z przebarwieniami, nierówną strukturą, nadmiarem sebum lub pierwszymi oznakami starzenia.

Kwas winowy – właściwości

Najważniejsze właściwości tartaric acid:

• jest alfa-hydroksykwasem wspierającym złuszczanie powierzchniowych warstw naskórka,
• może występować w postaci krystalicznego proszku,
• rozpuszcza się w wodzie i alkoholu,
• ma kwaśny odczyn,
• wykazuje właściwości keratolityczne (rozluźnia połączenia między martwymi komórkami naskórka),

Tartaric acid – zastosowanie w kosmetyku

Przy niższych stężeniach częściej działa jako regulator pH, a przy wyższych może silniej wspierać złuszczanie i poprawę wyglądu skóry. Tartaric acid w kosmetyku może:

• złuszczać martwe komórki naskórka,
• wygładzać powierzchnię skóry,
• rozjaśniać cerę i wspierać wyrównanie koloru,
• pomagać zmniejszać widoczność drobnych nierówności,
• wspierać oczyszczanie porów,
• regulować aktywność gruczołów łojowych, czyli wpływać na ilość wydzielanego sebum,
• działać wspomagająco przy skórze tłustej i trądzikowej,
• regulować pH kosmetyku,
• działać maskująco i wpływać na walory użytkowe receptury.

Tartaric Acid – typ substancji i pochodzenie

Tartaric acid występuje przede wszystkim w winogronach, z których często pozyskuje się go jako produkt uboczny przy produkcji wina. W przemyśle kosmetycznym stosuje się zarówno formy roślinne kwasu winowego, jak i syntetyczne, co pozwala na uzyskanie surowca o najwyższym stopniu czystości. Obie te postacie mają identyczną budowę chemiczną i wykazują taką samą skuteczność w działaniu na skórę. W kosmetykach kwas winowy klasyfikowany jest jako:

• alfa-hydroksykwas (AHA),
• eksfoliant (substancja złuszczająca),
• regulator pH,
• substancja maskująca.

W jakich kosmetykach znajduje się tartaric acid?

Kwas winowy jest wykorzystywany w produktach do złuszczania, rozjaśniania i wygładzania skóry, a także w wybranych kosmetykach do włosów i skóry głowy, jak:

• toniki i płyny złuszczające,
• kremy i sera do skóry z przebarwieniami lub oznakami starzenia,
• maseczki oczyszczające i rozjaśniające,
• preparaty do skóry trądzikowej i problematycznej,
• peelingi chemiczne,
• produkty do pielęgnacji dłoni i stóp o działaniu złuszczającym,
• szampony i odżywki pomagające regulować pH skóry głowy.

Tartaric acid – czy substancja jest bezpieczna?

Kwas winowy jest uznawany za składnik bezpieczny do stosowania w kosmetykach, a czysta substancja nie została sklasyfikowana jako niebezpieczna. Bezpieczeństwo kwasu winowego zależy jednak od kilku czynników:

• stężenia,
• częstości stosowania,
• rodzaju produktu,
• reaktywności skóry.

Dobór kosmetyku zawsze warto dopasować do potrzeb skóry i całej rutyny pielęgnacyjnej. Przy skórze szczególnie wrażliwej lepiej sięgać po produkty o łagodniejszym działaniu i niższym stężeniu substancji aktywnych. 

Najważniejsze informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tartaric acid:

• może powodować podrażnienie przy wyższych stężeniach lub zbyt częstym używaniu,
• możliwe objawy nadwrażliwości po kwasie winowym to zaczerwienienie, pieczenie, świąd lub łuszczenie,
• tartaric acid może zwiększać wrażliwość skóry na promieniowanie UV, dlatego przy kuracji kwasami ważna jest ochrona przeciwsłoneczna,
• nie zaleca się łączenia tartaric acid z innymi silnie działającymi kwasami bez ostrożności.

Przeciwwskazania do stosowania tartaric acid

Tartaric acid nie będzie dobrym wyborem dla każdej skóry, zwłaszcza gdy występuje w produkcie o wyraźnym działaniu złuszczającym. Ostrożność jest wskazana przede wszystkim przy skórze bardzo wrażliwej, podrażnionej albo uszkodzonej.

Zaleca się szczególną ostrożność w następujących przypadkach:

• skóra bardzo sucha i reaktywna;
• naruszenie bariery ochronnej, gdy składnik może wniknąć zbyt intensywnie i pogłębić problem suchości skóry;
• aktywne podrażnienia, w tym pieczenie, widoczne zaczerwienienie, uszkodzenie ciągłości skóry;
• równoległe stosowanie kilku silnych substancji złuszczających (np. innych kwasów AHA lub BHA);
• brak ochrony przeciwsłonecznej, gdyż kwas winowy zwiększa wrażliwość skóry na promieniowanie UV, co podczas kuracji może skutkować trwałymi przebarwieniami.

Przed regularnym używaniem nowego kosmetyku z kwasem winowym dobrze jest wykonać próbę na małym fragmencie skóry. Jeżeli pojawi się zaczerwienienie, pieczenie, świąd albo nasilone łuszczenie, stosowanie należy przerwać i skonsultować się z dermatologiem.

Czy kobiety w ciąży mogą używać kosmetyków z kwasem winowym? 

W materiałach dotyczących kwasu winowego pojawia się informacja, że jest uznawany za bezpieczny także dla kobiet w ciąży, jednak w tym okresie warto przeciwwskazania omówić z lekarzem.

Tartaric acid – podsumowanie

Tartaric acid, czyli kwas winowy, to alfa-hydroksykwas stosowany w kosmetykach głównie ze względu na działanie złuszczające, wygładzające i wspierające wyrównanie koloru skóry. Jednocześnie może regulować pH w kosmetyku. Kwas winowy może występować w tonikach, peelingach chemicznych, kremach, serach, maseczkach oraz wybranych produktach do skóry głowy i włosów. Tartaric acid jest uznawany za składnik bezpieczny, ale jak inne kwasy może podrażniać skórę przy zbyt intensywnym stosowaniu. Największą ostrożność powinny zachować osoby ze skórą wrażliwą i uszkodzoną. Podczas stosowania kosmetyków z kwasem winowym należy zadbać o codzienną ochronę przeciwsłoneczną, szczególnie gdy produkt ma wyraźne działanie złuszczające.