Limonene (limonen) – właściwości, zastosowanie i bezpieczeństwo

Czym jest limonen?

Limonen to organiczny związek chemiczny należący do grupy terpenów, naturalnie występujących m.in. w skórkach owoców cytrusowych. W kosmetykach jest oznaczany nazwą Limonene zgodnie z systemem INCI (International Nomenclature of Cosmetic Ingredients). Może być pozyskiwany z surowców roślinnych lub otrzymywany metodami syntezy chemicznej. Niezależnie od sposobu produkcji w kosmetykach pełni tę samą funkcję: nadaje kosmetykom świeży, cytrusowy zapach i uzupełnia kompozycje zapachowe produktów do pielęgnacji ciała czy pielęgnacji twarzy. W literaturze można spotkać m.in. numery CAS: 5989-27-5, 5989-54-8 oraz 138-86-3. 

Właściwości i zastosowanie limonenu w kosmetykach

Według klasyfikacji CosIng limonen pełni przede wszystkim funkcję substancji zapachowej (perfuming), jednak jego cechy fizykochemiczne wpływają również na zachowanie kompozycji zapachowych w gotowym produkcie.

Do najważniejszych właściwości należą:

• nadaje kosmetykom świeży, cytrusowy zapach,
• wzmacnia odbiór nut świeżości,
• dobrze rozpuszcza się w fazie olejowej oraz składnikach lipofilowych,
• jest związkiem lotnym, dzięki czemu zapach szybko uwalnia się po aplikacji,
• stanowi ważny składnik mieszanin zapachowych,
• maskowanie zapachu surowców bazowych.

W jakich kosmetykach występuje limonen?

Najczęściej występuje w:

• perfumach i wodach zapachowych,
• dezodorantach i antyperspirantach,
• żelach pod prysznic,
• płynach do kąpieli,
• mydłach,
• szamponach i odżywkach,
• balsamach oraz mleczkach do ciała,
• kremach z kompozycją zapachową,
• kosmetykach do higieny jamy ustnej.

Może być obecny zarówno jako dodatek do kompozycji zapachowej, jak i naturalny składnik olejków eterycznych wykorzystywanych w recepturze.

Typ składnika

Limonene zaliczany jest do substancji zapachowych.

Czy limonen jest bezpieczny?

Limonene jest składnikiem dopuszczonym do stosowania w kosmetykach na rynku Unii Europejskiej. Obowiązek umieszczenia nazwy Limonene w wykazie INCI dotyczy produktów, w których stężenie przekracza:

• 0,001% w kosmetykach pozostających na skórze (leave-on),
• 0,01% w kosmetykach spłukiwanych (rinse-off).

Limonen może ulegać utlenianiu podczas kontaktu z tlenem i światłem, a produkty jego utleniania wykazują większy potencjał alergizujący. Obecność limonenu w składzie INCI nie oznacza jednak, że kosmetyk wywoła reakcję alergiczną. Znaczenie mają indywidualna predyspozycja użytkownika, stężenie składnika oraz stopień jego utlenienia. Producenci wykorzystują też odpowiednie przeciwutleniacze, szczelne opakowania oraz kontrolowane warunki przechowywania surowców i gotowych kosmetyków, żeby ryzyko alergii zminimalizować.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Większość użytkowników dobrze toleruje limonen, jednak ostrożność powinny zachować osoby z potwierdzoną nadwrażliwością na substancje zapachowe.

Szczególną uwagę warto zwrócić w przypadku:

• rozpoznanej alergii kontaktowej na limonen,
• dodatnich testów płatkowych na utlenione pochodne limonenu,
• przewlekłych reakcji po kosmetykach perfumowanych,
• aktywnego stanu zapalnego skóry,
• bardzo wrażliwej lub uszkodzonej bariery skórnej.

Osoby ze skłonnością do alergii kontaktowych często lepiej tolerują kosmetyki bezzapachowe.

Podsumowanie

Limonene jest jednym z najczęściej stosowanych składników zapachowych w kosmetykach. Nadaje produktom świeży, cytrusowy aromat i poprawia ich właściwości sensoryczne. W typowych stężeniach kosmetycznych jest uznawany za bezpieczny, jednak u osób uczulonych może wywoływać alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Największe znaczenie dla bezpieczeństwa mają produkty utleniania limonenu, dlatego producenci stosują rozwiązania ograniczające ich powstawanie. Osoby z nadwrażliwością na substancje zapachowe powinny zwracać uwagę na oznaczenie Limonene w wykazie INCI oraz wybierać kosmetyki dostosowane do potrzeb skóry wrażliwej.