Przejdź do treśći

Artykuł

Alergia na kosmetyki. Jak rozpoznać uczulenie

Sprawdź, czy nie borykasz się z uczuleniem i alergią na kosmetyki

Jeśli ulubiony kosmetyk powoduje wysypkę, a nowo kupiona szminka sprawia, że pieką cię usta, musisz się z nimi natychmiast rozstać. Wszystko wskazuje na to, że padłaś ofiarą kosmetycznego zapalenia skóry.

Trudno wyobrazić sobie mieszkanie współczesnej kobiety bez łazienki i toaletki pełnej kosmetyków. Nasza skóra nie zawsze jest jednak toleruje to, co zalęga na naszych półkach. Czasem bywa i tak, że stosowanie kosmetyków powoduje wzrost występowania kosmetycznego zapalenia skóry (cosmetic dermatitis). To z kolei może powodować kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, fotouczulenia i fotoalergie, pokrzywkę kontaktową, zaburzenia barwnikowe. Skóra jest odporna, na ogół radzi sobie z nadmiarem bodźców, ale jest pewna granica. To próg wrażliwości. Gdy zostanie przekroczony, pojawia się nietolerancja na jakiś czynnik, na przykład na kosmetyk lub pojedynczy składnik. Nawet gdy jest go mało, problem powstaje, bo kładziemy go na skórę często. Pojawia się wyprysk kontaktowy. Kliniczne odróżnienie alergicznego i niealergicznego (z podrażnienia) wyprysku kontaktowego jest trudne. Balsamy, kremy, perfumy częściej uczulają, bo długo pozostają na skórze. Kosmetyki szybko zmywalne rzadko wywołują reakcje kontaktowe.

>>>>Kosmetyki dla alergików

Typy wyprysku kontaktowego wywołane kosmetykami

• wyprysk kontaktowy z podrażnienia (irritant cosmetic dermatitis) – umiejscowiony jest tam, gdzie nałożono kosmetyk, zazwyczaj nie ulega rozszerzeniu na inne miejsca, jego intensywność zależy od stężenia substancji drażniącej,

• swoista reakcja alergiczna (allergic cosmetic dermatitis) – występuje u osób z predyspozycją genetyczną do reakcji alergicznej, zmiany skórne mogą rozsiewać się na inne okolice ciała, intensywność wyprysku nie zależy od stężenia użytej substancji.

Objawy i odczucia

Osoby z kosmetycznym zapaleniem skóry mają dwojakie odczucia:

• subiektywne – pieczenie, swędzenie, napięcie, kłucie skóry, szczególnie po zastosowaniu kosmetyku

• obiektywne – zaczerwienienie, łuszczenie, krostki, grudki, pęcherzyki, bąble.

Oba występują zwykle u osób od 20 do 60 lat, dotyczą częściej kobiet. Wrażliwa może być skóra każdego typu. Około 60 proc. osób zgłasza objawy subiektywne, ale tylko 10 proc. z nich ma objawy określone przez dermatologów jako choroba. W krajach wysoko rozwiniętych około 60 proc. kobiet i 40 proc. mężczyzn ocenia swoją skórę jako wrażliwą. Tam, gdzie poziom życia jest niski, wartości te są zdecydowanie niższe, a więc jest to problem cywilizacyjny.

Skóra wrażliwa

Powstało nawet pojęcie „skóra wrażliwa”, będące określeniem sumy subiektywnych i obiektywnych odczuć. Skórę wrażliwą cechuje podwyższona wrażliwość neurosensoryczna i nadmierna reakcja układu odpornościowego. W Europie 1/3 urodzonych dzieci to alergicy, jest to stan uwarunkowany genetycznie. Prognozuje się, że w 2020 r. alergicy przewyższą liczbę ludzi zdrowych. Oprócz genetycznej wrażliwości mamy też nabytą. Ta zależy od stopnia uszkodzenia bariery naskórkowej przez czynniki środowiskowe.

>>>Kosmetyki i dermokosmetyki co cery wrażliwej

Kapryśna i trudna

Taka skóra nie toleruje czynników, które dla innych nie są drażniące. Wrażliwość to cecha indywidualna, ma różne przyczyny i różnie się objawia. Zależy od wieku i miejsca ciała. Dzieci mają skórę wrażliwą na całym obszarze, u dorosłych to najczęściej twarz, delikatne okolice oczu, szyja i dekolt. Dłonie także, bo częściej mają kontakt z czynnikami drażniącymi (np. chemia gospodarcza). Wrażliwość może być wynikiem chorób, zaburzeń hormonalnych, jak również stresu lub może rozwinąć się w następstwie poparzenia słonecznego. Osoby z cerą suchą i bardzo suchą też stają się wrażliwcami, bo ich cera ma słabsze wydzielanie gruczołów łojowych, odpowiedzialnych za tworzenie warstwy ochronnej.

Warto jednak pamiętać, że skóra wrażliwa to nie to samo co skóra alergiczna. Mimo że kontakt z alerge¬nem wywołuje u obu typów skóry – wrażliwej – podobne reakcje, to powstają jednak w różnym czasie. Gdy pojawiają się zaraz po użyciu kosmetyku, mamy do czynienia ze skórą wrażliwą, jeśli zaś po kilku godzinach, to mówimy o alergii. Często jeden typ skóry przechodzi w drugi i skóra wrażliwa po pewnym czasie staje się podatna na alergeny.

