Przejdź do treśći

Artykuł

Stopa cukrzycowa – jak uniknąć tego powikłania?

Lekarz ogląda stopę cukrzycową pacjenta

Zespół stopy cukrzycowej to jedno z najbardziej kosztownych i trudnych w leczeniu przewlekłych powikłań cukrzycy. Aby się przed nim ustrzec, trzeba przede wszystkim dążyć do prawidłowych glikemii. Nie mniej ważna pozostaje odpowiednia pielęgnacja skóry i kompleksowa kontrola stóp. Wbrew pozorom, o stopy diabetyka powinien dbać nie tylko on sam, ale też opiekujący się nim lekarz diabetolog lub lekarz podstawowej opieki zdrowotnej.

Chyba każda osoba chorująca na cukrzycę miała wątpliwą przyjemność oglądania zdjęć stopy cukrzycowej. Dla wielu jest to widok drastyczny, który sprawia, że szybko chcemy odwrócić wzrok. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że rozpoznanie tego powikłania może być postawione także wtedy, gdy wygląd stóp nie odbiega znacząco od normy. Znane z Internetu czy literatury medycznej obrazy najczęściej przedstawiają najbardziej zaawansowaną postać stopy cukrzycowej. Jednak do rozległych owrzodzeń i martwicy tkanek dochodzi przecież etapami, a poważny problem często zaczyna się od niewinnego wydawałoby się otarcia skóry. Z tego powodu samokontrola stóp oraz właściwa ich pielęgnacja to zadanie dla każdego pacjenta z cukrzycą. 

>> Stopa cukrzycowa to większe ryzyko upośledzenia funkcji poznawczych

Stopa cukrzycowa – jak ją rozpoznać?

Mianem stopy cukrzycowej określa się wiele nieprawidłowości w obrębie stóp, które występują u osób chorujących na cukrzycę. O obecności tego powikłania mogą świadczyć:

  • osłabienie czucia w stopie,
  • uczucie pieczenia, mrowienia i palenia skóry,
  • deformacje stopy i paznokci,
  • owrzodzenia,
  • pęknięcia skóry,
  • martwica tkanek,
  • zmiana koloru (sina stopa).

Pierwsze symptomy powikłania często są łagodne, przykładowo pacjent ma skłonność do otarć i przerywania ciągłości skóry. Wiele osób może nawet nie skojarzyć, że problem ten wynika tak naprawdę z zaniedbanej cukrzycy. Dlatego też stopy pacjenta diabetologicznego powinny być także kontrolowane przez specjalistę – lekarza diabetologa, lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, podologa czy nawet pielęgniarkę diabetologiczną. Warto, by pacjenci o tym wiedzieli i prosili o taką konsultację podczas wizyty kontrolnej.

Pokaż stopy lekarzowi!

Zgodnie z zaleceniami Polskiej Federacji Edukacji w Diabetologii wszyscy pacjenci z cukrzycą typu 2. oraz osoby dorosłe z wieloletnią cukrzycą typu 1. powinni mieć wykonywane podstawowe badania stóp. Jest to badanie nieinwazyjne, obejmujące kilka elementów:

1.     Badanie czucia wibracji, wykonywane przy pomocy kalibrowanego kamertonu lub stroika, który wytwarza drgania.

2.     Badanie czucia nacisku – za pomocą monofilamentu, który wywiera wystandaryzowany ucisk na skórę (10 g/cm2).

3.     Badanie czucia bólu – za pomocą ostro zakończonej igły Neurotips.

4.     Badanie czucia temperatury.

5.     Ocena makrokrążenia – metoda palpacyjną lekarz ocenia tętno na tętnicy grzbietowej obu stóp, badanie wskaźnika kostka-ramię (ang. ankle-brachial index, ABI).

6.     Ocena wizualna: deformacji stóp, stanu skóry i paznokci.

Jak często należy przeprowadzać kontrolę stóp w gabinecie?

Częstotliwość kontroli stóp zależy od ich stanu. Jeśli lekarz nie stwierdza cech neuropatii czuciowej (czyli pacjent dobrze reaguje na badanie czucia bólu, temperatury  i wibracji), wówczas kontrola zalecana jest raz w roku. Przy stwierdzonych cechach neuropatii czuciowej kontrola powinna mieć miejsce co 6 miesięcy.

Jeśli obok neuropatii czuciowej pojawiają się objawy choroby naczyń obwodowych i/lub zniekształcenia stopy, wówczas zaleca się kontrolę co 3 miesiące. Najbardziej niebezpiecznym stanem i wymagającym regularnego monitoringu są przebyte owrzodzenia. Tacy pacjenci powinni być monitorowania przez specjalistę co 1-3 miesiące.

Jak diabetyk powinien pielęgnować stopy?

Do higieny i pielęgnacji stóp osób chorujących na cukrzycę zaleca się wybierać łagodne środki myjące o neutralnym pH (zbyt zasadowe, np. mydła w kostce nadmiernie wysuszają skórę), kosmetyki z mocznikiem oraz natłuszczające preparaty lipidowe. Kosmetyki należy wybierać w zależności od stanu skóry pacjenta. Przy skórze bardzo suchej lepiej sprawdzają się preparaty natłuszczające, jeśli problem suchej skóry nie jest nasilony do pielęgnacji wystarczy krem z mocznikiem w stężeniu 10 proc.  Preparaty z zawartością mocznika 25 proc. stosuje się na skórę suchą, zrogowaciałą i modzele stóp.

Temperatura wody podczas kąpieli stóp nie może przekraczać 37°C, sama czynność powinna być krótka, trwać 2–3 minuty, po czym należy bardzo dobrze osuszyć skórę stóp ze szczególnym zwróceniem uwagi na przestrzenie międzypalcowe. W tych miejscach skóra powinna być zawsze czysta i sucha, by zminimalizować ryzyko zakażeń grzybiczych. Profilaktyka przeciwgrzybicza obejmuje również stosowanie obuwia ochronnego w basenach i saunach, wybieranie naturalnych materiałów (skarpety, obuwie), które zapewniają właściwą wentylację skóry stóp i ochronę przed jej przegrzaniem. W razie potrzeby wynikającej z wcześniejszych incydentów zakażeń grzybiczych stóp i paznokci zaleca się zastosowanie wszelkich preparatów pielęgnacyjnych do stóp z zawartością substancji przeciwgrzybiczych.

Poznaj naszego eksperta

Redakcja

Redakcja

Zainteresował Cię nasz artykuł, masz pytania, sugestie lub wątpliwości?

Napisz do nas: redakcja@apteline.pl

Bądźmy w kontakcie - jeśli chcesz być na bieżąco z tekstami, które będziemy dla Ciebie publikować, dołącz do naszego newslettera. Zapisz się!

Zobacz także