Choroby serca i układu krążenia należą do najczęstszych problemów zdrowotnych na świecie i stanowią jedną z głównych przyczyn zgonów. Obejmują schorzenia dotyczące mięśnia sercowego, naczyń krwionośnych oraz układu przewodzącego serca, takie jak choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia rytmu serca czy nadciśnienie tętnicze. W Polsce z chorobami układu krążenia żyją miliony pacjentów, a ryzyko ich wystąpienia zwiększa się wraz z wiekiem.
Na rozwój chorób serca istotny wpływ mają zarówno czynniki genetyczne, jak i styl życia. Do najważniejszych czynników ryzyka zalicza się miażdżycę, palenie tytoniu, brak ruchu, nadwagę, cukrzycę oraz nieprawidłowe nawyki żywieniowe. Dla zachowania zdrowego serca znaczenie ma regularna aktywność fizyczna, utrzymywanie prawidłowej masy ciała oraz odpowiednio zbilansowana codzienna dieta.
Leki na serce na receptę stosuje się w leczeniu schorzeń o różnym podłożu. Dobór terapii zależy od rodzaju choroby, jej zaawansowania, wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz indywidualnej oceny korzyści i możliwych przeciwwskazań do stosowania poszczególnych preparatów.
Niektóre z leków na serce i układ krwionośny są również wykorzystywane w profilaktyce wtórnej, np. po przebytym zawale mięśnia sercowego, aby zapobiec nawrotom choroby i zmniejszyć ryzyko kolejnych incydentów sercowo-naczyniowych, jak agregacja płytek krwi prowadząca do zakrzepów, zawał serca czy udar mózgu.
Jak rozpoznaje się choroby serca?
Diagnostyka chorób serca obejmuje wywiad lekarski, badanie fizykalne oraz badania dodatkowe pozwalające ocenić funkcjonowanie układu krążenia. W zależności od objawów lekarz może zlecić:
- pomiar ciśnienia tętniczego,
- badanie elektrokardiograficzne (EKG),
- echokardiografię (echo serca),
- próbę wysiłkową,
- całodobowe monitorowanie EKG metodą Holtera,
- badania laboratoryjne, w tym lipidogram, stężenie glukozy i ocenę funkcji nerek,
- badania obrazowe naczyń krwionośnych w wybranych przypadkach.
Regularna diagnostyka ma szczególne znaczenie u osób starszych oraz pacjentów obciążonych czynnikami ryzyka, takimi jak miażdżyca, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy brak ruchu.
Rodzaje leków na receptę na serce
Preparaty na wzmocnienie serca do długotrwałego stosowania
Tabletki i leki na serce dostępne na receptę to zwykle preparaty przeznaczone do przewlekłej i długotrwałej terapii układu sercowo-naczyniowego. Leczenie zakłada regularne przyjmowanie leków często do końca życia, by zapewnić prawidłowe funkcjonowanie serca i układu krążenia, utrzymywać w normie ciśnienie tętnicze, zmniejszać ryzyko zakrzepów. Przepisywane wyłącznie przez lekarza, wspomagają działanie układu krążenia w chorobach takich jak niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca czy zaburzenia rytmu serca.
Preparaty wspomagające w sytuacjach nagłych jak ból serca
Niektóre leki znajdują zastosowanie wyłącznie w sytuacjach nagłych, które bezpośrednio zagrażają życiu. Przykładem są środki podawane we wstrząsie kardiogennym, takie jak zastrzyk adrenaliny. Z kolei leki doraźne, np. nitraty w aerozolu lub tabletkach (preparaty rozszerzające naczynia krwionośne wieńcowe), stosuje się w celu szybkiego złagodzenia objawów choroby niedokrwiennej serca, takich jak ból w klatce piersiowej.
Rzadziej stosowane postacie leków nasercowych to maści z nitrogliceryną aplikowane na skórę oraz aerozole podjęzykowe, które umożliwiają szybkie działanie w nagłych przypadkach, takich jak napad dławicy piersiowej.
Tabletki na serce na receptę – najważniejsze składniki i substancje czynne
Leki na serce dostępne na receptę najczęściej mają formę tabletek i kapsułek. Substancje czynne wchodzące w ich skład należą do różnych grup farmakologicznych, z których każda ma określone działanie.
Do najczęściej stosowanych leków i tabletek na serce na receptę należą:
- Beta-blokery – ich składniki to np. karwedilol, acebutolol, bisoprolol, metoprolol, betaksolol, sotalol, celiprolol, nebiwolol, propranolol – stosowane w leczeniu niewydolności serca, arytmii oraz nadciśnienia tętniczego. Zmniejszają częstość akcji serca, poprawiając jego wydolność.
- Leki przeciwarytmiczne – np. amiodaron, flekainid, propafenon, dronedaron – stabilizują pracę serca u pacjentów z arytmią.
- Leki cytoprotekcyjne – np. iwabradyna, ranolazyna, trimetazydyna, molsidomina – chronią kardiomiocyty (komórki serca) przed niedotlenieniem, poprawiają metabolizm serca i zmniejszają jego obciążenie, szczególnie u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub po zawale.
- Leki moczopędne – np. eplerenon i spironolakton (oszczędzające potas) – zmniejszają obrzęki i odciążają serce, szczególnie w niewydolności serca. W trakcie terapii konieczne może być monitorowanie stężenia elektrolitów w organizmie, ponieważ niektóre preparaty wpływają na gospodarkę wodno-elektrolitową.
- Donory tlenku azotu (NO) – np. tetraazotan pentaerytrytylu, monoazotan izosorbidu – łagodzą bóle w klatce piersiowej związane ze skurczami tętnic wieńcowych w przebiegu choroby niedokrwiennej serca.
- Glikozydy nasercowe – zawierają np. digoksynę – stosowane u wybranych pacjentów z niewydolnością serca w celu zwiększenia siły skurczu mięśnia sercowego.
- Blokery kanałów wapniowych – np. z werapamilem, diltiazemem – stosowane w leczeniu nadciśnienia oraz zaburzeń rytmu serca.
- Inhibitory ACE – np. ramipryl, perindopril – stosowane w nadciśnieniu tętniczym, niewydolności serca oraz w celu zmniejszenia ryzyka zawału.
Inne składniki w preparatach wzmacniające serce
Dostępne są także leki złożone na receptę, które łączą działanie dwóch lub więcej substancji czynnych, np.:
- Nebiwolol i hydrochlorotiazyd – stosowane w niewydolności serca z obrzękami oraz nadciśnieniu tętniczym.
- Nitrogliceryna i tetraazotan pentaerytrytylu – wykorzystywane w doraźnym leczeniu objawów dławicy piersiowej.
- Bisoprolol i amlodypina – to leki na nadciśnienie tętnicze i ustabilizowanie choroby wieńcowej.
Leki na serce na receptę – dawkowanie
Dawkowanie leków na serce dostępnych na receptę ustala lekarz indywidualnie, uwzględniając rodzaj schorzenia, jego stopień zaawansowania, występujące objawy oraz choroby współistniejące. W terapii chorób serca i układu krążenia stosuje się zarówno monoterapię, opartą na jednym leku, jak i leczenie skojarzone z wykorzystaniem dwóch lub większej liczby preparatów. W zależności od wskazań leki mogą być przyjmowane doraźnie lub przez dłuższy czas, zawsze zgodnie z zaleceniami lekarza.
refundowany