Bariera do naprawy

Wrażliwa skóra ma uszkodzoną ochronną barierę fizyczną, co ułatwia przenikanie nieprzyjaznych cząsteczek kurzu, toksyn, alergenów, mikroorganizmów i składników kosmetyków w głąb skóry. Nieprawidłowa jest też jej odporność immunologiczna. Powstaje reakcja zapalna wywołana przez mediatory stanu zapalnego. Z punktu widzenia dermatologicznego to okres bezobjawowy – skóra nadmiernie reaguje, bez wyraźnych zmian chorobowych. Po jakimś czasie pojawia się suchość skóry, rumień, wykwity i teleangiektazje. Jest to już okres objawowy skóry wrażliwej – stan chorobowy. Paradoksalnie powodem uszkodzeń bariery są zbyt często używane agresywne kosmetyki, ale też niewłaściwa pielęgnacja, gdy zbyt oszczędnie stosujemy kosmetyki lub ich unikamy, by ograniczyć wszystko to, co drażni.

Kosmetyczne zagrożenia

Do składników kosmetyków najczęściej wywołujących wyprysk kontaktowy należą:
• substancje zapachowe – znanych jest kilka tysięcy i każda jest potencjalnym alergenem kontaktowym, przy skórze wrażliwej najlepiej stosować preparaty bezzapachowe,
• substancje konserwujące – konserwanty znacznie wzmagają reakcję zapalną, gdy stosowane są na skórę uszkodzoną, do drażniących zaliczamy np. formaldehyd i donory formaldehydu, izitiazolony,
• bazy kosmetyczne rzadko wywołują alergie, do alergenów należą glikol propylenowy, lanolina, euceryna
• ekstrakty roślinne – mogą wywołać reakcje fotoalergiczne; są to na przykład dziurawiec i ekstrakty z owoców cytrusowych.

Powodem uszkodzenia bariery naskórkowej są popularne detergenty, a także składniki silnie złuszczające lub barwniki. Wrażliwość może być wynikiem uczulenia na kilka składników kosmetyków; mogą one wzajemnie wzmagać swe właściwości alergizujące i prowadzić do compound allergy.

>>>7 aptecznych hiciorów od 2,5 zł do 13 zł – znasz? Używasz? Sprawdź, co mają w składzie

Pielęgnacja skóry wrażliwej

Kosmetyki do cery wrażliwej podlegają rygorystycznej ocenie. Badania przeprowadza się w klinikach dermatologicznych na grupie osób z cerą wrażliwą. Warto stosować produkty jednej serii, gdyż ogranicza się wielość składników. Kluczowe jest odbudowywanie bariery naskórka. W recepturach powinny znaleźć się substancje uzupełniające ubytki w płaszczu hydrolipidowym, takie jak oleje roślinne, masła, woski, tworzące okluzyjny film na skórze. Ważne są substancje nawilżające, działające zarówno na powierzchni, jak i w głębi bariery. Oczyszczanie należy przeprowadzać jak najdelikatniej i odpowiednimi środkami. Dobrze jest użyć delikatnych kosmetyków myjących, które nie zaburzą naturalnego płaszcza skóry. Należy unikać preparatów zawierających alkohol.

>>>Konserwanty w kosmetykach – balast czy konieczność?

Nowoczesny typ kosmetyków

Skóra jest silnie unerwiona, włókna nerwowe syntezują i uwalniają pod wpływem sub¬stancji drażniącej cząsteczki zwane neuropeptydami. Następuje kaskada reakcji prowadząca do neurogennego stanu zapalnego z rozszerzeniem naczyń krwionośnych i zwiększeniem ich przepuszczalności. W rezultacie skóra staje się zaczerwieniona. Zmianom tym może towarzyszyć obrzęk, uczucie gorąca, szczypania czy świądu. Nowoczesny typ kosmetyków – neurokosmetyki – działa na poziomie komórek nerwowych skóry. Oprócz tradycyjnych składników łagodzących i kojących, jak rumianek, pantenol, alantoina, ekstrakt z aloesu, oczar wirginijski, wyciągi z alg, zawierają składniki blokujące substancje drażniące mediatorów zapalnych. Modyfikują reakcje immunologiczne na poziomie skórnym, wychwytują i likwidują neuromediatory procesu zapalnego. Objawy podrażnienia zostają złagodzone lub wcale się nie pojawiają. To duży postęp w kosmetyce.

 

Barbara Włudyka, kosmetolog/Świat Zdrowia

Poznaj naszego eksperta

Redakcja

Redakcja

Zainteresował Cię nasz artykuł, masz pytania, sugestie lub wątpliwości?

Napisz do nas: redakcja@apteline.pl

Bądźmy w kontakcie - jeśli chcesz być na bieżąco z tekstami, które będziemy dla Ciebie publikować, dołącz do naszego newslettera. Zapisz się!

Zobacz także

Polecane produkty