Na rynku dostępnych jest wiele sprayów i kropli do nosa, jednak nie wszystkie działają w ten sam sposób. Jedne nawilżają i oczyszczają nos, inne szybko udrażniają drogi oddechowe, a jeszcze inne pomagają kontrolować objawy alergii. Dobór preparatu zależy od przyczyny dolegliwości.
Oczyszczanie i nawilżanie nosa
Sól fizjologiczna lub izotoniczna woda morska są odpowiednie dla większości osób – niemowląt, dzieci, dorosłych, kobiet w ciąży i karmiących piersią. Preparaty te nie zawierają substancji obkurczających naczynia krwionośne, dostępne są w postaci kropli, aerozolu i sprayu i mogą być stosowane regularnie do:
- oczyszczania nosa z wydzieliny i alergenów,
- udrożnienia nosa np. po dostaniu się zanieczyszczeń, jak kurz,
- nawilżania śluzówki w sezonie grzewczym,
- nawilżania i regeneracji błony śluzowej nosa,
- wspomagania leczenia kataru,
- codziennej higieny nosa.
Przy prawidłowym stosowaniu nie obowiązuje ścisły limit czasu używania. Preparaty można aplikować kilka razy dziennie w zależności od potrzeb. Najczęściej stosuje się 0,9% sól fizjologiczną. Dostępne są również preparaty łączące sól fizjologiczną z kwasem hialuronowym, który dodatkowo nawilża i wspiera regenerację podrażnionej błony śluzowej nosa. Dla niemowląt i małych dzieci podstawowym wyborem jest zazwyczaj roztwór izotoniczny soli, natomiast preparaty hipertoniczne należy stosować zgodnie z zaleceniami producenta dotyczącymi wieku lub po konsultacji z lekarzem.
Krople i spraye do nosa obkurczające błonę śluzową
Preparaty tego typu zawierające substancje takie jak oksymetazolina, ksylometazolina czy tramazolina, które szybko zmniejszają obrzęk błony śluzowej nosa i ułatwiają oddychanie. Są przeznaczone przede wszystkim do krótkotrwałego leczenia zatkanego nosa podczas przeziębienia lub zapalenia zatok. Nie usuwają jednak przyczyny choroby – działają jedynie objawowo.
Krople i spraye obkurczające naczynia krwionośne powinny być stosowane maksymalnie przez 3–5 dni (zgodnie z zaleceniami producenta danego preparatu). Dłuższe stosowanie może prowadzić do tzw. przekrwienia z odbicia. Oznacza to, że po ustąpieniu działania leku naczynia krwionośne rozszerzają się ponownie, a śluzówka nosa puchnie jeszcze bardziej, przez co staje się on ponownie zatkany. W efekcie pojawia się potrzeba coraz częstszego stosowania preparatu, co może prowadzić do polekowego nieżytu nosa.
Donosowe leki przeciwhistaminowe w przypadku alergii
Stosuje się je szczególnie u osób z sezonowym lub całorocznym alergicznym nieżytem nosa, ponieważ działają miejscowo, zmniejszając:
- kichanie,
- świąd nosa,
- wodnisty katar,
- uczucie podrażnienia błony śluzowej.
Sterydy donosowe na alergiczny nieżyt nosa
Donosowe glikokortykosteroidy należą do najskuteczniejszych leków stosowanych w leczeniu alergicznego nieżytu nosa. Zmniejszają stan zapalny błony śluzowej, ograniczają obrzęk oraz łagodzą katar, kichanie i uczucie zatkanego nosa.
Jak dobrać spray lub krople do nosa?
Przy wyborze należy zasięgnąć porady farmaceuty lub lekarza, poniżej przedstawiamy ogólne zasady.
Przeziębienie: Przy wodnistym lub gęstym katarze warto rozpocząć od soli fizjologicznej lub roztworu soli morskiej, które pomagają oczyścić nos i ułatwiają usuwanie wydzieliny. Jeżeli nos jest silnie zatkany, krótkotrwale można zastosować preparat obkurczający błonę śluzową.
Alergia: W przypadku kichania, świądu nosa i wodnistego kataru najlepiej sprawdzają się donosowe leki przeciwhistaminowe lub – przy bardziej nasilonych i przewlekłych objawach – donosowe glikokortykosteroidy stosowane zgodnie z zaleceniami lekarza lub informacjami zawartymi w ulotce.
Dla niemowląt: U noworodków podstawą pielęgnacji nosa są preparaty z soli fizjologicznej lub izotonicznej wody morskiej.
