Kołnierz ortopedyczny – w jakich przypadkach i jak go używać?
Kołnierz ortopedyczny zapewnia odpowiednią stabilizację i usztywnienie odcinka szyjnego kręgosłupa. Lekarze zalecają go przede wszystkim w leczeniu urazów i bólu szyi. Dla pacjentów z jakimi przypadłościami jest wskazany, jak dobrać jego rodzaj i rozmiar?
Co to jest kołnierz ortopedyczny?
Kołnierz na szyję to rodzaj ortezy, czyli specjalistycznego sprzętu ortopedycznego, którego zadaniem jest stabilizacja, unieruchomienie lub wspieranie danej części ciała. Założenie kołnierza ortopedycznego ma zapobiegać dalszym uszkodzeniom oraz zniwelować ból w okolicy odcinka szyjnego kręgosłupa. Sprzęt tego typu ogranicza nagłe ruchy głowy i szyi.
Kołnierz na szyję – kiedy go stosować
O konieczności używania kołnierza ortopedycznego zawsze decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta i przeprowadzeniu wywiadu medycznego. Do lekarza należy też decyzja o rodzaju ortezy. Medycy najczęściej wskazują na konieczność założenia kołnierza ortopedycznego na szyję w przypadkach takich jak:
- uraz, stłuczenie lub złamanie w obrębie odcinka szyjnego kręgosłupa,
- dyskopatia odcinka szyjnego,
- zespoły bólowe okolic szyi,
- leczenie chorób odcinka szyjnego kręgosłupa związanych z nieprawidłową postawą ciała,
- zmiany zwyrodnieniowe.
Kołnierze ortopedyczne – rodzaje
Wyróżnić można 3 główne grupy kołnierzy usztywniających szyję w zależności od budowy i zastosowania:
- miękkie,
- półsztywne,
- sztywne.
Kołnierze miękkie dają częściową stabilizację szyi, korygują proste ustawienie głowy. Są wykonane z anatomicznie wyprofilowanej pianki. Sztandarowym przykładem jest kołnierz ortopedyczny typu Schanza.
Kołnierze półsztywne umożliwiają lepszy poziom stabilizacji odcinka szyjnego w porównaniu z typem miękkim. Typ półsztywny uzyskano dzięki połączeniu pianki z elementem plastikowym, dającym dodatkowe wzmocnienie. Kołnierz ortopedyczny Florida jest przykładem ortezy półsztywnej.
Kołnierze sztywne zapewniają pełną stabilizację szyi. Wykonane są ze sztywnej, wyprofilowanej pianki ze wzmocnieniami z PCV. Odpowiednie dopasowanie i stabilizację daje dwuczęściowa budowa kołnierza. Rodzaj sztywny kołnierza używany jest w poważnych kontuzjach, urazach szyi lub podczas transportu. Przykładem jest kołnierz ortopedyczny typu Philadelphia.
Jak dobrać kołnierz na szyję?
Prawidłowe dopasowanie ortezy szyjnej jest niezbędne dla skuteczności leczenia oraz komfortu użytkowania. Aby dopasować rozmiar kołnierza ortopedycznego, należy precyzyjnie zmierzyć obwód szyi oraz jej długość, czyli odcinek od brody do rękojeści mostka przy naturalnie wyprostowanej głowie bez zadzierania nosa. Ważne, by kołnierz ortopedyczny skutecznie odciążał szyjny odcinek kręgosłupa i zapewniał swobodne oddychanie pacjentowi. W doborze rozmiaru może pomóc lekarz lub fizjoterapeuta.
Stabilizacja szyi – o czym pamiętać?
O tym, jak długo i z jaką częstotliwością pacjent powinien nosić kołnierz, zawsze decyduje lekarz – zalecenia są dla każdego inne. Specjalista zazwyczaj zaleca zakładanie gorsetu ortopedycznego na szyję w czasie wykonywania najbardziej forsownych czynności, do kilku godzin na dobę. Czas stosowania stabilizacji szyi nie powinien przekraczać od 4 do 6 tygodni. Dłuższe i częstsze używanie kołnierza ortopedycznego niesie bowiem ryzyko osłabienia mięśni, więzadeł i ścięgien szyjnych.
Ważne, by gorset ortopedyczny na szyję zakładać na suchą skórę, nie należy stosować przykładowo żeli i maści o działaniu rozgrzewającym przed jego założeniem. Rany, otarcia na skórze szyi to także przeciwwskazania do zakładania kołnierza ortopedycznego.