Podstawą leczenia alergii jest unikanie ekspozycji na alergen, ale bywa to niemożliwe, a wtedy niezbędne są leki. Jak działają leki przeciwhistaminowe? Ich działanie polega na blokowaniu receptorów histaminowych H1, dzięki czemu zmniejszają objawy wywołane przez histaminę – substancję uwalnianą podczas reakcji alergicznej.
Najczęściej stosowane substancje czynne w lekach II generacji to:
-
cetyryzyna,
-
lewocetyryzyna,
-
loratadyna,
-
desloratadyna,
-
feksofenadyna,
-
bilastyna.
Nowoczesne leki przeciwhistaminowe rzadziej powodują senności lub wywołują ją znacznie rzadziej niż preparaty starszej generacji. Są skuteczne przede wszystkim w łagodzeniu:
Leki złożone – dobry wybór przy zatkanym nosie
Jeżeli oprócz typowych objawów alergii pojawia się silna niedrożność nosa, lekarz lub farmaceuta może zaproponować preparat zawierający lek przeciwhistaminowy oraz pseudoefedrynę.
Pseudoefedryna obkurcza naczynia krwionośne błony śluzowej nosa, dzięki czemu zmniejsza obrzęk i ułatwia oddychanie. Takie preparaty najlepiej sprawdzają się podczas krótkotrwałego nasilenia objawów, gdy dominującym problemem jest zatkany nos. Takie leki na alergię bez recepty są przeznaczone do krótkotrwałego stosowania. Nie powinny być jednak stosowane przewlekle do łagodzenia uciążliwych objawów ani profilaktycznie.
Szczególną ostrożność podczas stosowania preparatów zawierających pseudoefedrynę powinny zachować osoby cierpiące na:
-
niekontrolowane nadciśnienie tętnicze,
-
ciężką chorobę wieńcową,
-
zaburzenia rytmu serca,
-
nadczynność tarczycy,
-
jaskrę z zamkniętym kątem przesączania,
-
przerost gruczołu krokowego z utrudnionym oddawaniem moczu,
-
ciężką niewydolność nerek.
Pseudoefedryna może także powodować takie działania niepożądane, jak bezsenność, pobudzenie, kołatanie serca oraz wzrost ciśnienia tętniczego.
Tabletki musujące – wygodna forma, ale czy działają szybciej?
Tabletki musujące po rozpuszczeniu w wodzie tworzą gotowy do wypicia roztwór i są jedną z doustnych form leku obok preparatów dostępnych także w postaci tabletek powlekanych. Dla wielu osób są wygodniejsze niż klasyczne tabletki, szczególnie gdy występują trudności z połykaniem, jednak niekoniecznie wchłaniają się szybciej. Rozpuszczona postać może nieco skrócić czas rozpadania się preparatu w przewodzie pokarmowym, jednak o początku działania decyduje przede wszystkim właściwości substancji czynnej oraz jej wchłanianie, a także profil składników aktywnych. W praktyce różnice kliniczne są zwykle niewielkie i większość pacjentów nie odczuwa istotnie szybszej ulgi.
Wapno na alergię – czy rzeczywiście pomaga?
Preparaty wapnia od lat są stosowane jako środek wspomagający leczenie alergii. Współczesne badania naukowe nie potwierdzają jednak jednoznacznie, aby wapń skutecznie zmniejszał objawy alergicznego nieżytu nosa lub innych chorób alergicznych.
Może być stosowany jako suplement u osób z niedoborem wapnia, ale nie powinien zastępować leków przeciwhistaminowych ani być traktowany jako podstawowe leczenie alergii.
Preparaty wspomagające leczenie alergii
Na rynku dostępnych jest wiele suplementów, kóre mogą stanowić wsparcie dla alergików, m.in.:
-
kwercetyna,
-
czarnuszka,
-
probiotyki,
-
witamina C,
-
ekstrakty roślinne.
Część badań sugeruje możliwe korzyści u niektórych pacjentów, jednak wyniki są niejednoznaczne. Obecnie brakuje wysokiej jakości dowodów naukowych pozwalających rekomendować te preparaty jako standardowe leczenie alergii. Mogą stanowić element wspomagający terapię, ale nie zastępują leków o udowodnionej skuteczności.
