Leki przeciwhistaminowe bez recepty pomagają w łagodzeniu objawów alergii – zarówno sezonowej (np. na pyłki roślin), jak i całorocznej (np. na kurz, sierść zwierząt czy pleśń). Są stosowane w leczeniu różnych postaci reakcji alergicznych, takich jak:
- alergie skórne – np. pokrzywki, świądu, wysypek, obrzęku naczynioruchowego;
- alergiczny nieżyt nosa (katar sienny) – objawiający się kichaniem, wodnistym katarem i swędzeniem nosa;
- alergiczne zapalenie spojówek – powodujące zaczerwienienie, łzawienie i pieczenie oczu.
Jak działają leki przeciwhistaminowe?
Lekarstwa te działają poprzez blokowanie receptorów histaminowych H1, które odpowiadają za reakcję organizmu na histaminę – substancję wywołującą objawy alergii. Dzięki temu pomagają zmniejszyć swędzenie, obrzęk, katar czy łzawienie oczu. Zależnie od potrzeb wykorzystuje się doustne leki przeciwhistaminowe (w postaci tabletek, syropów) lub preparaty miejscowe (krople oczne, krople do nosa, maść na skórę).
Leki antyhistaminowe bez recepty – generacje
Leki przeciwhistaminowe bez recepty dzieli się na 2 podstawowe grupy, tj. leki pierwszej i drugiej generacji. Główne różnice dotyczą selektywności działania oraz ryzyka wystąpienia skutków ubocznych, takich jak senność i wpływ na serce.
Leki przeciwhistaminowe I generacji
Mają szersze działanie, oprócz receptorów H1 blokują także inne receptory. Niektóre z nich mają właściwości przeciwwymiotne, np. dimenhydrynat stosowany w chorobie lokomocyjnej. Przykłady leków przeciwhistaminowych pierwszej generacji stosowanych w alergii to:
- antazolina,
- mepiramina,
- chlorfeniramina,
- dimetynden,
- feniramina,
- triprolidyna.
Ze względu na wpływ na układ nerwowy mogą wywoływać:
- senność, znużenie, spowolnienie reakcji,
- zaburzenia koordynacji ruchowej,
- suchość w jamie ustnej,
- zawroty i bóle głowy,
- zaburzenia widzenia,
- trudności w oddawaniu moczu,
- zaburzenia rytmu serca,
- dolegliwości ze strony układu pokarmowego (nudności, bóle brzucha).
Leki przeciwhistaminowe II generacji
Działają długo, dlatego zazwyczaj stosuje się je raz na dobę. Leki do stosowania miejscowego, takie jak krople do oczu, spray do nosa czy żele na skórę, stosuje się zazwyczaj 2–3 razy dziennie (w zależności od wskazań, rodzaju substancji czynnej oraz wieku pacjenta). Leki II generacji są bardziej selektywnie wobec receptorów H1 w stosunku do leków I generacji. Należą do nich:
- bilastyna,
- cetyryzyna,
- desloratadyna,
- feksofenadyna,
- lewocetyryzyna,
- loratadyna,
- olopatadyna – w kroplach do oczu,
- azelastyna – w kroplach do oczu i sprayach do nosa.
Leki przeciwhistaminowe drugiej generacji są lepiej tolerowane niż starsze i rzadziej powodują senność, jednak u niektórych osób może ona wystąpić, a oprócz tego również:
- bóle głowy,
- suchość w jamie ustnej,
- zmęczenie,
- zaburzenia rytmu serca (rzadziej niż przy lekach I generacji).
W niektórych przypadkach, szczególnie po lekach pierwszej generacji, może pojawić się reakcja paradoksalna – nasilenie objawów alergicznych, np. wysypki lub świądu skóry.
Tabletki przeciwhistaminowe dla dorosłych
Leki przeciwhistaminowe dla dorosłych są dostępne w różnych formach, m.in.:
- tabletki,
- maści przeciwhistaminowe do stosowania na skórę,
- krople do oczu,
- spraye do nosa.
Niektóre preparaty zawierają dodatkowe składniki, np. pseudoefedrynę lub fenylefrynę, które działają obkurczająco na naczynia krwionośne i pomagają złagodzić katar sienny. Takie leki są przeznaczone dla osób od 12. roku życia.
Syropy przeciwhistaminowe dla dzieci
Leki przeciwhistaminowe dla dzieci są dostępne głównie w postaci:
- syropów z desloratadyną, cetyryzyną lub loratadyną (od 2. roku życia),
- kropli doustnych z dimetyndenem (dawkowanie zależne od masy ciała),
- kropli do oczu stosowanych w alergicznym zapaleniu spojówek (zwykle od 2. roku życia),
- sprayów do nosa (zwykle od 6. roku życia),
- preparatów do stosowania na skórę, np. żelu z dimetyndenem na swędzenie i wysypki alergiczne.
