Jodek potasu jest stosowany w sytuacjach katastrof nuklearnych, gdy dochodzi do uwolnienia radioaktywnych izotopów jodu. Jego zastosowanie ma na celu zapobieżenie wychwytowi radioaktywnego jodu przez tarczycę, szczególnie po spożyciu lub inhalacji substancji radioaktywnej.
Jodek potasu – jak działa?
Jodek potasu jest prostym związkiem nieorganicznym, stanowiącym dla organizmu źródło jodu, potrzebnego przede wszystkim do syntezy hormonów tarczycy. W sytuacjach katastrof jądrowych radioaktywny jod może jednak gromadzić się w tarczycy, zwiększając ryzyko lokalnych uszkodzeń. Ryzyko rozwoju raka tarczycy po ekspozycji na radioaktywny jod jest wysokie u młodszych osób, zwłaszcza u płodów starszych niż 12 tygodni, noworodków i dzieci, ponieważ ich tarczyca jest w trakcie wzrostu. Aby zablokować wychwyt radioaktywnego jodu przez tarczycę, zaleca się wcześnie przyjęcie stabilnego jodku potasu w dużej dawce.
Jodek potasu – kiedy stosować?
Jodek potasu jest stosowany w sytuacjach katastrof nuklearnych, gdy dochodzi do uwolnienia radioaktywnych izotopów jodu. Dawkę 130 mg (2 tabletki) jodku potasu uznaje się za wystarczającą do całkowitego nasycenia.
W praktyce wykorzystuje się także roztwory jodku potasu – wodny (płyn Lugola) oraz alkoholowy, czyli jodynę. Rozcieńczony płyn Lugola może być stosowany np. do płukania gardła w czasie infekcji, a jodyna do dezynfekcji skóry przy obtarciach i ranach.
Jodek potasu – najczęstsze działania niepożądane
Skutki uboczne zastosowania jodku potasu mogą obejmować różne układy:
- zaburzenia układu immunologicznego – reakcje nadwrażliwości, takie jak obrzęk ślinianek, ból głowy, skurcz oskrzeli, oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Nasilenie tych reakcji może być różne, od łagodnego do ostrego, i może zależeć od dawki;
- zaburzenia endokrynologiczne – choroby autoimmunologiczne, takie jak choroba Gravesa i Hashimoto, mogą być wywołane ekspozycją na jod. Ponadto mogą wystąpić toksyczne wole guzkowe oraz przejściowa nadczynność lub niedoczynność tarczycy spowodowana jodem; Stwierdzono także nadczynność tarczycy, zapalenie tarczycy z lub bez obrzęku śluzowatego.
- zaburzenia psychiczne – przedłużające się stosowanie jodku potasu może prowadzić do depresji, nerwowości, impotencji oraz bezsenności;
- zaburzenia pracy żołądka i jelit – może wystąpić zapalenie ślinianek oraz różne zaburzenia żołądkowo-jelitowe;
- zaburzenia dermatologiczne: rzadko obserwowana przemijająca wysypka skórna.
Jodek potasu – najczęstsze interakcje
Jod może wejść w interakcję z radioaktywnym jodem stosowanym w leczeniu i diagnostyce chorób tarczycy. Jednoczesne stosowanie jodku potasu z niektórymi lekami, takimi jak kaptopryl i enalapryl, może potencjalnie wywoływać hiperkaliemię. Działanie chinidyny na serce może być zwiększone przez zwiększenie stężenia potasu, co może być efektem jednoczesnego stosowania jodku potasu. Dodatkowo podawanie soli potasu razem z lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas, takimi jak amiloryd lub triamteren, oraz antagonistami aldosteronu może prowadzić do wystąpienia hiperkaliemii. W związku z tym należy zachować ostrożność podczas równoczesnego stosowania tych substancji.
Jodek potasu – stosowanie w ciąży i w okresie karmienia piersią
Podawanie jodu powtarzająco podczas ciąży może skutkować zanikiem czynności tarczycy u płodu. Badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na rozrodczość. W związku z tym u kobiet w ciąży nie zaleca się stosowania więcej niż jednej dawki jodu. Jeśli jod jest podawany w późnym okresie ciąży, zaleca się monitorowanie czynności tarczycy u noworodka. Jod przenika do mleka ludzkiego w dużych ilościach, ale ilość ta jest niewystarczająca, aby w pełni chronić dziecko. Dlatego zaleca się również podanie dziecku tabletek jodu. Jeśli konieczne jest podanie jodu w okresie karmienia piersią, nie należy przekraczać jednej dawki dla kobiety.
Jodek potasu – w jakich postaciach występuje?
Jodek potasu występuje w postaci tabletek.