Leki antyhistaminowe - przewodnik doboru
| Objawy | Stosowane rozwiązanie |
| Kichanie, świąd nosa i oczu, wodnisty katar | Doustny lek przeciwhistaminowy II generacji. Doustne leki przeciwhistaminowe II generacji zawierają najczęściej cetyryzynę, lewocetyryzynę, loratadynę, desloratadynę, feksofenadynę, bilastynę lub rupatadynę. Są one leczeniem pierwszego wyboru w alergicznym nieżycie nosa i pokrzywce, ponieważ skutecznie łagodzą kichanie, świąd, wodnisty katar i łzawienie oczu, a przeciwhistaminowe leki blokują działanie histaminy, a jednocześnie znacznie rzadziej powodują senność niż starsze leki przeciwhistaminowe, ponieważ w niewielkim stopniu przenika do ośrodkowego układu nerwowego. |
| Katar alergiczny i silnie zatkany nos | Preparat złożony zawierający lek przeciwhistaminowy oraz pseudoefedrynę (jeśli nie ma przeciwwskazań). |
| Dziecko, które nie połyka tabletek | Syrop, krople doustne lub tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej – zgodnie z wiekiem, masy ciała i zaleceniami producenta, jeśli dotyczy dawkowania danego preparatu; leki przeciwhistaminowe należy stosować zgodnie z ulotką. |
| Silne sezonowe objawy alergii | Doustny lek przeciwhistaminowy, m.in. przy dolegliwościach takich jak katar sienny, a w przypadku utrzymujących się objawów warto rozważyć donosowy glikokortykosteroid po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. |
Tabletki przeciwalergiczne a atopowe zapalenie skóry
Doustne leki przeciwhistaminowe nie leczą przyczyny atopowego zapalenia skóry (AZS), ponieważ choroba ma złożone podłoże związane z zaburzeniem funkcji bariery skórnej i nieprawidłową odpowiedzią układu odpornościowego. Mogą jednak przynieść ulgę niektórym pacjentom, zwłaszcza jeśli AZS współistnieje z alergicznym nieżytem nosa, pokrzywką lub nasilonym świądem. Warto pamiętać, że skuteczność leków przeciwhistaminowych w łagodzeniu świądu wywołanego wyłącznie AZS jest ograniczona, dlatego podstawą leczenia pozostają regularne stosowanie emolientów, odpowiednia pielęgnacja skóry oraz leki o działaniu przeciwzapalnym zalecone przez lekarza. W przypadku utrzymujących się lub nasilających objawów konieczna może być konsultacja dermatologiczna lub alergologiczna w celu doboru optymalnej terapii. Do objawów zaostrzenia AZS zaliczamy przede wszystkim podrażnienie skóry, zaczerwienienie, charakterystyczne zmiany skórne. Swędząca wysypka nie jest objawem AZS, ale może mieć związek z alergią.
Działania niepożądane leków na alergię
Nowoczesne doustne leki przeciwhistaminowe II generacji rzadziej powodują działania niepożądane niż preparaty starszej generacji. Mimo to u części osób mogą wystąpić:
-
senność lub uczucie zmęczenia (częściej po cetyryzynie i lewocetyryzynie),
-
ból głowy,
-
suchość w jamie ustnej,
-
zawroty głowy,
-
nudności lub dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
Choć większość leków II generacji nie upośledza koncentracji w takim stopniu jak starsze preparaty, po pierwszej dawce warto sprawdzić swoją indywidualną reakcję przed prowadzeniem pojazdów lub obsługą maszyn. Należy odstawić lek i skontaktować się z lekarzem, jeśli wystąpią objawy ciężkiej reakcji alergicznej na lek, takie jak obrzęk twarzy, języka lub gardła, trudności w oddychaniu, nasilona wysypka, omdlenie czy silne kołatanie serca. Konsultacja lekarska jest wskazana również wtedy, gdy objawy alergii utrzymują się mimo leczenia lub wyraźnie się nasilają.
